به تعقیب اتهامات گسترده تقلبات و ناهنجاری های انتخاباتی در انتخابات سال 1393، حکومت وحدت ملی با به امضا رسانیدن توافقنامهمتعهد گردید تا به اصلاحات قانونیانتخابات و چالش های که در پروسه انتخابات افغانستان و نهاد های برگزار کننده انتخابات موجود است، پرداخته شود. متاصفانه نتیجه توافقات دیر هنگام بالای اقتصاد و نظام مردم سالاری تاثیر منفی گذاشت.
این سند پیشنهادات مقدماتی اصلاحی نهاد های عضو شبکه اکسین را برجسته می سازد. شبکه اکسین سند مذکور را پس از انکشاف بیشتر آن بر اساس نظریات اصلاحی جامعه مدنی، تحلیل گران و جوانب زیربط انتخاباتی رسماً برای شورای محترم ملی، ریاست دفتر رییس جمهوری، دفتر ریاست اجرایوی و کمیسیون های انتخاباتی شریک خواهد ساخت.
پیامد های اصلاحات انتخاباتی بالای انتخابات پارلمانی
اجندای اصلاحات انتخاباتی تاثیر آنی بالای انتخابات پارلمانی پیشرو خواهد داشت. شبکه اکسین پیشنهادات ذیل را بخاطر تقویم انتخاباتی و تمام پروسه اصلاحات و برگزاری انتخابات می نماید.
برای اینکه حکومت وحدت ملی به طور بنیادی اصلاحات انتخاباتی را که متعهد گردیده است، تطبیق نماید،
- شبکه اکسین پیشنهاد می کند تا انتخابات پارلمانی به سال 1395 به تعویق افتد.
- تصمیم تاخیر یک ساله انتخابات پارلمانی بایستی در هماهنگی با کمیسیون نظارت بر قانون اساسی برای تعریف مشخص از تاثیر آن بالای قوه مقننه کشور صورت بگیرد
- اصلاحات اتنخاباتی کوتاه مدت که قبل از برگزاری انتخابات پارلمانی باید صورت گیرد، شناسایی شود؛
- اصلاحات انتخاباتی بلند مدت که پس از برگزاری انتخابات پارلمانی بایستی انجام بپذیرد، تشخیص گردد؛
- شبکه اکسین پیشنهاد می نماید که توضیح تذکره الکترونیکی برای ثبت نام رای دهنده گان که به وسلیه حکومت وحدت ملی پیشنهاد گردیده است، می تواند شامل کتگوری تهعدات بلند مدت اصلاحاتی باشد؛
- در حال حاضرامکان توضیح تذکره الکترونیکی برای تمام شهروندان کشور قبل از برگزاری انتخاباتی پارلمانی چندان ممکن نیست
- موارد قانون انتخابات کنونی که از لحاظ تخنیکی و عملیاتی برای برگزاری انتخابات پارلمانی مشکل ایجاد می نماید و برای آنها پرداخته شود، عبارتند از:
- رای دهنده گان کوچی به هفت زون تقسیم گردیده اند در حالیکه برای نماینده گان زن کوچی تمام کشور یک حوزه محسوب می شود. (ماده 2-1—23)
- فرمان اخیر رییس جمهور اسبق بخاطر اختصاص یک کرسی برای نفوس هندو و سک تمام کشور یک حوزه باشد.
- ظرفیتهای مدیریتی و مسلکی در کمیسیون مستقل انتخابات مشکلات جدی دارد و دارالانشای کمیسیون که بازو اجرائیوی و مسلکی این کمیسیون میباشد فاقد مدیریت سالم و مسلکی میباشد.
- با در نظر داشت عملیات انتخاباتی ، برگزاری انتخابات ولسی جرگه در مدت مد نظر گرفته شده در ماده(83) قانون اساسی ممکن نمیباشد زیرا ما باید دو ماه قبل دوره نامزدی کاندیدان میبودیم که تا بحال از آمادگی های کمیسیون، تمویل انتخابات هیچ خبری نیست.
- جلب دوباره اعتماد مردم به نهاد ها،پروسه و ارزشها و همچنان اصلاحات انتخاباتی مستلزم زمان است که به تعویق افتیدن انتخابات ولسی جرگه و شوراهای ولسوالی میتواند موثر واقع شود.
پیشنهادت برای اصلاحات ساختار کمیته گزینش کمیسیون های انتخاباتی
- شبکه اکسین پیشنهاد می نماید تا ساختار کمیته گزینش باید پنج عضو داشته باشد. اعضای پنجگانه این کمتیه به طور انتخابی از نهاد های ذیل باید معرفی گردند:
- 1 عضو انتخابی از ستره محکمه ی،
- 1 عضو انتخابی از کمیسیون مسقتل حقوق بشر،
- 1 عضو انتخابی از روسایی کمیسیون های مشرانو جرگه؛
- 2 اعضای انتخابی از نهادهای مدنی که به شکل اختصاصی برای انتخابات کار می نمایند.
- رییس کمیته گزینش به وسیله انتخابات داخلی از میان اعضای کمیته انتخاب شود.
- دولت باید تمام امور اداری و مالی این کمیته را فرآهم بسازد.
- یک نهاد مستقل باید تمام فعالیت های این کمیته را مستند سازی نموده و به اطلاع مردم برساند.
- شبکه اکسین همچنان پیشنهاد می نماید تا کمیته گرینش طی جلسات علنی با حضور داشت رسانه ها و سایر جوانب زیربط درخواست های کمیشنران متقاضی برای کمیسیون های انتخاباتی را ارزیابی نمایند.
- فعالیت های کمیته گزینش باید آرشیف شده و تمام گزارشات آن در دسترس مردم قراراداده شود. این اسناد باید در کمیسیون انتخابات حفظ و نگهداری شود.
- معرفی کمیشنران شکایات انتخاباتی میتواند از جانب نهاد های حرفه ی حقوقی و عدلی صورت بپذیرد. این امر بیشتر باعث مسلکی شدن تمام پروسه رسیدگی به شکایات خواهد شد.
- کمیته گزینش باید بانک معلوماتی را که در آن تمام معلومات درخواست کننده گانباشد، انکشاف داده در دسترس مردم قرار دهد تا تضیمن برای رسیدگی به درخواست ها به اساسی شایستگی گردد.
- معلومات متقاضیان شارت لست شده باید به دسترس همگان قرار گیرد، تا شفافیت پروسه برجسته گردد.
- برای معرفی کمیشنران کمیسیون های انتخاباتی باید توازن جنسیتی و مشارکت ملی درنظر گرفته شود.
- کمیته گزینش باید قبل از معرفی به دفتر رییس جمهور درخواست کننده گان بلقوه ی پست کمیشنری کمیسیون های انتخاباتیرا مصاحبه نماید.
- کمیته گزینش باید تمام شکایاتی را که در مورد کاندیدان کمیشنر ثبت شده باشد، قبل از نهایی کردن لست بخاطر فرستادن به دفتر ریاست جمهوری بررسی دقیق و ارزیابی نمایند.
- کمیشنرانی که به ویسله رییس جمهور تعیین میگردند، باید برای رای تایئد به پارلمان فرستاده شوند.
- در صورتیکه پارلمان کدام کمیشنر را رای تایئد نمی دهد، باید با ارایه دلایل آن به دفتر ریاست جمهوری درخواست معرفی کمیشنر بعدی را در طی 10 الی 15 روز نماید.
پیشنهادات برای اصلاحات کمیسون های انتخاباتی
- · تعداد کمیشنران کمیسیون انتخابات به 7 عضو تقلیل بیابد.
- · شرط تجربه انتخاباتی در معیارات عضویت کمیسیون مستقل انتخابات اضافه گردد.
- · دوتن از میان هفت کمیشنران باید به مثابه اعضای مشاهد به وسیله جامعه جهانی معرفی شوند که دارای تخصص انتخاباتی باشند.
- · تعداد کمیشنران کمیسیون شکایات انتخابات به 7 عضو افزایش بیابد.
- · دوتن از میان هفت کمیشنران بایدبه مثابه اعضای ناظربه وسیله جامعه جهانی معرفی شوند که دارای تخصص انتخاباتی باشند.
- کمییسیون های انتخاباتی باید گزارشات فعالیت ها و مصارف مالی ایشان را بخاطر پاسخگویی بیشتر برای یک نهاد دولتی ارایه نمایند.
- یک کمیته مشترک و یا کمیته عدلی و قضایی در داخل شورای ملی برای بررسی فعالیت های کمیسیون های انتخاباتی ایجاد گردد.
- این گزارشات باید از طریق رسانه ها و ویب سایت های کمیسیون ها در دسترسی مردم قرار گیرند.
- این گزارشات باید جزئیات مربوط به امتیازات کمیشنران کمیسیون های انتخاباتی را پس از تفکیک آنها ارایه نماید.
- کمیسیون های انتخاباتی باید زمینه حضور و مشاهده نهاد های جامعه مدنی و رسانه ها را در تمام پروسه انتخاباتی و تصمیم گیری ها مساعد سازند.
- مفهوم نظارت انتخابات که در قانون تشکیل ، صلاحیت و وظایف کمیسیون انتخابات تسجلیل گردیده است، باید به طور واضح تعریف گردد.
- حدود، وظایف، صلاحیت ها و ماموریت کمیسیون های انتخاباتی باید برای وضاحت بیشتر دوباره تعریف گردند.
- حدود وظایف و صلاحیت های کمیسیون های انتخاباتی و دیپارتمنت های آنها تفکیک گردد.
- پروسه رسیدگی به شکایات در سطح ملی و در سطح ولایات تجدید گردد.
- عملیات و استخدام کارمندان کمیسیون شکایات انتخاباتی باید بر بیناد معیار های ذیل انجام بپذیرد:
- توضیح امکانات و استخدام منابع بشری به تناسب نیاز جغرافیایی و عملیاتی
- افزایش دسترسی شهروندان به نهادهای برگزار کننده انتخابات برای درج شکایات،
- ارزیابی کار های کمیسیون های انتخاباتی از دید گاه مصارف مالی در سطح ملی و ولایتی
- کارمندان کمیسیون های انتخاباتی باید به اساس رقابت آزاد، شایستگی و عدم جانبدار بودن آنها استخدام گردند.
- پالسی هابرای عزل کمیشنران کمیسیون های انتخاباتی که مرتکب تلقب انتخاباتی در مقابل قوانین و مقرره های وضع شده میگردند، انکشاف و جنبه های تطبیقی آن تضمین گردند.
- یک میکانیزم شفاف و ساده برای استیناف خواهی در سطح ملی ایجاد گردد.
- برای ازدیاد آگاهی مردم در خصوص چگونگی ثبت شکایات انتخاباتی باید برنامه های آگاهی دهی افزایش داده شود. این امر باعث تقویت پاسخگویی در پروسه انتخابات می گردد.
- کمیسیون شکایات انتخاباتی باید معلومات به موقع نسبت به شکایات ثبت شده را در دسترس شکایت کننده و مردم قرار دهد.
- کمیسیون تصامیم رسیدگی به شکایات انتخاباتی را باید در حضور داشت رسانه ها و جلسات علنی اتخاذ نماید.
- حکومت و نهاد های برگزار کننده انتخابات باید در مقابل پارلمان و یا کمیسیون نظارت بر قانون اساسی در صورت تخلف قانون انتخابات پاسخگو باشند.
