باميان(پژواک،١٨عقرب ٩٢): يکنوع بُتۀ کوهى که از آن در ترکيب هيروئين و يکنوع خزنده که احتمالاً از آن براى جاسوسى استفاده ميشود، در مناطق مرکزى کشور قاچاق ميگردد.
اين بُته به نام “یله رنگ” يادشده و نوع گیاه کوهی است که ریشۀ آن سرخ و برگهایش سبز و پشمینه مانند است.
خزنده ای که شکار و قاچاق ميگردد، “کودى” نام دارد، مشابه به سوسمار بوده و چهار پا دارد؛ دو پايى که طرف دُمش قرار دارد، کوتاه بوده و دو پاى پيش رويش، دراز است.
کودى و يله رنگ؛ درکوه هاى ولايات باميان، دايکندى و ميدان وردک زیاد پیدامیشود و توسط مردم قاچاق ميگردد.
مسوولان محلی بامیان می گویند که قاچاق بُته های کوهی بخصوص یِله رنگ، دراین ولایت افزایش یافته است.
مردم شاکی اند که با قطع بی رویۀ این بُته ها، چراگاه های مواشی تخریب شده و از سویی هم خطر برفکوچ ها در فصل زمستان و جاری شدن سیل دربهار، آنان را نگران کرده است.
سید احمد حسین باشنده ولسوالی پنجاب باميان ميگويد که درجریان امسال و سال گذشته، بتۀ يِله رنگ حتى درموترهای کاماز بارگیری شده و ازقریه های مختلف اين ولسوالی، به بیرون انتقال داده می شد.
اما وى به آژانس خبرى پژواک گفت که هیچ اقدامی از سوی مسوولان محلى، جهت جلوگیری از قاچاق آن صورت نگرفته است.
محمد ابراهیم اکبری ولسوال پنجاب گفت که از طریق بزرگان محل و نیروهای امنیتی، به قاچاقچیان هشدار داده است که از کندن این بُته، خودداری کنند.
اما اینکه چرا این بته، درین اواخر بازار خاص خرید وفروش و قاچاق به بیرون از بامیان را پیدا کرده است؟ ولسوال پنجاب گفت: “قاچاقچیان از ریشۀ این بُته، درترکيب هیروئین استفاده می کنند؛ به همین دلیل است که این بته، بصورت بی رویه از کوه ها کنده شده و بازار قاچاقچیان را گرم کرده است.”
به گفتۀ اکبرى، به دلیل عدم آگاهی مردم ازمحیط زیست، حتى باشندگان قریه ها ازطرف شب، این بته ها را ازکوه ها کنده و بصورت مخفیانه هرسیر(هفت کیلو) آنرا به دو الى سه صد افغانی به فروش می رسانند.
انجنیر محمد طاهر عطایی رییس زراعت و مالدارى بامیان، قطع بُته های کوهی بخصوص “یِله رنگ” را غیرقانونی دانسته گفت که چون این بته برای ساختن ادویه استفاده می شود و یک بُتۀ قیمتی است، براساس طرزالعمل وزارت زراعت و ریاست عمومی محیط زیست، کندن آن ممنوع است.
کارشناسان محیط زیست می گویند که مردم ازاهمیت این بُته ها آگاهی ندارند و در زمستان، ازآن به عنوان مواد سوخت استفاده می کنند؛ اگردولت از قطع و قاچاق این بته ها جلوگیری نکند، ممکن است تا چند سال دیگر، این گياه منقرض گردد.
جان آقا محصل، ولسوال حصه دوم بهسود ولايت ميدان وردک نيز گفت که سه ماه قبل، در منطقۀ دامن خلیل این ولسوالی، شخصی که بخاطر خریداری يله رنگ از کابل به منطقه آمده بود، توسط دونفرى که به وى وعدۀ فروش پنج تُن یله رنگ داده بودند، کشته شد.
وی گفت که اين دو نفر ٧٠٠ هزار افغانى مقتول را نيز گرفته و فرار نموده اند؛ اما دوسيۀ شان ترتيب و از سوى څارنوالى تحت بررسى است.
اين محصل افزود که فقط همین مورد را مشخص میتواند بگوید که خرید و فروش يله رنگ، در این منطقه نیز قاچاق ميشود.
از سوى ديگر؛ خزنده ای به نام “کودى” نيز در مناطق مرکزى شکار و قاچاق ميگردد.
يکتن از ساکنين ولسوالى اشترلى ولايت دايکندى که نخواست اسمش ذکر شود گفت که “کودى”، حيوان کمياب و قيمت بها است که به پاکستان قاچاق ميشود.
به گفتۀ وى، چندى قبل تعدادى از مردم در موترهاى صرف، فرونر و سراچه دنبال اين حيوان به ساحات مرتفع اشترلى آمده و تصاوير “کودى” را به مردم نشان ميدادند.
منبع افزود که آنها اهميت اين خزنده را به مردم تشريح کرده و ميگفتند که اگر نزد مردم باشد، آنرا از يک تا دو هزار دالر ميخرند.
وى علاوه کرد که “کودى”، شبانه هم ديد تيز دارد و در بين مردم محل شايع است که تا ١٥ کيلومتر اطراف خود را حس کرده مى تواند و احتمال دارد که تربيه شود و يا در وجودش آله اى نصب گردد که از آن براى معلومات استخباراتى استفاده ميشود.
به گفتۀ منبع، چنين شايعاتى هم است که قاچاقبران اين خزنده را تا ٢٠ هزار دالر هم خريده اند.
ولسوال حصۀ دوم بهسود نيز گفت که در مورد “کودی”، در بین مردم حرفهايی است؛ اما ارگانهای امنیتی با آن برخورده نکرده اند.
حيوان ديگرى به نام بُزچوشک نيز در مناطق مرکزی شکار میشود.
بُزچوشک، يکنوع حیوان مانند موش صحرايی بوده؛ اما پوست و پشمش، سیاه و سفید و نیز پلنگی مانند است.
این حیوان، درعین حال که زیباست بسیار چابک هم میباشد. کمر باریک دارد و درصحرا و کوه ها زندگی میکند. در بهار سال، داخل گله هاى بز وگوسفند گردیده و پستان بز را مى مکد و از آن، شیر میخورد؛ به همین علت مردم محل، به آن بزچوشک میگویند.
منابع محلى ميگويند که این حیوان، با همکاری مردم محل شکار ميشود و مشخص نیست که به کدام کشور و به چه منظوری قاچاق میگردد.
از طرفی هم شکار باز، در مناطق قرغنه توى مرکز بامیان و ولسوالى یکاولنگ، از مواردی است که بازگیران حتی از ولایات جنوبی، برای شکار اين پرندۀ قيمتى می آیند.
محمد رحیم یکی از باشندگان قرغنه تو گفت که شکارچیان، در منطقه با مردم محل توافق میکنند و به شکار باز میپردازند و نیروهای امنیتی، از آنان بی خبر مانده و نمیتوانند جلو شکار را بگیرند.
اما لومړی څارن حسن آمر مطبوعات قوماندانی امنیه بامیان، با تايید شکار غیرقانونی بعضی از پرنده ها و حیوانات، از جمله باز گفت که از طرف قوماندانی امنیه، برای مردم آگاهی داده شده که این نوع شکارها غیرقانونی است و اگر کسانی آنرا قاچاق نمایند و قوماندانی امنیه از آن باخبر شود، ممانعت نموده وعاملان آن را به پنجۀ قانون مى سپارد.
وی علاوه کرد که بعضى از پرندگان، شکار و بعضى بُته ها قاچاق ميشود؛ اما قوماندانی امنیه تا هنوز کسی را در این مورد دستگیر نکرده وعلت هم این بوده که شکارچیان و قاچاقبران، خود را به دام نمی اندازند.
