باميان (پژواک،٢٢ دلو ٩٢): شمارى از خانواده هاى بى سرپناه، مجبور شده اند که در اطراف مجسمه هاى مخروبۀ بوداى باميان، مغاره هاى جديد حفر نموده و از آن به حيث سرپناه استفاده کنند.
در مجموع حدود سه هزار مغاره، در اطراف اين دومجسمه وجود دارد که از ساليان متمادى بدينسو، خانواده هاى بى سرپناه از باميان و برخى ولايات همجوار، در بيش از ٢٥٠ مغارۀ آن پناه آورده و زندگى پر از مشقت را سپرى ميکنند.
اين مغاره ها که در زمان بوديزم(قرون٢-٥ ميلادى) مورد استفادۀ پيروان بودا بود؛ از سال هاى متمادى به پناهگاه بيجاشدگان تبديل شده است. با ديدن اين وضعيت، چنان استنباط ميشود که مغاره نشينان، به زندگی بدوى برگشته و دقيقاً زندگی صدها سال پیش را از سر گرفته اند.
ازينکه مسوولان محلى اجازه سکونت خانواده ها درين مغاره ها را نمى دهند، خانواده ها ناگزير شده اند که دل کوه را شکاف نموده و مغاره هاى جديد بسازند و از سردى شديد زمستان و بى سرپناهى در امان باشند.
مغاره نشینان که اکثریت آنها از ولسوالی بهسود ولايت میدان وردک اند، علت رو آوردن به این نحوۀ زندگی را فقر بیش ازحد، نبود کار ومسکن عنوان نموده، میگویند که مجبورشده اند مغاره هاى جديد حفر نمايند؛ تا اعضاى فامیل شان تلف نگردد.
اين منطقه به نام “یکه درخت” و “نو تبغسری” ياد ميشود که در شرق مجسمه هاى بودا قرار داشته و در آنجا ١٥ مغارۀ جديد حفر گرديده است.
سلطان یکی از باشندگان ولسوالى بهسود که با نُه عضو خانواده اش در مغاره جدید زندگی میکند، به آژانس خبرى پژواک گفت که اين مغاره به سادگى ساخته نشده، بلکه حاصل پنجاه روز زحمت و عرق ريزى وى است.
اين مغاره، سه متر عرض وشش متر طول دارد که بر روى زمين آن فرش کهنه هموار بود و در دهن مغاره يک کمپل فرسوده به چشم ميخورد واطفالش نيز لباس کهنه به تن داشتند.
وى گفت: “ده روزهای آفتابی اولاداره ده پیش مغاره ده افتو(آفتاب) گرم میکنیم، شو(شب) هم بخاطر خنکى و خطر حیوانات وحشی، داخل غار میریم.)”
سلطان گفت که کمتر از يکسالى که به اين مغاره آمده، گوشت و ميوه نخورده اند، حالا که زمستان است، مزدورکارى در شهر باميان هم پيدا نمى شود و روزگار تلخى را سپرى ميکنند.
اما وى نگران است که مبادا شاروالی مغاره اش را تخریب کند؛ زيرا در نزديکى وى یک مغاره جدید توسط یک مغاره نشین بی بضاعت ديگر حفر شده بود ونصف کوچ خود را هم آورده بود که شاروالی آنرا تخریب کرد.
سلطان، از دردهای بی شمار مغاره نشینان شکایت نموده گفت که سال قبل، یک طفل از مغاره نشینان به اثر ریزش مغاره جان داد؛ اما مردم اطراف مغاره ها جسد طفل را نمیگذاشتند تا در قبرستانی دفن شود ومیگفتند شما در قبرستانی شریک نیستید.
وی افزود: “آخر ما مغاره نشینان هم انسان هستيم و چرا چنین بيرحمى در مقابل ما مى شود؟”
علی داد یکی از مغاره نشینان ديگرى که در حال کندن کوه به منظور حفر مغاره بود، با دیدن خبرنگار پژواک خود را پنهان نمود، وقتی نزد وى رفت و علت را جويا شد، گفت: “مدیر صاحب! مه میخواهم بری خر خود تبيله(طویله) بسازم.”
وقتى خبرنگار خود را معرفی نمود، وى خوشحال شد وگفت که فکر کرد که وى از جملۀ افراد شاروالی است.
علی داد گفت: میترسد که از مصاحبۀ وى شاروالی خبر شود؛ زیرا شاروالی نمیگذارد که آنها مغاره حفر نمایند و از سوى ديگر، براى شان محل ديگرى را براى سرپناه هم نمى دهد.
وى که از ولسوالی حصه دوم بهسود به اين مغاره آمده، افزود: “ما حتی مزاحم حیوانات وحشی هم نیستیم و نباید شاروالی به ما سخت بگیرد؛ اگر اینجا زندگی نکنیم پس به کجا برويم؟”
اما انجنير خادم حسین فطرت، شاروال شهر بامیان گفت: بخاطرى که ماستر پلان شهرى بدون نقص تطبیق گردد، از اعمار خانه ومغاره های خودسر جلوگیری میشود.
فطرت افزود که طبق سروی که توسط شاروالی، ریاست هاى امور زنان و مهاجرین وصندوق وجهى اطفال ملل متحد(یونيسف) انجام شده ، ٢٥٣ مغاره نشین در بامیان وجود دارند که بعضى از آنها به علت فقر مسکن گزین شده اند.
شاروال باميان ادعا کرد: “مشکل اصلی زندگی در مغاره این است که متاسفانه در بامیان فرهنگ مغاره نشینی ترویج یافته ومغاره نشینان بخاطرى که امتیازات کمک از طرف موسسات را دريافت کنند، مغاره نشینی را اختیار کرده اند.”
وى درموردحفرمغاره های جدید گفت که در اطراف مجسمه هاى بودا، مغاره های جدید حفر شده وحتی در بعضی موارد، مغاره های خود را گچ ورنگ و روغن نیز کرده اند که ناشی از رشد فرهنگ مغاره نشینی میباشد.
اما مغاره نشينان همواره خود را مستضعف و مستحق دانسته و از کمبود مواد خوراکى، سوخت و نبود کار شکايت نموده و خواستار رسيدگى به مشکلات خود هستند.
شاروال باميان گفت که بعضى کارهاى ماسترپلان شهربامیان باقی مانده وبا تطبیق این ماسترپلان، مشکلات همه شهروندان به شمول مغاره نشینان در آينده حل خواهد شد.
وی گفت که قرار بود در غرب شهر بامیان براى تمام مغاره نشینان، خانه و یا شیلتر ایجاد شود ویک موسسه اعلام آمادگی کرد تا این پروژه را تحت کار بگیرد؛ اما به علت نبود آب، پروژه با مشکل مواجه گردید وقرار است مشکل آب آن منطقه حل گردیده و مغاره نشینان قبل از تکميل ماسترپلان شهرى، درآنجا جابجا شوند.
از جملۀ بيش از سه هزار مغاره که در اطراف مجسمه های بودا بجا مانده، براى بعضی از این مغاره ها از سوى سازمان فرهنگی ملل متحد(يونسکو) دروازه ساخته شده و آنرا قفل زده اند.
اين مغاره ها در زمان حکومت طالبان (١١مارچ ٢٠٠١ ميلادى)، تحت اين نام که موجوديت بُت به معناى شرک است، در پی دو شبانه روز حملۀ متواتر و آتشباری سنگين، منهدم گرديدند.
