کابل:(پژواک ٢٧ قوس٩٢): واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان، با ابراز نگرانی از افزایش اختلاف بر سرمنابع آب در شمال کشور، هشدار داده ميگويد در صورتی که دولت در این راستا اقدام نکند، معضل آب به بحرانی بزرگتر از مسئلۀ تروریزم و موادمخدر تبدیل خواهد شد.
در گزارش ١٦١ صحفه ای این نهاد که با عنوان “پل عبور از مشکل آب” روز چهارشنبه به نشر رسید، معضل آب در مناطق شمالی کشور، بررسی شده است.
میراحمد جوینده معاون بخش ارتباطات و دادخواهی واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان، طى یک نشست خبری در کابل گفت که در یک دهۀ گذشته، پژوهش های زیادی در عرصه های مختلف صورت گرفته؛ اما به مسئله آب از سوی هیچ نهادی به ویژه دولت توجه جدی نشده است.
اما وی گفت که این نهاد، به تازگی چالش ها و معضلات تقسیم آب در حوزۀ شمالغربی کشور رامورد بررسی و ارزیابی قرار داده است.
به گفتۀ جوینده، این تحقیق نشان می دهد که با در نظرداشت ساختار کانال ها، قوانین تقسیم آب، برخورد میرآب، ساختار سازمانی و ماهیت معضلات، شیوۀ حل و فصل مشکلات مربوط به آب در ولایات شمالغربی، متفاوت است.
در گزارش واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان، به طور نمونه گفته شده است که در ولايت جوزجان که دارای سیستم آبیاری تقسیم متناسب و ساختار کانال فرعی است، طرح و یا تغییر زیرساخت های تقسیم آب باعث بروز مشکل شده است.
یافته های این نهاد نشان می دهد که ولایت سرپل نیز که از ساختار کانال های پی درپی استفاده می کند، با مشکل دزدی آب در سربندها و نقض موافقتنامه تقسیم آب در نواحی بالادست، مواجه است.
معاون واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان گفت: “این گزارش نشان می دهد که در راستای مدیریت آب، خلاء عمیقی بین قانون و عمل وجود دارد که می تواند در آینده منجر به تشدید اختلافات بیشتر گردد.”
به گفتۀ وی، ضعف دولت در مدیریت آب و نواقص در قانون تنظیم آب، باعث بحرانی شدن تقسیم آب در این مناطق شده است.
جوینده خاطرنشان کرد که نتایج این تحقیق نشان می دهد که در برخی معضلات مربوط به آب، رهبران سیاسی و افراد زورمند مداخله می کنند و ادارات رسمی دولتی از جمله آب رسانی و زراعت، نقشی در حل مشکل ندارند.
مجیب احمد عزیزی از تهیه کنندگان این گزارش نیز گفت که مشکلات مربوط به آب در این حوزه، با گذشت زمان افزایش یافته است و این احتمال وجود دارد که به یک چالش بزرگ تبدیل شود.
به گفتۀ وی، رهبران سیاسی و افراد زورمند محلی، با دخالت در تقسیم آب و بدون در نظرداشت مسائل تخنیکی، تصمیم می گیرند و در این راستا به پیامدهای اجتماعی و سیاسی آن، توجه ندارند.
واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان، در این گزارش منابع آبی کشور را به پنج حوزۀ “شمال، آمو، هلمند، هریرود و کابل” تقسیم کرده و افزوده است که در حال حاضر حوزۀ آبی شمال، با بیشترین مشکل در زمینۀ تقسیم آب های جاری مواجه است.
بر پایه معلومات وزارت انرژی و آب، در مجموع ۵۷ میلیارد متر مکعب آب های روزمینی و ۱۸ میلیارد مترمکعب آب های زیرزمینی در افغانستان وجود دارد؛ اما تنها از ۲۸ تا ۳۰ درصد این منابع استفاده می شود و متباقی هدر رفته و یا به کشورهای همسایه سرازیر می شود.
