باميان (پژواک،٢٠عقرب ٩٢): قسمت هايى از شهر غلغلۀ ولايت باميان، به هدف حفاظت از این ساحۀ تاریخی و جلب توجه بيشتر سياحان، توسط موسسۀ ایکوموس فرانسه بازسازی گردیده است.
عبدالحمید جلیا مدیر آبدات تاریخی ریاست اطلاعات و فرهنگ بامیان ميگويد: کارهايی که امسال توسط باستان شناسان وانجینران تخنیکی “ایکوموس” صورت گرفته، ترميم شش خانه گنبدی شکل، دو برج که سنگر دفاعی شهر محسوب میگردد و قسمت های شرقی دیوارهای آن را تشکيل ميدهد.
وى به آژانس خبرى پژواک گفت که ایتالیا، بيش از یک ميلیون دالر امریکايی را به موسسۀ “ایکوموس” فرانسه که در بخش بازسازى مناطق تاريخى کار ميکند، داده است تا با هماهنگی وزارت اطلاعات وفرهنگ، به ترميم و بازسازی وحفاظت از شهر غلغله بپردازند.
جليا افزود که ديوارها و برج هاى غربى شهرغلغله که به مرور زمان تخريب گرديده، نيز از همين پول ترميم خواهد شد.
مدیر آبدات تاریخی ریاست اطلاعات و فرهنگ بامیان گفت که پنجاه درصد آبدات تاریخی در معرض تخریب قرار دارد؛ اما امسال یک امیدواری ایجاد شده که موسسۀ ايکوموس فرانسه، در مورد جلوگیری از تخریب بیشتر آن، همکاری مى نمايد.
شهر غلغله، در مرکز باميان واقع است و یکی از شهرهای دورۀ اسلامی است و حالا فقط نشانه هايی از دیوارها و برجهای این شهر، باقی مانده است.
محققان گفته اند که اين شهر، در زمان ملوک شنسبانیه واحتمالاً توسط ملک فخرالدین به عنوان مرکز شهر اعمارگردیده و در اطراف آن، مغاره هايی وجود داشته که مردم در آن زيست ميکردند.
اين شهر تاريخى، بعد از سقوط خوارزم شاه بین سالهای ٦٠٧ و ٦١١ هجری به حیث مقر فرمانرواى جلال الدین خوارزم شاه مورد استفاده قرار گرفت و در سال ٦١٨ هجرى، چنگیز خان در این شهر یورش برده و این شهر ویران گردید.
در تاريخچۀ اين شهر، درج است که قسمتی از ساختمانهای باقی ماندۀ شهر، هنگام تهاجم امیر عبدالرحمن به عنوان دژهای نظامی مورد استفاده قرار گرفته وعساکر در آن، جابجا گردید.
مدیر آبدات تاریخی ریاست اطلاعات و فرهنگ بامیان گفت که از پول اختصاص يافتۀ ايتاليا، ساحات شهر ضحاک نيز بازسازى ميگردد.
وى اين ساحات را شامل ديوارها و عمارات بجا مانده از زمان هاى گذشته عنوان کرد.
شهر ضحاک، بر روی تپه ای مرتفع در ١٧ کیلومتری شرق مرکز بامیان در مسیر شاهراه بامیان کابل واقع است.
طبق نظریه محققان، این شهر از دوره ساسانیان باقی مانده و در حمله چنگیزتخریب گرديد. درين حمله چنگيز نواسه اش را نيز از دست داد.
بقایای زیادی از بعضی عمارات آن با دیواراهای نقش شده باقی مانده و دژهای مستحکم نظامی در اطراف این شهر نيز به مشاهده میرسد.
بیشترین تخریبات در زمان حملات هوايى قواى شوروى سابق در دهه ١٣٦٠ هجرى بر شهر ضحاک بود. این شهر، یکی از پایگاه هاى مهم مجاهدین که علیه روسها مى جنگيدند، نيز محسوب ميگرديد.
مدیر آبدات تاریخی بامیان گفت: “با حفاظت وترمیم آبدات کهن تاریخی ومیراثهای فرهنگی، نه تنها از تخریب بیشتر این آثار جلوگیری میگردد، بلکه بازدید کنندگان بیشتری از این ولایت دیدن خواهند کرد.”
مجسمه های تخریب شدۀ بودا، بند امير، چهل برج، درۀ اژدر، منطقۀ فيروزبهار، استوپۀ کليگان و قلعه هاى “چهل برج” گوهرگين، کافرى و چهل دختران، چهل ستون، شهر شاهی، ساحات ديگر تاريخى و باستانى باميان است که توجه سياحان داخلى و خارجى را به خود جلب نموده و سالانه دولت و مردم از درک توريزم، عوايد خوب به دست مى آورند.
مدیر آبدات تاریخی بامیان گفت که امسال سه هزارتبعۀ داخلی و بيش از ٤٠٠خارجى از آثار تاریخی بامیان دیدن نموده اند که جمعاً ٣١٠ هزار افغانی عاید دولت شده است.
وى گفت که هرچند امسال بخاطر مشکلات امنیتى در ولايات همجوار باميان و نبود پروازهابه اين ولايت، تعداد سياحان داخلی و خارجی به نصف تقلیل یافته؛ اما درسال آینده بخاطر بازسازى میدان هوايی بامیان به شکل استندرد که امسال روی آن کار شده و بخشى از آن تکميل گرديده، احتمال میرود که تعداد سياحان تا سه برابر افزایش يابد.
اين درحالى است که سال گذشته مسوولان دولتى و ملل متحد، در مورد هماهنگى بخاطر آثار تاريخى در شهر باميان گردهم آمدند و تاکيد کردند که بايد از آثار تاريخى اين ولايت جداً محافظت شود.
گفتنى است که تيم باستانشناسی “ايکوموس” آلمان، مجسمه هاى بودا را به هزينۀ سه ميليون دالر تحکيم بندى نموده و توانسته هزاران قطعه از پارچه های آنرا شناسايی و بعد از نمره بندى، در محل مخصوص حفاظت نمايد. برخى قطعات جدا شده از پيکره هاى بودا از ٩٠ تا ١٠٠ تن وزن دارد.
اين دو مجسمه به نام هاى صلصال و شمامه در وقت حکومت طالبان منهدم و تخريب گرديدند.
