صنعت شالبافی در ولايت سرپل رشد نموده است

سرپل(پژواک،٩سنبله ٩٣): صنعت شالبافی به شکل سنتی در ولايت سرپُل، رشد چشمگیر نموده و صنعتگران مى گويند که بايد براى رُشد اين صنعت، بودجه و بازار مناسب پيدا شود.

صنايع دستى شامل علچه، شال، بستره پیچ، پوش بالش، سردوشکی، دسترخوان و غیره بوده که در دستگاه هاى خانگى بافته مى شود.

علچه به زبان عامیانه، پارچه اى را گویند که ازآن، مردان برای درست کردن چپن و لباس استفاده مى کنند.

مواد آن، بيشتر از تار پنبه درست شده و بخاطر نقش و نگار آن، از ابریشم نیز کار گرفته میشود.

علچه، صنعت گرانبها بوده و يک متر مربع آن، از ٧٠٠ الی ١٥٠٠افغانی به فروش می رسد و ازاینرو این صنعت خریدار کم دارد؛ اما بازار ساير صنايع دستى، خوب است.

بیشتر از تکۀ علچه؛ دستار، لباس محلی به نام (گُپیچه) و چپن آسیاآبادی ساخته می شود.

علچه بافی، درگذشته ها در قریۀ آسیاآباد مرکز سرپل بافته میشد که به نام علچۀ آسیاآبادی مشهور بود. از علچه، بیشتر برای ساختن چپن استفاده می شد؛ اما درحال حاضر درکارگاه های علچه بافی؛ بیشتر شال، بستره پیچ، سردوشکی، دسترخوان وغیره بافته می شود.

بی بی آرزو خال یکتن از صنعتکاران گفت که از ٤٥ سال بدینسو، با ماشین چوبی که از اجدادش میراث مانده، به این صنعت سنتی که شغل خاندانی وی بوده، اشتغال دارد.

وى به آژانس خبرى پژواک گفت: “کار ما خیلی خوب اس، یک بستره پیچه ده یک هفته می بافم که تمام مصرفشه کشیده، دوهزار روپه بریم فایده می مانه.”

اين خانم مُسن افزود که بيشتر مشتریانش، از قريه ها بوده که برایش فرمایش میدهند و بیشتر چیزهايی را که مشتریان از او میخواهند؛ دسترخوان، بستره پیچ، سردوشکی، دستپاک و شال صندلى که درایام زمستان بر صندلی ها انداخته میشود، تشکيل مى دهد.

بى بى آرزو علاوه کرد که کار صنایع دستی، زحمت زياد دارد و ساختن آن وقت زیاد را در بر میگیرد و باید قیمت آن نیز بالا باشد.

وى علاوه کرد که یک شال صندلی متوسط ، ٣٤٠٠ افغانی  و یک بستره پیچ، چهار هزار افغانی قيمت دارد و قيمت هرجنس، نسبت به بزرگی و کارآن متفاوت است.

اما اين خانم گفت که بیشتر خانواده های فقیرى که بافندگی میکردند، پول کافی ندارند که تار بخرند؛ ازاینرو با این صنعت خداحافظی کرده اند.

وی گفت تاهنوز شش خانواده که از نزدیکان و همسایگانش است، بنابر نداشتن پول کافی برای خرید تارخام، اين صنعت را ترک نموده اند.

درحال حاضر، اکثر زنان در قریۀ آسياآباد که قبلاً صنعت بافندگی داشتند، بنابر نداشتن پول کافی؛ در خشاوه (چیدن علفهای هرزۀ) مزرعه و کارهای شاقه مصروف اند؛ برخى زنان ديگر با اعضاى خانواده خشتمالى  نموده و حتی درکوره های خشت که کار سخت و دشوار است کار مى کنند.

بى بى آرزو افزود که اگر پروژه اى بخاطر رشد این صنعت ایجاد شود، خیلی زنان هستند که با مزد ناچیز کار کنند.

وى که دردوران جنگ هاى گذشته، از ناحیه دست صدمه دیده است، گفت: “دستم درست کار نمی کنه؛ مگر از مجبوريت بخاطرى که به خانوادۀ خود کمک کده باشم، اى کاره پیش میبرم.”

آرزو علاوه کرد که اگر دولت یا تمويل کنندگان خارجی، پروژه اى را درین زمینه تمویل کنند، مى تواند که تعداد زیادی از زنان را آموزش بدهد.

 اين خانم افزود که چند سال پیش، مردم چندان به صنایع دستی توجه نمی کردند؛ اما حالا این صنعت رشد چشمگیری نموده و مردم محلی و حتى شهری آنرا خريدارى مى کنند.

به گفتۀ وی، چون خیلی به کارش دقت میکند تا چیزى که می بافد، نفیس و لطیف باشد؛ ازاین رو مشتریان زیادی دارد.

محمد نبی دکاندار شهر سرپل که از چندسال بدینسو شغل شال فروشی دارد، گفت که مردم قريه ها اين صنايع را خیلی زیاد مى پسندند.

وى افزود: “بازارم خوب اس، زنان فرش و شال هاى با کيفيته برم ميارن و خوب فروخته ميشه.”

اما اين دکاندار علاوه کرد که درين اواخر، بازارفروش آن بنابر سروصداهای انتخاباتی کمى سرد شده است. قبل از انتخابات مشترى زیادى داشت و از ولایات همجوار و حتى کابل و خارجی ها بخاطرى که تحفه به وطن شان ببرند، از صنایع دستی سرپُل خريدارى مى نمودند.

عزیزگل که بخاطر خرید یک جوره شال و بستره پیچ، از قریه شیرم نیمدان نزد اين دکاندار آمده بود، گفت: “اى قسم شال و بستره پیچ که با دست زنان بافته میشه تا بيست سال هم خراب نمیشه.”

اين خانم افزود که در آيندۀ نزديک عروسى پسرش است و اگر نخرد، خانوادۀ عروس ناراض مى شود.

وى گفت که درقریه  شان خیلی به اين چیزها اهمیت میدهند؛ چون تکه هايی که در بازار است، زود خراب مى شود؛ ازاینرو بیشتر مردم از صنایع دستی محلى استفاده میکنند.

عزيزگل، علت دیگر علاقمندی مردم را محکم بودن این تکه ها دانسته گفت که یک دسترخوان پلاستيکی را متر دوصد افغانى ميگيرند، در چند ماه خراب مى شود؛ اما دسترخوانى که توسط زنان محل ساخته مى شود، اگر قيمت هم باشد، اقلاً ١٠ سال کار مى دهد.

اين خانم  افزود که درقریۀ شان زمانیکه پسر عروسی میکند، باید حداقل یک جوره بستره پیچ، یک دسترخوان، یک شال صندلی  و يک سردوشکی داشته باشد؛ ورنه مورد تمسخر مردم قرار ميگيرد. 

نسیمه آرزو ریيس  امور زنان سرپل نيز گفت که درين اواخر، صنعت شالبافی، رشد چشمگیر نموده  وحتی توجه زیاد اتباع خارجی را به خود جلب کرده است و آنان، شال وتکه های علچه را پسند نموده و خريدارى مى کنند.

وی علاوه کرد: “سال گذشته خودم بخاطر تحفه برای دوستانم، از ولسوالی هاى سانچارک و گوسفندی که دربازار آن خیلی ازین نوع صنایع دستی وجود دارد، دسترخوان و سردوشکی خریدم، هرشال سه هزار و هر دسترخوان ٢٥٠٠ افغانى قيمت داشت.”

 رييس امور زنان افزود که درسال ١٣٨٩ یک پروژه در مورد صنايع دستى زنان، از سوی سازمان غذايى جهان WFP در سرپل عملى گرديده که شمار زیادى از زنان، مصروف این صنعت هستند.

به گفتۀ آرزو؛ تا حال ١٨ خانواده ازطریق این پروژه به این صنعت روی آورده و امرار معاش مى کنند.

وى از کمک کنندگان داخلی و خارجی خواست که براى این صنعت سنتى، پروژه هاى بيشترى را ايجاد کند تا برای تعداد زیادى از زنان، زمینۀ کار مساعد گردد.