نامزدی های اجباری سبب افزايش فرار دختران از منزل گرديده است

کابل (پژواک ٦ سرطان٩٠ ): “يک روز وقتى خواستگارهايم آمدند؛ پدرم کشيديشان ، مه هم از پشت شان خوده از سر بام انداختم ،چهار روز بعد به هوش آمدم که دست و پايم شکسته بود.))

اين گفتۀ شکريۀ ٢٢ ساله باشندۀ يکى از ولايت جنوب کشور است که به علت نامزد شدن خلاف ميلش، از منزل فرار نموده و با پسر مورد نظر خود ازدواج کرده است.

اين دختر به آژانس خبرى پژواک گفت که او چند روز را در شفاخانه سپرى کرد و سه ماه به درستى راه رفته نمى توانست تا آنکه صحت ياب شد.

وى ميگويد که به تاريخ ١٣ ثور سال  جارى از خانه فرار نمود وبا پسرى که مدت ها خواستگار وى بود يکجا به محکمه فاميلى ولايت کابل آمد و نکاح آنها عقد گرديد.

شکريه،علت فرار خودرا عدم رضايت فاميل عنوان کرده، مى افزايد که پنج سال بود  که فاميل پسر يکى از اقوام آنها  پيهم خواستگار مى آمدند ؛اما پدرش  رضايت نداشت.

اين دخترعلاوه ميکند که پدر ومادرش ازتصميم خود برنگشتند و آنها تصميم داشتند که او را  به پسر کاکايش شيرينى بدهند، او هم  به جز از فرار راه ديگررا نيافت .

وى ميگويد: ((هيچگاه نتوانستم که پسر کاکايم را که با هم چون خواهر و برادر کلان شده بوديم به عنوان همسر قبول نمايم.))

شکريه مى افزايد که هميشه براى مادر خود ميگفت که مى خواهد با پسرى که دوستش دارد، ازدواج کند، اما کسى به حرفهايش اعتنا نمى کرد و او را توهين و تحقير ميکردند و ميگفتند که به جز از پسر کاکا، پسر ديگرى لياقت وى و خانوادۀ وى را ندارد.

وى در پاسخ به اين پرسش که آيا فرار از منزل را بى عزتى پدر و مادر خود نمى داند؟ گفت ((ميدانم، اما والدينم مرا خلاف رضايتم عروسى ميکردند و من  چارۀ ديگر نداشتم…))

شکريه ميگويد که يک هفته قبل از نامزدى با پسر کاکايش، با پسرى که دوستش داشت، تيليفونى تماس گرفت و در يک محل  قرار گذاشتند و مخفيانه از منزل (پکتيا) فرار کرد و به کابل آمدند.

اين دختر علاوه ميکند که اگر با شوهر خود نزد والدين برود، کشته خواهند شد ؛ پسر کاکايش هم دعوا دارد که نامزد او بود.

وى اظهار ميدارد: (( هر لحظه با يک تشويش و هراس زنده گى ميکنيم ، شوهرم در ولايت ما کار و روزگار داشت و زميندار بود، اما حالا در کابل با مشکلات اقتصادى روبرو هسيتم.))

شکريه ميگويد که او با پسر مورد نظرش  در ١٢ ثور به محکمۀ فاميلى کابل مراجعه کرد و در ١٥ جوزا نکاح  شان عقد گرديد و فعلاً در يک جاى نامعلوم  دزدانه زندگى مى کنند.

شکريه قبل از نکاح، از سوى  محکمۀ فاميلى کابل به وزارت امور زنان معرفى شده بود.

نازيه فيضى آمر نظارت بررسى وزارت امور زنان ميگويد، تا زمانى که امور نکاح تکميل شد ، شکريه در خانه امن زندگى مى کرد .

او مى افزايد که آنها با فاميل شکريه رابطه برقرار کردند که بيايند و آشتى کنند و ازدواج اين دو تن را بپذيرند، اما فاميل از شناخت دختر خود ابا ورزيدند.

به گفتۀ خانم فيضى، فاميل شکريه به اقارب و خويشاوندان خود  گفته اند که دختر شان فوت کرده است.

اين درحالى است که مسوولان حقوق بشر می گویند که پدیده فرار از منزل میان زنان و دختران در گذشته ها هم اتفاق می افتاد، اما در جریان سال روان، این مشکل بيشتر از سالهاى ديگر بوده است.

 ثريا صبحرنگ کميشنر بخش حمايت انکشاف حقوق زن در کميسيون مستقل حقوق بشر به پژواک گفت که در تمام سال ١٣٨٩ در دفتر کميسيون حقوق بشر ٢٩٢ قضيۀ فرار از منزل به سطح کشور درج شده بود که بيشترين آنرا کابل ، هرات و ننگرهار تشکيل ميداد.

وى تصريح کرد که در سه ماه اول سال ١٣٩٠ ٥٦ قضيۀ فرار از منزل به سطح کشور درج شده است که به تناسب مدت مشابه سال گذشته ١٠ درصد افزايش را نشان ميدهد  .

هرچند خشونت های خانوادگی، عوامل اقتصادی و فرهنگ های ناپسند جامعه، از عوامل فرار زنان و دختران در کشور عنوان میشود؛اما به گفته مسوولان حقوق بشر، عوامل دیگرى چون عدم آگاهی از تعليمات شرعی، مداخلات خانواده ها و انتخاب همسر برای دختران از سوی خانواده و یا نامزدی های اجباری نیز سبب فرار از منزل می گردد.

کميشنر بخش حمايت انکشاف حقوق زن در کميسيون مستقل حقوق بشر ميگويد که در قضاياى فرار از منزل نه  تنها دختران، بلکه  زنان جوان هم  شامل مى باشند .

به گفتۀ وى،زنان جوان به علل  مختلف چون لت و کوب توسط شوهران و اعضاى فاميل آنها ،بى توجهى شوهران نسبت به خانم و اولاد ها ، انحرافات اخلاقى شوهران ، وادار کردن زن به تن فروشى ، مجبور به فرار از منزل ميشوند.

صبحرنگ يکى از عوامل ديگر فرار از منزل را  بد دادن دختران عنوان ميکند و آنرا به حيث يک رسم ناپسند تقبيح مينمايد.

يکى از قربانيان اين رسم ناپسند، انجيلاى ١٧ساله باشندۀ ولسوالى ده سبز کابل است که پدرش او را به پسر کاکاى خود  به بد داده است.

وى ميگويد، زمانى که هفت بهار زنده گى خود را سپرى کرده بود، به بد داده شد، در همان خانه کلان شد ، کارهاى خانه را انجام ميداد تا اينکه ١٧ ساله شد پسر کاکاى پدرش که يک چشمش کور بود و اولاد هاى برابر سن و سال وى داشت وى را به نکاح  خود در آورد.

اين دختر مى افزايد که  آنها تمام کار خانه خودرا بالاى او انجام ميدادند و وى حتى صلاحيت نان خوردن را نداشت همه اعضاى فاميل او را به چشم حقارت مينگريستند .

انجيلا علاوه ميکند که  پدرش به مردى که وى را به بد داده بود ، پدر هفت اولاد بود و پسرهاى وى نسبت به او بزرگتر  بودند و همواره وى را مورد اذيت و آزار و لت و کوب قرار ميدادند  .

بد، واژه و رسم و رواج ناپسندى است که در برخى ساحات کشور، از گذشته هامروج بوده و زمانيکه يک خانواده به دلايل گوناگون از جمله قتل ، ملامت و متهم پنداشته ميشود، جانب مقابل ، دختران خانواده را بنام ( بد) از آن خود ميسازند.

انجيلا در حالى که اشک در چشمانش حلقه زده بود، پژواک گفت (( هفت ماه را با اين مرد  در عالمى از لت و کوب گذشتاندم ، اولادهاى او نيز مرا توهين و تحقير ميکردند، بالاخره همۀ  اين  مشقات و بدبختى ها را تحمل نکرده و فرار از منزل را ترجيح دادم.))

اين دختر ميگويد که بالاخره منطقۀ خود را به قصد رسيدن به شهر کابل ترک نمود و اکنون دريکى از  خانه هاى امن  زندگى مى کند و در حالت خوب قرار دارد  و همه وسايل معيشت برايش مهيا است.

نازيه فيضى آمر نظارت بررسى وزارت امور زنان  هم از افزايش قضاياى فرار ازمنزل صحبت نموده، ميگويد که روزانه ده الى سيزده قضيۀ مختلف به دفتر آنها مراجعه مى نمايند که از جمله پنج و يا شش آنرا فرار از منزل تشکيل ميدهد.

او يکى از عوامل مهم فرار دختران از منزل را در پهلوى بيسوادى ، نشر سريال هاى متواتر خارجى بخصوص سريال هاى هندى از طريق تلويزيون ها عنوان نمود.

وى گفت: ((چون دانش اکثريت دختران درسطح پائين  قرار دارد و اکثراً آنها با ديدن و تعقيب سريال هاى مختلف خود و خانواده خود را در قالب دختران فلم تصور ميکنند؛ از همين جا است که از منزل  فرار مى کنند.))

فيضى در مورد علت ثبت افزايش قضاياى فرار از منزل  ميگويد که هرچند افزایش خشونت در برابر زنان پدیدۀ جدید نبوده و بیشتر زنان در موارد مختلف مظلوم واقع میگردند  و دختران و زنان در گذشته ها دسترسی بهتر به نهاد های حقوقی و قضایی نداشتند، اما در حال حاضر شمار محدودى از این زنان آگاهی یافته اند و مشکلات شانرا با نهادهاى حقوقى مطرح ميکنند.

او علاوه کرد که  مراجعى چون وزارت امور زنان و حقوق بشر تاحدودی به  حقوق اين زنان و دختران  که به این نهادها مراجعه می نمایند ، رسيده گى نموده است.

به گفتۀ فيضى، اکنون سه خانه امن در شهر کابل وجود دارد  و بيشتر آنها را کسانى تشکيل ميدهند که از منزل فرار نموده اند.

شمارى از اينگونه  زنان و دختران در محبس اناثيۀ بادام باغ شهر کابل نيز به سر ميبرند.

 سمونوال امير محمد امواج پور مدير عمومى اين محبس ميگويد  که  در حال حاضر دراين زندان ١٦٦ دختر و زن زندانى هستند.

به گفتۀ وى، آنها  به جرايم مختلف چون فرار از منزل ،قتل ،قاچاق مواد مخدر ،اختطاف و ديگر  جرايم جنايى، زندانى  شده اند که بيشترين رقم آنرا موارد فرار از خانه احتوا ميکند.

از سوى ديگر کميشنر بخش حمايت انکشاف حقوق زن در کميسيون مستقل حقوق بشر، علت ديگر فرار دختران از منزل را همدرد و همراز نبودن والدين به خصوص مادران با دختران شان ميخواند و ميگويد: (( مادران ميتوانند مشکلات دختران خود را از طريق محبت و درک وهمراز بودن حل و فصل نموده و آنها را درست  رهنمايى کنند .))

وى علاوه ميکند که  مراکز رهنمايى خانواده در کشور وجود ندارد ، بيسوادى ، عدم آگاهى مادران از محيط  و عدم  استقلاليت مادر در تصميم گيرى هاى سرنوشت اولادهاى شان، از مشکلات عمده اى اند که در سر راه خانواده ها قرار دارد.

صبحرنگ از خانواده ها خواست که بايد خواست ها  و مشکلات دختران خود را  درک نمايند هميشه مشوق وهمراز آنها بوده و در مسئله ازدواج رضايت جوانان را مد نظر داشته باشند. .

علما نيز نظر پسر و دختر را در ازدواج مهم ميدانند.

مولوى شمس الرحمن فروتن يکى از علماى کشور ميگويد  که  در مسئله ازدواج  رضايت دختر و پسر شرط اول است.

وى که  مسوول دارالافتاح  وارشاد الشمسيه در کابل نيز است، علاوه ميکند که فاميل ها عامل کار هاى خراب اولاد خود نشوند و زمينه را فراهم نکنند ، وقتى خواستگار مى آيد دختران و پسران خود را به رضايت آنها بدون فرق قوم ،ولايت و پول و ثروت، ازدواج نمايند .

همچنان در حديث شريف از ابوهريره (رض) روايت است  “از دخترى که به سن بلوغ رسيده باشد اجازه ازدواج گرفته شود، اگر سکوت کرد حفظ است و اگر مخالفت کرد مانع آن ازدواج شويد “

در احاديث مبارک،  پيغمبر بزرگ اسلام  بر رضايت طرفين بار ها تاکيد نموده و گفته است که در زمينه ازدواج ،اجازه دختران و مشورت زنان بيوه در نظر گرفته شود .

از حضرت محمد (صلى الله عليه و سلم) روايت است “روزى دخترى نزد آنحضرت آمد و گفت که پدرم ميخواهدکه مرا ازدواج نمايد، آنحضرت از دختر پرسيد که آيا تو در اين ازدواج رضايت دارى؟ دختر گفت: نه ! آنحضرت گفت: پس خودت  اين صلاحيت و تصميم را دارى که قبول ميکنى و يا آنرا رد  مى نمايى .“