ايبک (پژواک، ٢٦ حمل ٩٢): شمارى از مردم، اجسادى را که از دو قبر دسته جمعى در ولايت سمنگان کشف گرديده، بعد از شناسايى دفن نمودند.
مسوولان امنيتى ميگويند که اين دوقبر، در تپۀ آق مزار در چهار کيلومترى شرق شهر ايبک مرکز سمنگان، ديروز زمانى کشف شد که يک باشندۀ محل، مصروف کندن تهداب خانه بود.
سمونوال مُصدق الله مظفرى آمر امنيت قوماندانى امنيۀ سمنگان، به آژانس خبرى پژواک گفت که اين باشنده، به پوليس اطلاع داد و پس از آنکه پوليس به حفريات پرداخت، نخست از يک قبر ٢٠ جسد و از قبر ديگر در نزديک آن، ١٠ جسد را پيدا نمود.
وى افزود که از علايم اجساد ديده ميشود که اين افراد، در وقت قواى شوروى سابق در افغانستان در صف مجاهدين قرار داشته اند و يا زندانى بوده اند، که توسط رژيم وقت به شکل دسته جمعى به اينجا آورده شده و تيرباران گرديده اند.
خبرنگار پژواک، چشمديد خود را از محل بیان کرد و گفت که در تعداد زيادى از جمجمه ها دستمال بسته شده و مرمى بر پيشانى آنان اصابت نموده و هويدا بود که پس از بستن چشمان شان، تيرباران گرديده اند.
همچنان استخوان هاى دست درعقب جسد معلوم ميشود، که اين هم مشخص میکند که دست شان بسته شده و سپس به قتل رسيده اند.
بيشتر اين اجساد، مربوط جوانان بوده و در آن کلاه، لنگى، چپن، جاکت، پتو و پيرهن و تنبان فرسوده به چشم ميخورد، که اکنون تنها استخوان هاى شان باقى مانده است.
برخى مردمى که به اين محل آمده بودند؛ از همين علايم، اجساد اقارب خود را شناختند و آنها را در محل آبايى شان دفن کردند.
يک پيره زن که گريه ميکرد، گفت: “مه برادرمه از پتويش شناختم، ده وقت شوروى ها پتوى برادرم چيره شده بود و مه اوره، بسيار ميده کوک زده بودم.”
وى افزود که برادرش در سال ١٣٦٣ در سمنگان زندانى بود و بعد از آن، لادرک شد.
ملا اسدالله يکى از بزرگان محل ميگويد که او در دهۀ ١٣٦٠ در سمنگان زندانى بود، گماشتگان رژيم وقت به شکل وقفه يى به زندان مى آمدند و شمارى از محبوسين را مى بردند و امکان دارد که تعدادى از آنها را بعد از تيرباران کردن، در همين دو قبر دسته جمعى انداخته باشند.
محمد داوود باشندۀ کاروان سراى ايبک نيز گفت که برادرش، مجاهد بود و از سرنوشت او خبرى نبود تا بالاخره اکنون جسدش از قبر دسته جمعى پيدا شد.
وى علاوه کرد: “مادرم، برادرم را از واسکت و کلاه مخصوصى که برايش موره دوزى کده بود، شناخت.”
محمد داوود افزود که برادرش در وقت جهاد، در جبهۀ ضد دولت و ضد قواى شوروى مى جنگيد و از همان وقت ناپديد شده بود.
سمنگان، يکى از ولايات شمال کشور بوده و ساحۀ استراتيژيک نظامى در وقت قواى شوروى سابق پنداشته مى شد و مسوولان ميگويند که احتمال دارد، قبرهاى دسته جمعى ديگرى نيز در برخى ساحات آن وجود داشته باشد.
شش سال قبل، يک گور دسته جمعى بزرگ که در آن ٣٠٠ تن دفن شده بود، در دشت قرغ شهر فيض آباد مرکز ولايت بدخشان نيز کشف شد و برخى اجساد را خانواده ها از لباس هاى شان شناختند.
مسوولان و مردم محل ميگفتند که اين افراد، در وقت حاکميت حفيظ الله امين، در سال هاى ٥٨ – ١٣٥٧ قتل عام شده بودند. کشف اين قبر، منجر به تظاهرات مردم و محصلين در بدخشان شد و آنها خواستار محاکمۀ عاملان آن گرديدند.
