فراه (پژواک، ٢٨ عقرب ٩٢): در ولايت فراه، عمدتاً به دليل بيکارى و مهاجرت ها به ايران، بيش از ٤٥ هزار تن به شمول پنج هزار زن، معتاد به مواد مخدراند.
به اساس سروى سال ٢٠٠٤ ميلادى، ادارۀ مبارزه با مواد مخدر و جرايم سازمان ملل متحد (UNODC) شمار معتادان موادمخدر در اين ولايت تا ١٥ هزار تن تخمين شده بود.
اما سروى سال ٢٠١٣ اين اداره نشان مى دهد که شمار معتادان در اين ولايت، به بيش از ٤٥ هزار تن رسيده است.
عبدالغفار کوهی سرپرست ریاست مبارزه با موادمخدر فراه، به آژانس خبری پژواک گفت که به اساس اين سروی، هشتاد درصد معتادان اين ولايت را جوانان و هفت درصد آنها را اطفال کمتر از ١٣سال تشکيل مى دهند.
به گفتۀ وى، متباقى بيش از پنجهزار تن این معتادان، زنان هستند که اکثریت شان باشندگان ولسوالی جوین اين ولايت مى باشند.
ولسوالى جوين، در سرحد با ايران موقعيت دارد.
کوهی گفت که بیکاری و مهاجرت هاى جوانان این ولایت به ایران، دو عامل عمدۀ افزایش معتادان در فراه مى باشد.
به اساس معلومات موصوف، بیش از ٧٠ درصد معتادان این ولایت، در ایران به مواد مخدر رو آورده اند.
وى افزود که نبود زمینه های کار در داخل کشور و همسرحد بودن فراه با ایران، باعث شده است که روزانه ده ها تن از جوانان (حتی جوانان تحصیلکرده) فراه، براى کار به ايران مى روند.
جاوید تابش رییس مجمع نهادهای مدنی فراه، نیز گفت: “همسرحد بودن فراه با ایران و نبود زمینه های کاری برای جوانان در این ولایت، از عوامل عمدۀ رفتن جوانان به ایران و دچار شدن آنها به مواد مخدر می باشد.”
وی نقش نهادهای مسوول به ویژه ریاست کار و امور اجتماعی را در جهت کاهش سطح بیکاری غیرمحسوس خواند.
به گفتۀ او، نهادهاى مسوول هیچ تلاشی در راستاى ايجاد زمينه هاى کار برای جوانان نداشته و حتی پنج سال است که مرکز فنی و حرفه ای فراه که از سوی دولت ایران ساخته شده، تا حال مورد استفاده قرار نگرفته است.
تابش افزود که ریاست کار و امور اجتماعی، به عنوان یک نهاد پالیسی ساز، باید پالیسی ایجاد فرصت های کار برای جوانان را بازنگری و در همکاری با دیگر نهادها در تطبیق آن تلاش جدی نماید.
نصرالله امينى رييس کار و امور ا جتماعى فراه، گفت که اين رياست طى چند سال اخير، به صدها تن از جوانان از طريق کورس ها، آموزش هاى حرفوى در بخش هاى مختلف چون خياطى، موبايل سازى و غيره داده است.
وى در مورد مرکز حرفوى که از سوى ايران ساخته شده، گفت که افتتاح اين مرکز به دليلى به تعويق انداخته شده که مقام هاى ايران مى خواستند اين مرکز از سوى آنها افتتاح شود.
اما به گفتۀ وى، چون ايرانى ها تا حال غرض افتتاح اين مرکز به فراه نيامدند؛ قرار است که اين مرکز در آينده نزديک به بهره بردارى سپرده شود.
معتادان نيز بيکارى و مهاجرت ها را عامل اعتياد شان مى دانند
باغ کافی، یکی از محلات سرسبز و تفریحی و قلعۀ فریدون از قدیمی ترین آبده های تاریخی در مرکز فراه است که بیش از دو هزار سال قدامت تاریخی دارد.
اين هر دو محل، محلات تجمع معتادان مى باشند.
در این محلات، صدها معتاد به شمول معتادان ولايات همجوار تجمع می کردند؛ اما در اين اواخر تعداد آنها کم شده؛ زيرا نيروهاى امنيتى، معتادان را جمع آورى نموده و معتادان ساير ولايات را به ولايات مربوطه انتقال داده اند.
آژانس خبری پژواک، با شمارى از معتادان در فراه گفتگو نموده که اکثر آنها نيز فقر، بيکارى و مهاجرت به ايران را از عوامل اعتياد شان به مواد مخدر مى دانند.
جمشید ٢٨ ساله باشنده قريه جيجه ولسوالى خاکسفيد فراه، یک تن از معتادانی است که در زیر درخت خشکیدۀ توت در “باغ کافی” متصل جنب غربی قلعه تاریخی فریدون با چند تن دیگر مصروف نشه کردن بود.
اين معتاد هيرويين، در حاليکه از ضعف جسمانی، سر پای خود ایستاد شده نمی توانست به پژواک گفت: “درست هشت سال قبل به خاطر پوره کردن پیشکش (طویانه) به شهر یزد ایران رفتم؛ آنجا در یک باغ پسته نگهبان بودم… اربابم خودش و زنش تریاکی بودند، مرا هم تشویق به کشیدن تریاک کردن تا اینکه معتاد شدم.”
وى ادامه داد: “تقریباً یک سال را به طور نورمال پیش مى رفتم تا اینکه روز به روز ناتوان میشدم و بالاخره روزی رسید که کاری کرده نمیتوانستم و بعد از سپری شدن یک سال از شروع اعتیادم، اربابم به دلیل ناتوانی ام، مرا از کار کشید؛ وقتی مزدم را که از چند ماه بالایش مانده بود، از او در خواست کردم، برایم نداد و حتی مرا به اتهام سرقت به پولیس تسلیم کرد.”
این جوان لاغر که کالای چرکین بر تن داشت، گفت پس از آن که به پولیس ایران تسلیم داده شد، چند ماه را در زندان زیر شکنجه سپری کرد و بالاخره رد مرز گرديد.
جمشید افزود که از ایران “معتاد و ناتوان” برگشت و خسرش نیز از دادن دختر به او منصرف شد.
او که نمى خواست بيشتر صحبت کند، گفت که از همان زمان تا حال، شب و روز را در خرابه های شهر کهنه (قلعه تاریخی فریدون) و محلات ديگر سپری مى کند.
هفته گذشته، دو موترسایکل سوار، به سرعت مقابل لیسه میرمن نازو در شهر فراه از سرک عبور مى کردند که ناگهان جوانی، خود را مقابل موترسايکل انداخت.
راننده نيز موترسايکلش را کنترول کرده نتوانست؛ جوان يادشده را زد و در نتيجه هر سه تن زخم های سطحی برداشتند.
این جوان ٢٥ ساله به نام حمیدالله باشندۀ ولسوالی پشترود فراه است که اعتياد به مواد مخدر دارد و همه روزه در داخل سرک هاى شهر فراه وسایط را توقف مى دهد و به زاری از مردم پول مى خواهد.
وى بعد از حادثه، درحاليکه پايش زخم سطحی برداشته بود، به پژواک گفت: “پنج سال قبل از صنف دوازدهم فارغ شدم؛ وضع اقتصادی ام خوب نبود و با وجودآنکه بسیار علاقمند بودم؛ اما نتوانستم تحصیلاتم را به پیش ببرم.”
حمیدالله افزود که به دليل مشکلات اقتصادى فاميلش، به تحصيلات خود ادامه داده نتوانست.
موصوف گفت: “به هر اداره دولتی و غیر دولتی که سرزدم وظیفه پیدا نشد؛ بالاخره با جمعی دیگر از جوانان، به طوری غیرقانونی بعد از تحمل مشکلات زیاد، خود را به شهر کرمان ایران رساندم و درآنجا در یک کارگاه کار می کردم؛ ارباب من و تمام خانواده اش نیز معتاد به کشیدن تریاک بودند، مرا هم به کشیدن تریاک تشویق کرد، هم اتاق های افغان من نیز معتاد بودند؛ بالاخره به این زهر مبتلا شدم.”
به گفته وى، بعد از سپرى کردن نزديک به يک سال در ايران، پوليس اين کشور او را دستگير و رد مرز کرد.
حمیدلله از آينده خود نااميد شده و گفت که ديگر از او کارى ساخته نيست.
اين جوان افزو: “اگر یک روز مواد مخدر برایم نرسد فکر مى کنم که در دوزخ هستم.”
وی گفت که به همین دليل، برایش به جز پیدا کردن مواد مخدر، هيچ چيز ديگرى اهميت ندارد.
اين دو معتاد، نخواست در مورد مدرک پول براى به دست آوردن مواد مخدر صحبت کنند؛ اما شکايت هايى وجود دارد که معتادان، براى پيدا کردن پول دست به سرقت اموال مى زنند.
غلام رسول یک تن از دکانداران مواد خوراکه در ساحه باغ پل شهر فراه گفت: “معتادان خیلی شده، آدم هر جا که هست ميگه متوجه اموال و اجناس خود باشه؛ اگر نه معتادین دزدی مى کنند.”
وی افزود: “یک و نیم ماه قبل دو نفر موترسایکل سوار که معتاد بودند، مقابل دکانم ایستاد شدند و یکی از آنها برایم بیست افغانی پول داد که برایش سگرت بدهم؛ تا من رفتم که از قسمت عقبی دکان قوطی سگرت بیاورم، یک بوشکه مملو از پطرولم را که مقابل دکان برای دید مشتریان گذاشته بودم، به سرقت بردند و فرار کردند.”
عزت الله، باشندۀ ولسوالی پشتکوه فراه گفت: “کسی که معتاد شد، نه غیرت دارد و نه هم به ایمانش بهايی قایل است.”
وی افزود: “مدتی قبل، یکی از معتادین در حالی دستگیر گردید که بعد از نماز جماعت ظهر در مسجد منطقه ما، می خواست که ساعت مسجد را از دیوار بکند و سرقت کند.”
عبداللطیف ٣٣ ساله باشندۀ شهر فراه که به گفتۀ خودش ١٥ سال است که اعتياد به مواد مخدر دارد، گفت که برخى معتادان براى به دست آوردن پول، دستگاه هاى افتابى تولید برق مردم را دزدى مى کنند.
موصوف افزود که خودش نيز يکبار يک دستگاه آفتابى توليد برق را “از مجبوريت دزدى کرده است.”
اما وى علاوه کرد که او و شمار ديگرى از معتادان، از اين حالت زندگى خود خسته شده اند و مى خواهند که راه نجات از اين اعتياد را دريابند.
مشکلات در تداوی معتادان
شمارى از معتادان به شمول عبداللطيف، حاضر اند که خود را تداوى کنند؛ اما از یک سو امکانات کافی تداوی در این ولایت وجود ندارد و از سوی دیگر، برخی معتادان نمی دانند که برای تداوی به کجا مراجعه کنند.
عبداللطلیف که اکنون معتاد هيرويين است و بسیار ناتوان شده، گفت که سه سال قبل به هدف تداوى در شفاخانه ٢٠ بستر تداوى معتادین، در ریاست صحت عامه فراه ثبت نام کرده است.
وى افزود که در سه سال چندين بار به شفاخانه مراجعه کرده؛ اما مسوولین شفاخانه مى گويند که هنوز نوبت او نرسیده است.
عبداللطیف علاوه کرد که مسوولین، به زندگی آنها ارزشی قایل نیست و درحاليکه همه ساله شمارى از معتادان مى میرند، ولی بازهم اقدامات لازم براى تداوى آنها گرفته نشده است.
عبدالودود انوری ناظم ولایتی شفاخانه دولتى بیست بستر تداوی معتادین فراه گفت که اين شفاخانه، در حمل ١٣٨٦ تاسيس شده و تا کنون ٣٢٦١ تن معتاد، به صورت داوطلبانه جهت تداوی در این شفاخانه خود را ثبت و راجستر کرده اند که ٩٧ تن آنها زنان هستند.
وى علاوه کرد که این شفاخانه، با در نظرداشت ظرفيتى که دارد، تا حال موفق شده است که ١٧١٦ تن به شمول ٣٥ زن معتاد را تداوی کند.
اما انوری افزود که از جمع تداوی شدگان ١٠٤٦ تن بشمول ٧ زن، بعد از تداوی دوباره به اعتیاد رو آورده اند.
وی گفت که شمار معتادین در فراه؛ در حالى بسیار زیاد شده و به سرعت در حال افزایش است که مراکز تداوی معتادین در این ولایت، بسیار اندک و کم ظرفیت اند.
انوری افزود که جهت تداوی معتادین در فراه، حداقل به یک شفاخانه مجهز ٢٠٠ بستری نیاز مى باشد.
به گفتۀ وى، از چند سال بدینسو به وزارت صحت عامه و وزارت مبارزه با مواد مخدر، پیشنهادات متعددی را جهت ایجاد شفاخانه دو صد بستر کرده است.
وى علاوه کرد که وزارت هاى يادشده، اين پيشنهاد را تاييد نموده؛ اما تا حال اقدام عملی صورت نگرفته است.
وی گفت که نه تنها جهت گسترش مراکز تداوی معتادین اقداماتی صورت نگرفته است، بل در طرح بودجه سال آينده برای شفاخانه ٢٠ بستر تداوی معتادین ریاست صحت عامه فراه نیز بودجه تخصیص داده نشده است.
در ولایت فراه بر علاوه شفاخانه ٢٠ بستر يادشده، دو مرکز خصوصى تداوی معتادین ( ٢٠ بستر شهامت و ٣٥ بستر زنان و اطفال ودان افغانستان) نیز فعالیت دارند.
به گفته انورى؛ در صورتى که برای شفاخانه ٢٠ بستر بودجه تخصیص داده نشود، فعالیت های این شفاخانه متوقف مى شود و معتادانى که خواستار تداوی هستند، با مشکلات فراوان دچار خواهند گرديد.
اما داکتر کنشکا ترکستانى سخنگوى وزارت صحت عامه گفت که اين وزارت، بودجه هيچ مرکز صحى را قطع نکرده است.
وى افزود که برعلاوه فراه، تقاضاى ايجاد مراکز و شفاخانه ها در ولايات ديگر کشور نيز وجود دارد.
کنشکا علاوه کرد که وزارت صحت عامه، با در نظرداشت اولويت ها و امکانات مالى، در مورد ايجاد شفاخانه ٢٠٠ بستر تداوى معتادين در فراه، اقدام خواهد کرد.
ولایت فراه، بعد از ولایات هلمند و قندهار؛ سومین ولایت بزرگ تولید کنندۀ کوکنار در افغانستان مى باشد.
مواد مخدر در ساير ولايات کشور
مواد مخدر در افغانستان، چالش بزرگی است که نسل جوان را با خطر جدی روبه رو ساخته است.
سروى ادارۀ مبارزه با مواد مخدر و جرايم سازمان ملل متحد، نشان مى دهد که در افغانستان بيش از يک ميليون تن معتاد به مواد مخدر اند.
اين اداره مى گويد که در حال حاضر، در سطح افغانستان امکانات تداوى ٥،٩ درصد معتادان وجود دارد؛ اما تلاش ها ادامه دارد که اين رقم تا چهار سال آينده به ٤٠ درصد بالا برود.
اين سروى نشان مى دهد که افغانستان در سال جارى ٧٤ درصد ترياک جهان را توليد کرده است.
به اساس اين سروى، سال گذشته ١٧ ولايت عارى از کشت کوکنار بود؛ اما امسال اين رقم به ١٥ ولايت کاهش يافته است.
در اين سروى آمده است که ساحات تحت کشت کوکنار، امسال در افغانستان به ٢٠٩٠٠٠ هکتار زمين مى رسيد، که در مقايسه با سال گذشته ٣٦ در صد افزايش دارد.
