شهر باميان (پژواک،٢٦ قوس٩٠): شماری از مغاره نشینان در اطراف مجسمه هاى مخروبۀ بودا در بامیان، از شدت سردی و نبود موادسوخت، خود را در آفتاب گرم مينمايند و شب را نيز با مشکل سپرى ميکنند.
حدود سه هزارمغاره درآنجا وجود دارد و بيش از٢٥٠ خانوادۀ بى سرپناه از باميان و برخى ولايات همجوار، در تعدادى ازاين مغاره ها زنده گى بدوى و مشقت بار را پشت سر ميگذارند.
آنها ميگويند که زمستان درحال فرا رسيدن است؛ اما حيران اند که چگونه مواد سوخت به دست آورند تا بتوانند خود و اطفال شانرا از سردى مصوون نگهدارند.
اين مغاره ها که در زمان بوديزم، مورد استفادۀ پيروان بودا بود؛ از سال هاى متمادى به مسکن فقراء و بيجا شده گان تبديل شده است.
با ديدن وضعيت آنها، چنان استنباط ميشود که مغاره نشينان، به زندگی بدوى و زمان بوديزم بين ( قرون٢-٥ ميلادى) برگشته و دقيقاً زندگی عصر بودائيان را از سر گرفته اند.
ده ها خانوادۀ مغاره نشین در جنوبغرب مجسمه های مخروبۀ بودا، از اينکه موادسوخت ندارند، وقتی آفتاب طلوع مى کند، با اطفال خود از مغاره ها بیرون آمده و خود را در حرارت آفتاب گرم میکنند.
محمد عظیم یکتن از این مغاره نشینان که در یک مغارۀ کوچک با خانم و پنج طفلش زندگی میکند، به آژانس خبرى پژواک گفت: “ما پيسه نداريم که چرى، بخارى و يا صندلى بمانيم، چه رسد به اينکه چوب و يا ذغال بخريم و خود را گرم کنيم؛ مجبور استيم که خود را در آفتاب گرم نماييم. “
وى علاوه کرد که اگر ابر، باران و يا برف باشد، روز را در زير لحاف کهنه و بدون موادسوخت سپرى ميکنند.
اين مغاره نشين علاوه کرد که وقتی در مغاره آتش روشن کنند، دود میکند و در آن زندگی نمیشود.
مغارۀ کوچک اين خانواده، فقط به طول و عرض سه در چهارمتر بوده و وسایل و ما یحتاج زندگی شان نیز در همین مغاره جابجا شده و جای دیگری براى وسایل خود نداشتند.
در اين مغاره، یک تکه فرش کهنه و فرسودۀ گليم، به چشم ميخورد که نصف خانه اش را احتوا کرده بود. چند لحاف کهنه و فرسوده، کلکين و دريچه ای که با پلاستيک پوشيده شده بود تا از سردى در امان باشند، جلب توجه مى نمود.
اطفال محمد عظيم با لباس هاى کهنه و چرکين، در حرارت آفتاب نشسته و از شدت سرما میلرزیدند، که اگر انسان قلب سنگ هم ميداشت، با ديدن چنين وضعيتى آب ميشد.
وقتى خبرنگار پژواک از اطفال پرسيد که اقلاً خود را پاک نگهدارند؟ گفتند:” صابون نداريم که خوده بشوييم.”
محمد عظيم، سه دختر و دو پسر ٧ تا ١٢ ساله دارد؛ وقتى از اين اطفال پرسيده شد که مکتب ميروند؟ با چهرۀ معصومانه فقط ميخنديدند و چیزی برزبان نمی راندند.
پدراين اطفال گفت: “در منطقۀ ما مکتب نيس، اولاد غريب به جايى نمى رسه که شامل مکتب کنيم، ما تنها ده فکر يک لقمه نان استيم، يک طفلم زکام اس؛ اگه به ما کمک نشه، ديگه طفلايم هم مريض خات شدن و آنها را از دست خواهم داد.”
اين مغاره نشين علاوه کرد که شغل جوالیگرى دارد و قبل از آنکه تاريکى شب، جايش را به روشنى روز بگذارد، به بازار ميرود؛ اما کار به سختى پيدا ميشود و همينقدر ميتواند که در پايان روز، يک مشت پول به دست آورده و براى فاميلش غذا تهيه نمايد.
مادر اين اطفال گفت: “شبها از خنکى، سر شام با اولادهایم خواب ميکنيم تا در زیر لحاف گرم باشيم.”
وی افزود که دوطفلش را یکجا میخواباند تا گرمتر بخوابند، زندگی ندارند، فقیراند و از شدت فقر، مغاره را انتخاب کرده اند و جای دیگری برای بودوباش ندارند.
اين مادر علاوه کرد که قبلاً در منطقۀ قرغنه تو در مرکز باميان زيست داشتند و شوهرش در زمين ديگران دهقانى ميکرد؛ اما دهقانى هم نفع نداشت و مجبور شده اند که از پنج سال بدينسو مغاره را اختيار نمايند.
محمد عظيم افزود که مواد سوخت، گران است و آنها توان خريدارى آنرا ندارند.
اين درحالى است که در اوايل ماه جارى، مردم بامیان بخاطر دوبرابر شدن قیمت ذغال سنگ، انتقاد نموده و از دولت ميخواستند که محصول ذغال را کم نماید تا مردم بى بضاعت، توانايی خرید آنرا داشته باشند.
دو معدن ذغال سنگ دراين ولايت وجود دارد؛ اما مردم از اينکه يک بوری پنجاه کيلويى ذغال سنگ را به ٣٥٠ افغانی خریده اند، شکايت ميکنند و میگویند که سال گذشته در همين وقت، اين مقدار ذغال ١٧٠ افغانی بود
به همين ترتیب، قيمت چوب نیز بلندرفته و يک خروار (٨٠ سیر) آن، به هشت هزار افغانی به فروش میرسد؛ درحالیکه سال گذشته در همين وقت، به پنجهزار افغانى عرضه ميشد.
قيمت گاز مايع نيز بلند بوده و يک کيلو گاز که يکماه قبل ٤٥ افغانى بود، به ١١٠ افغانى فروخته ميشود.
شمار ديگرى از مغاره نشینان، از بى توجهى ادارات محلى در مورد کمک براى خود، شکايت دارند.
خانمى که عریضه های زیادی از مغاره نشینان شرق مجسمه های بودا را دنبال نموده و از چند اداره نیز بالای ادارۀ دیگر احکام گرفته؛ اما کارش نهايی نشده، بدون ذکر نامش گفت: “برار! والی سر انکشاف دهات امر میته، انکشاف دهات سر شهدا و معلولین؛ فقط ما ره سرگردان موکنن.”
اين زن که شوهر معيوب و سه دختر کوچک دارد و با مشکل موادغذايى و سوخت مواجه است، افزود: با اینکه تمامی ادارات را سرزده وعریضه ام را به ادارات مختلف ارائه کرده ام؛ اما به بهانه های مختلف، ادارات خواسته هایم را رد کرده اند.
وى علاوه کرد که از پشم حيوانات، براى قالين بافى در بدل مزد ناچيز، تار تهيه ميکند؛ اما مزد آن کم بوده و تکافوى فاميلش را نمى نمايد.
این خانم گفت که ٣٥ خانواده از ولایات بامیان، سمنگان و میدان وردگ، درمغاره هاى شرق مجسمه ها از پنج سال بدینسو ساکن هستند؛ اما از کمک ها محروم بوده و در هوای سرد زندگی میکنند.
وی افزود: “اگردولت دیگر کمکها را به ما نمى دهد، حداقل مقداری سوخت برای ما بدهد تا اطفال ما از شدت سرما در رنج نباشند.”
مغاره نشینان میگویند که آنان را کسی کمک نمی دهد و انکشاف دهات میگوید که شما شورا ندارید و کمک های دولت به کسانی توزیع میگردد که شامل شورای محلی باشند.
اما سید رحمت الله سیرت آمر برنامه های رياست انکشاف دهات بامیان گفت که از سه سال بدینسو، شوراسازی در مرکز بامیان، از طرف این ریاست قطع شده و ساحات مغاره نشین، مربوط آنها نمى شود.
وی افزود: اگر کمکی هم توزیع گردد، سروی صورت میگیرد و بر اساس شورا کمک ها توزیع نمی گردد و ادعای مبنی بر اینکه کمک ها از طریق شورا صورت میگیرد، نادرست است.
سیرت علاوه کرد که حالا، کمک ها از طریق کمیتۀ حالات اضطرار توزیع میگردد؛ در صورتی که آن کمیته از ریاست انکشاف دهات برای کسانی که در حالات اضطرار قرار دارند، بخواهد؛ از قبیل خیمه، کمپل و مواد خوراکه در دست دارند و آنرا کمک خواهند کرد.
از سوى ديگر، محمد اسحق پویا ریيس جمعیت هلال احمر بامیان گفت که اکثر اين مغاره نشينان، با کمبود موادسوخت مواجه اند و توانايى خريد آنرا ندارند.
وى افزود که فعلاً موادسوخت روی دست ندارند؛ اما به زودى به دفتر مرکزی جمعیت هلال احمر در کابل خواهد رفت و وضعيت مغاره نشينان را گزارش خواهد داد تا با آنان، کمک لازم صورت بگيرد.
به گفتۀ پويا، ٢٥٠ خانوادۀ مغاره نشین، مستحق کمک می باشند و دوصد خانوادۀ ديگر، صرف برای کمک گرفتن، خود را به مغاره ها میرسانند و مدتی درآنجا اقامت مى گزينند تا کمک اخذ نمایند.
ریيس جمعیت هلال احمر بامیان گفت که در سال جاری، ریاست هلال احمر برای همين خانواده هاى مستحق، بسته های کمکی را به شمول٥٠ کیلو برنج، ١٦ لیتر روغن، يک کیلو چای، ١٠ کیلو لوبیا وهفت کیلو شکر توزیع کرده است.
از سوى ديگر، محمدرضا رفعت ریيس کمیته آمادگى با حوادث باميان گفت که کمک ها و موادسوخت، برای مغاره نشینان پس از سروی این کمیته که جريان دارد، صورت خواهد گرفت؛ تا خانواده هاى مستحق و غيرمستحق تشخيص شوند.
وی علاوه کرد: بعد از سروی دقیق در پلان است که با مغاره نشينانى که واقعاً مستحق می باشند، مواد خوراکه و سوخت کمک شود تا زمستان را به خوبى سپرى کنند.
گفتنى است که ده ها خانوادۀ مغاره نشين، در ماه مبارک رمضان امسال ميگفتند که در وضعيت نامناسب اقتصادى قرار دارند، تا حدى که بدون خوردن سحرى، روزه ميگرفتند.
اين مغاره ها در اطراف دو مجسمه ای قرار دارند که قدامت شان به ١٦٠٠ سال قبل برگشته و يکى از شاهکارهاى زمان بوديزم است.
مجسمه ها در زمان حکومت طالبان (١١مارچ ٢٠٠١ ميلادى)، تحت اين نام که موجوديت بُت به معناى شرک است، در پی دو شبانه روز حملۀ متواتر و آتشباری سنگين، منهدم گرديدند.
مجسمۀ بزرگ صلصال، با ارتفاع ٥٥ متر و مجسمۀ کوچک به نام شمامه با ارتفاع ٣٣ متر، در دل کوه تراشيده شده و در مسير جادۀ قديمی ابريشم، درحدود سه کيلومترى شمال شهر باميان، قرار داشته و در اطراف آن مغاره ها، موقعيت دارند.
