باميان (پژواک،٢٤جدى٩١): ده ها طفل مغاره نشین در اطراف مجسمه هاى مخروبۀ بودا در باميان، که به علت نداشتن تذکره از رفتن به مکتب محروم مانده اند، توسط يک دختر ١٥ ساله در يکى از مغاره ها تدريس مى شوند.
اين مغارۀ کوچک، در منطقه پیتاب لغمان مرکز بامیان واقع بوده و در آن، ٣٠ طفل مربوط خانواده هاى مغاره نشين درس میخوانند.
در این مغاره با وجودى که هوا به شدت سرد است، بخاری وجود ندارد و شاگردان خود را با لحاف و پتوهای کهنه اى که آنرا از مغاره هاى شان آورده اند، مى پيچانند تا از سردى در امان باشند و لحاف وپتو را دو باره برای اینکه شب ازآن استفاده کنند، به مغاره هاى خود مى برند.
حدود سه هزار مغاره در اطراف مجسمه هاى مخروبۀ بودا وجوددارد و ٢٥٠ خانوادۀ بى سرپناه از باميان و برخى ولايات ديگر، در شمارى ازاين مغاره ها زندگى بدوى را ميگذرانند.
اين مغاره ها که در زمان بوديزم مورد استفادۀ پيروان بودا بود؛ از چندسال بدينسو به مسکن فقرا وبيجا شدگان تبديل شده است. با مشاهدۀ وضعيت، چنان استنباط ميشود که مغاره نشينان به زندگی بدوى و زمان بوديزم بين (قرون٢-٥ ميلادى) برگشته و دقيقاً زندگی عصر بودائيان را از سر گرفته اند.
اين اطفال نيز چنين زندگى پر مشقت و بدوى دارند؛ اما توسط فرشتۀ ١٥ ساله یکی از مغاره نشینان تدریس مى شوند، که با سواد آموختن، زندگى خوبى را در پيش رو خواهند داشت.
فرشته به آژانس خبرى پژواک گفت که وى، به اين اطفال که شش تا ده سال دارند، از يکسال بدينسو مضامین دری، ریاضی و رنگ آمیزی را تدریس میکند تا حداقل خواندن و نوشتن را بلد شوند.
وى رنج های زیادی را در این مغاره، بخاطر ديگر فرزندان مغاره نشین می کشد. پس از ورود شاگردان به مغاره اش، در روز سه ساعت آنان را تدریس میکند و بعد از آن، به نظافت و جاروب کردن مغاره میپردازد تا برای صنف فردا آماده شود.
اين دختر که میتواند به زبان انگلیسى نیز صحبت نماید و صنف نهم لیسۀ نسوان مرکز بامیان است، گفت که وى در بدل تدريس، ماهانه ازطرف موسسۀ غيردولتى پارسا ٢٥٠٠ افغانی معاش میگیرد.
فرشته، از معاش خود توانسته یک کمپیوتر کهنۀ لپ تاپ به قیمت ١٢ هزار افغانی خریداری نموده و در یک صنف کمپیوتر بازار بامیان آموزش ببیند.
موصوف افزود: تا زمانى که موسسه بخواهد، اطفال مغاره نشين را تدريس مى کند و اگر موسسه معاشش را قطع کند، او حاضر است که بدون معاش اطفال را سواد بياموزاند.
به گفتۀ وى، موسسۀ يادشده، در کابل فعاليت دارد و توسط يک خارجى اداره مى شود.
فرشته که مادر ندارد، از وضعیت زندگى اش ناراضی به نظر رسيده، گفت: “مادرم را چهارده سال پیش از دست دادم و با دوخواهرم که از من کوچکتر اند، با پدر وزن دومی پدرم زندگی میکنیم.”
وی افزود که پدرش انسان خوب است؛ اما مادراندرش با آنها قهراست و با خشونت برخورد میکند وحتی با آنها حرف هم نمیزند.
محمدعلی پدر فرشته که در بازار باميان مزدورکارى نموده و هرصبح زود، برای پیدا کردن نفقه به بازار رفته و شام به مغاره اش بر میگردد، مى گويد که از درس دادن دخترش به اطفال مغاره نشين مى بالد و افتخار مى کند.
وى سرپرست هشت خانواده به شمول فرشته و خواهرش است و در جوار مکتب مغاره نشینان در مغاره کوچک ديگر زندگی میکند.
اطفالى که تدريس مى شوند مى گويند: نمیدانند که چرا آنها را به مکاتب دولتی جذب نمى کنند؛ اما از درس خواندن در مغاره با وجودى که هوا سرد است، ابراز خرسندى مى کنند.
محمد جمعه ٩ ساله یکتن از شاگردان که لباس کهنه و فرسوده به تن داشت وکمپل کهنه را به سرشانه خود کشیده و از مغاره ای که مکتبش به حساب می آید بیرون میشد، گفت: “ما یکسال اس در این مکتب درس میخانیم؛ حالا میتانم نوشته های فارسی را بخوانم وخط هم بنویسم.”
اين طفلک علاوه کرد که آرزويش اين بوده که بايد با سواد شود و برايش فرق نمى کند که مکتب دولتى باشد و يا غيردولتى!
خانوادۀ اکثریت این اطفال، از ولسوالی حصه دوم بهسود ولایت میدان وردگ اند و از سالها بدينسو به علت بى سرپناهى به اين مغاره ها پناه برده اند.
محمد سالم پدر یکی ازاین شاگردان گفت که اطفال آنها به علت نداشتن تذکره، از رفتن به مکاتب دولتى محروم مانده اند؛ اما جاى خوشى است که براى اطفال شان توسط يک دختر، درس داده مى شود.
وى افزود که برای گرفتن تذکره، به اداره احصائيه بامیان مراجعه کرده؛ اما آنها گفته اند به دليل اينکه خانواده هاى اطفال در اين اداره، ثبت کتاب اساس (کُنده) نيستند، مستحق تذکره نمى باشند.
اين پدر گفت: “به همين علت، فرزندان ما را در مکتب دولتی بدون تذکره قبول نمیکنند و حتی تعداد زیادی از اولادهاى ما بیسواد مانده اند.”
محمد سالم علاوه کرد: هفت سال مى شود که از ميدان وردگ به مغاره ها پناه برده اند و مسوولان محلى براى کسانى که زمين و جايداد نداشتند، درآن وقت تذکره نمى دادند و آنها بدون تذکره مانده اند.
اما محمد رضا ادا ریيس معارف بامیان مى گويد که شاگردان جدید الشمول در مکاتب؛ باید فورمه خانه پوری نمایند که در آن فورم، شمارۀ تذکره ضروری است.
وى به پژواک گفت که آنها طبق قانون ولایحه، میتوانند شاگردان را به مکاتب جذب کنند و کسانی که تذکرۀ تابعیت ندارند، باید تذکره بگیرند؛ در غير آن جذب مکتب دولتى نمى شوند.
ادا علاوه کرد: کسانی که تذکره ندارند، ازاولیاى شاگرد تضمین گرفته میشود که تا مدت دوماه کاپی تذکرۀ شاگرد را بیاورد که پروسه اصلاح نام که امر ریيس جمهور است تکمیل گردد و به مکاتب دولتى جذب شوند.
رييس معارف خاطرنشان کرد: درست است که مکاتب خانگى و غيردولتى در باميان وجود دارد؛ اما اگر شاگردان تذکره نداشته باشند، به مکاتب دولتى جذب شده نمى توانند.
اما عزیزالله رحمانی آمربخش اطفال کميسیون مستقل حقوق بشر بامیان گفت که طبق کنوانسیونها و معاهده بین المللی حقوق طفل وطبق قانون اساسی کشور، دولت مکلف است تعلیم وتربیۀ اطفال را به عهده داشته باشد.
وی افزود که اگر مشکل فراراه تعلیم و تربیه وجود دارد، باید دولت راه حل آنرا پیدا نمايد؛ تا حقوق اطفال نقص نگردد.
رحمانى علاوه کرد که خانواده های زیادی از بیجا شدگان وحتی غیر بیجا شده وجود دارند که تذکرۀتابعیت ندارند و نباید اطفال بخاطر نداشتن تذکره، از مکتب محروم شوند.
آمربخش اطفال کميسیون مستقل حقوق بشر بامیان گفت که دولت، در مورد دادن تذکرۀ تابعیت و حق تعلیم و تربیۀ اطفال، مسوولیت دارد تا سهولت ایجاد نموده واین مشکل را رفع کند.
گفتنى است که بيش از ١٣٥ هزار شاگرد به شمول ٦٠ هزار دختر در ٣٥٠ مکتب دولتى توسط ٣٥٠٠ معلم در سراسر باميان تدريس مى شوند و اطفال مغاره نشينى که تذکره دارند نيز شامل اين شاگردان هستند.
