کابل (پژواک، ١٥سنبله ٩٣): دشواری های روزگار، برخى سالمندان را مجبور کرده است که براى پيدا کردن لقمه نانى، در جاده هاى شهر کابل زير آفتاب سوزان کارهاى شاقه انجام دهند.
يافته هاى آژانس خبرى پژواک نشان مى دهد که شمارى از سالمندان، به دليل نداشتن فرزند و يا هم از جفاى اولادهاى شان، آخرين سال ها و روزهاى عمر را با مشقت سپرى مى کنند.
محمد حسين، يک تن از باشندگان تايمنى شهر کابل است که در عمر ٨٠ سالگى براى اعاشه و اباتۀ خود و خانم سرسفيدش، صبح تا شام کنار سرک چهارم پروژه تايمنى، بوت دوزى مى کند.
اين پيرمرد، درحاليکه با دستان لرزانش چپلى زنانه را مى دوخت، عرق پيشانى اش را با دست آلوده از رنگ بوت، پاک نموده به آژانس خبرى پژواک گفت: “پسر جوانم در جنگ هاى ١٣٧١ کشته شد، مجبور استم کار کنم تا خودم و خانم سرسفيدم گرسنه نمانيم.”
اين مرد هشتاد ساله افزود که پيش ازمرگ يگانه پسرش؛ در کابل خانه، دکان خوراکه فروشى و زندگى آرام داشت؛ اما جنگ آرامش زندگى او و خانواده اش را گرفت و بعد از مرگ پسرش، لبخندى بر دهانش نيامده است.
حسين، افزود: “بعد ازمرگ پسرم؛ خانمم فلج شد، تمام دارايى خود را مصرف کردم، خانه و دکانم را فروختم، حالا خانمم نفس تنگى دارد و در يک خانه کرايى زندگى مى کنیم.”
به گفته وى، اکنون روزانه از بوت دوزى، حدود ١٥٠ افغانى عايد دارد و به بسيار مشکل نيازمندى هاى اوليۀ فاميل دو نفرۀ خود را رفع مى کند.
وى که سخت نگران همسفر زندگى اش به نظر مى رسيد، گفت: “کاش که دولت براى ما يک جايى (آسايشگاه) را جور کند تا روزهاى باقى عمر خوده بى زحمت در پهلوى خانم خود تير کنم.”
با اين حال، علی افتخاری سخنگوی وزارت کار، امور اجتماعی، شهدا و معلولين گفت که آن وزارت سه سال قبل سه آسايشگاه را در کابل، کندهار و ننگرهار براى همچو افراد ايجاد کرده؛ اما به دليلى که خانواده ها فرستادن سالمندان به چنين مراکز را شرم مى پندارند، هيچ سالمندى حاضر نشده که درچنين مرکزى زندگى کند.
به گفتۀ وى، درحال حاضر دراين آسايشگاه ها معلولينى که مشکلات خانوادگى دارند، زندگى مى کنند.
حکيم الله، مرد هشتاد ساله ديگرى است که در کنار جاده در پروژۀ تايمنى، روى کمپل کهنه موادى چون زردچوبه، مرچ خشک، گشنيز و غيره مى فروشد تا براى خود، خانم و دو نواسهۀيتيمش لقمه نانى پيدا کند؛ اما او مى گويد که از زندگى کردن در آسايشگاه، بهتر است که کار کند.
موصوف به پژواک که يک پسرش را در اثر بيمارى سرطان ٤سال قبل از دست داده است، پسر ديگرش عروسى نمود و” پدر، مادر سرسفيد و برادرزاده هاى يتمش را تنها ماند و رفت.”
حکيم الله افزود که مادر نواسه هاى يتم او، با شخص ديگرى عروسى کرده است.
وى خاطرنشان کرد که در اين عمر، مجبور است با مشکلات زياد کار کند؛ زيرا نه تنها مسووليت خود بلکه مسووليت خانم و نواسه هاى خود را نيز دارد.
اين پير مرد با همت افزود: “دو نواسه ١٢ ساله و ١٨ ساله ام، درس مى خوانند، سرشان درس مى خوانم، سر شان کار نمى کنم؛ تا که توان دارم کار مى کنم.”
حکيم الله که سخت از پسرش ناراض به نظر مى رسيد گفت: “بچه ام در پروان دکان خوراکه فروشى داره، زندگيش خوب است؛ اما هيچ وقت فکر نمى کند که يک پدر ريش سفيد و از برادرش دو يتيم دارد.”
اين پيرمرد که باشندۀ اصلى ولايت پروان است، افزود که در ايام جوانى در پروان زميندار بود و پيشه دهقانى داشت؛ اما به خاطر تعليم يافته شدن و ازدواج فرزندانش، زمين هاى خود را فروخت و به کابل آمد.
اما غلام ربانى ٦٨ ساله که در کراچى دستى خربوزه مى فروشد، گفت ناگزير است که براى رفع نيازمندى هاى خود، خانم و دخترش کار شاقه را انجام دهد؛ زيرا سه پسر او نيز دچار مشکلات اقتصادى اند و پدر و مادر خود را کمک کرده نمى توانند.
وى حين انتقال کراچى پر از خربوزه ها، به ريش سفيدش اشاره نموده، گفت که در اين سن و سال، انجام همچو کارهاى شاقه براى او مشکل است؛ اما چاره اى غير از اين ندارد.
غلام ربانى که دستمال چهارخانۀ ترشده را بر سر پيچانده بود تا از شدت گرمى کمى درامان بماند، از روزگار شکايت نموده گفت: “از يک طرف گرمى، از طرف ديگه پيرى و ناتوانى و ازطرفى هم هيچ فروش نداريم؛ چندين کوچه صدا مى کنيم تا که يک نفر خريدار پيدا شوه.”
اما برخى سالمندان که توان کار را ندارند، مجبور به تگدى شده اند.
عبدالاحد ٧٨ ساله که به دليل ضعف قدرت شنوايى به مشکل صدا را مى شنود، يک تن از گداهايى است که در چهارقلعه وزيرآباد شهر کابل، با دستان لرزان خريطۀ تکه يى نيمه پر از نان خشک و آرد را انتقال مى داد.
اين پيرمرد که با کمر خميده آهسته، آهسته راه مى رفت و شکسته شکسته صحبت مى کرد، به خريطه دست داشتۀ خود اشاره نموده، گفت: “در اين خريطه نان خشک و آرد است که مردم کمک کرده، ديگه کار از دستم نميشه، مجبور که گدايى کنم، درغير آن مه و زنم گشنه مى مانيم.”
وى که قامت بلندش زير ناملايمات روزگار خميده شده است، بر ديوارى تکيه زد و گفت که پسر ندارد و پنج دختر عروسى شده اش، او را در بلند کردن بار زندگى کمک نمى کنند.
عبدالاحد که باشندۀ اصلى رخۀ پنجشير است؛ اما چندين سال به اين طرف در چهار قلعه وزير آباد، تنها با خانمش زندگى مى کند، گفت: “برادرزاده هايم پيسه دار هستند؛ اما ماه ها و سال ها خبر مره نمى گيرند، کل شان در دسترخوان مه کلان شدن، حالى که مه فقيرشديم مره نمى شناسند.”
به اساس معلومات اداره احصائيه مرکزى، شش درصد ٢٦ ميليون نفوس افغانستان را افراد سالمندى که بالاتر از ٦٠ سال عمر دارند، تشکيل مى دهد.
آژانس خبرى پژواک، با شمار ديگرى از سالمندان که مجبور به کارهاى شاقه و يا گدايى در شهر کابل شده اند، نيز گفتگو نموده و همۀ آنها از دولت مى خواهند تا اين قشر مجبور جامعه را کمک کنند.
کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان نيز وضعيت برخى سالمندان در کشور را نگران کننده توصيف نموده مى گويد که دولت بايد به اساس ماده ٥٣ قانون اساسى، سالمندان را حمايت کند.
دربند دوم ماده ٥٣ اين قانون چنين آمده است: “دولت حقوق متقاعدين (بازنشسته ها) را تضمين نموده، براى کهن سالان، زنان بى سرپرست، معيوبين و معلولين و ايتام بى بضاعت، مطابق با احکام قانون کمک لازم به عمل مى آورد.
رفيع الله بيدار سخنگوى کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان، گفت که با در نظرداشت اين ماده قانون، بايد قانون خاص حمايت از حقوق سالمندان تدوين ميشد، که نشده است.
على افتخارى سخنگوى وزارت کار، امور اجتماعى، شهدا و معلولين گفت که بهتر است که قانون حمايت از حقوق سالمندان وجود مى داشت؛ اما به دليل اولويت برنامه هايى چون مصوونيت اطفال آسيب پذير، کاريابى، آموزش هاى حرفوى و غيره، به اين بخش کمتر توجه شده است.
همچنان وى افزود که حمايت از سالمندان، بخش امور اجتماعى اين وزارت است؛ اما بودجه کافى براى اين بخش در اختيار ندارد تا اقدامات لازم انجام ميشد.
اما موصوف، خاطرنشان کرد که وزارت يادشده، در نظر دارد تا برنامه هايى براى حمايت از سالمندان داشته باشد.
همچنان سخنگوى کميسيون مستقل حقوق بشر، گفت که ايجاد آسايشگاه ها براى سالمندان، نيازمند يک ضرورت است و وزارت يادشده، با جمعيت هلال احمر افغانى بايد در اين مورد اقدام نمايد.
اين درحالى است که جمعيت هلال احمر افغانى، حدود يک و نيم سال قبل طرح ايجاد آسايشگاه براى سالمندان را ترتيب و غرض تاييد به شوراى ملى فرستاد؛ اما شورا تاييد نکرد.
صارمه افضلی ريیس روابط بین المللی و نشرات جمعيت هلال احمر افغانى گفت: “هرچند ما استدلال کرديم که اين مرکز براى آن عده افرادى که شديداً مجبوراند و جايى براى بودوباش خود ندارند ايجاد مى کنيم؛ اما تا هنوز وکلا با آن موافقت نکرده اند.”
به گفتۀ افضلى، نمايندگان مردم در شوراى ملى مى گويند که ايجاد چنين مرکزى، ترويج فرهنگ غرب است و به فرهنگ افغانى صدمه مى رساند.
سيد عزيزالله الفتى نايب منشى مشرانوجرگه نيز گفت که طرح يادشده را به دليلى رد کرده اند که فرهنگ غربى است و سبب از هم پاشيدن شيرازۀ خانواده مى شود.
موصوف افزود که شورا در صورتى با اين طرح موافقت خواهد کرد که تنها سالمندانى در آن نگهدارى شوند که بى کس باشند.
به گفتۀ او، شموليت سالمندانى که اولاد داشته باشند، در همچو مراکز؛ بى احترامى به والدين است و سبب ترويج رها کردن والدين از سوى اولادهاى شان مى شود.
