فراه (پژواک،٢٤ قوس ٩٣): برخی مقام ها می گویند که در صورت اعمار نشدن “بند بخش آباد فراه” در ده سال آينده، آب زيرزمينى اکثر مناطق این ولایت خشک مى شود و باشندگان آن مجبور به ترک منازل شان خواهند شد.
آنان، خشکسالى هاى اخير، سرازير شدن آب فراه رود و درياى هاروت به ايران و استفاده از آب زيرزمينى توسط واترپمپ ها را از عوامل کاهش آب زيرزمينى در اين ولايت مى دانند.
انجنیرعبدالمنان متین ريیس زراعت فراه، به آژانس خبری پژواک گفت تحقیقات نشان می دهد که سطح آب زیرزمینی فراه در سال های اخیر، به صورت نگران کننده پائین آمده است.
به گفتۀ او، دو دهه قبل سطح آب در ولایت فراه به حدی بالا بود که در یک متری هم آب وجود داشت؛ دو سال قبل به طور اوسط در هفت متری آب به دست می آمد؛ اما حالا در اکثر مناطق اين ولايت در عمق کمتر از ده الی یازده مترى زمین، آب براى نوشيدن یافت نمى شود و براى آب زراعتى، به چاه هاى عميق تر نياز است.
وی خشکسالی های متواتر چند سال اخیر و کشیدن بی رویۀ آب زیرزمینی توسط واترپمپ ها از سوى دهاقین را، از عمده ترین عوامل کاهش آب زیرزمینی در فراه عنوان کرد.
به اساس معلومات متين، سالانه اوسط بارندگی در فراه ٨٠ ملی متر است، ولی اکنون سالانه ٨٠٠ ملی متر آب از زیرزمین فراه کشیده مى شود؛ زيرا به دليل کم شدن بارندگى، فراه رود و دریای هاروت نيز تنها چند ماه بيشتر آب نمى داشته باشد و در دو سال اخیر ٨٥ درصد کاریزهاى اين ولايت نيز خشک شده است.
وی گفت که در سطح ولایت فراه، بیش از ٥٥ هزار واترپمپ است که سه هزار آن، سولرى است و دهاقین با استفاده از آن، کشت خود را آبیاری می کنند.
او گفت: “حالا تنها به وسیلۀ همین واترپمپ ها، روزانه بیش از یک میلیون متر مکعب آب کشیده می شود، که واقعاً نگران کننده است و برای جبران آن، هیچ بدیلی جز اعمار بند بخش آباد وجود ندارد.”
مقام هاى محلى مى گويند که بار اول در زمان حکومت محمد داوود، سروى بند بخش آباد بر درياى فراه رود در ولسوالى بالابلوک اين ولايت صورت گرفت، بار دوم در سال ١٣٨٧ سروى اين بند آغاز شد؛ اما نا تکميل ماند، و بار سوم سال گذشته قرارداد سروی و دیزاین این بند با کمپنی خصوصی پاکستانی “نیسپاک” صورت گرفت و یک بار انجنيران آن نيز به ساحه رفت؛ اما تا حال کارعملى صورت نگرفته است.
انجنير متين خاطرنشان کرد که با اعمار اين بند ٩٠ درصد آب زيرزمينى فراه، صرفه جويى مى شود و سطح آب بلند مى رود.
ريیس زراعت فراه گفت که از مجموع واترپمپ های موجود در اين ولايت، ١٢ هزار آن تنها در ولسوالی بکواه می باشد و به همین دلیل، اکثر ساحات این ولسوالی با کمبود جدى آب مواجه است.
وی افزود که مشکل کمبود آب، بعد از بکواه بيشتر در ولسوالی های خاکسفید، پشترود، بالابلوک و مرکز فراه وجود دارد.
متین گفت: “به اساس یک محاسبه که صورت گرفته است، اگر وضعیت همین قسم پیش برود، در ده سال آینده؛ آب زیرزمینی اکثر مناطق این ولایت خشک و حتی با نبود آب آشامیدنی روبه رو خواهد شد که این واقعاً یک فاجعه خواهد بود.
دهاقین فراه نیز ضمن ابراز نگرانی از کاهش آب، از حکومت خواستار اعمار بند بخش آباد مى باشند.
گل احمد ٦٥ ساله یک تن از دهاقین قریه ریگی مرکز فراه گفت: “یک وقت به حدی آب بالا بود که زیر فرش خانه های مان نم مى زد، ولی حالا بايد برای آب آشامیدنی ١٣ متر و برای آبیاری تا چهل متر زمین را برمه کنیم تا آب به دست بیاید.”
همچنان عبدالسلام ٤٥ ساله یک تن دیگر از دهاقین این قریه که در حال آبیاری زمین کشت گندم خود بود، به آژآنس خبری پژواک گفت: “آب در کوزه و ما تشنه لبان می گردیم؛ دریای خروشان فراه بزرگترین نعمت خداوند برای دهاقین است؛ در حالی که تمام آب به ایران می رود.”
او افزود: “ایران تیل خود را لیتر٦٠ افغانی بالای ما می فروشد، ولی ما آب خود را که از تیل آنها با ارزش تر است، مفت به آنها مى دهیم.”
وی از دولت خواست که بند بخش آباد فراه را که بزرگترین آرمان مردم این ولایت است اعمار کند.
انجنیر عبدالظاهر رییس حوزه دریای فراهرود اين ولايت نیز گفت: “اگر وضعیت همین قسم پیش برود و بندبخش آباد اعمار نگردد، طی ده سال آینده باشندگان فراه، به دلیل نبود آب آشامیدنی مجبور به ترک این ولایت خواهند شد.”
به گفته او، اين مشکل در حالى است که سالانه یک میلیارد متر مکعب آب، تنها از فراه رود به ایران می ریزد.
وى اين مشکل را جدى خوانده گفت که در حال حاضر، در بيشتر ساحات ولسوالى بکواه به دليل نبود آب، باغ ها خشک شده و شمار زیادی از باشندگان آن بیجا شده اند.
موصوف افزود که پانزده سال قبل، در ولسوالی بکواه در هشت متری آب به دست می آمد؛ اما حالا در یکصد متری هم اثری از آب نیست و مردم از آب چاه هاى عميق براى نوشيدن استفاده مى کنند.
موصوف گفت که براى حل اين معضل، بايد بند بخش آباد اعمار شود و آب فراه رود و رود هاروت اين ولايت که بيشتر آن به ايران مى رود، مهار شود.
فراه رود از سیاه کوه در ولایت غور سرچمشه گرفته و با عبور از ولسوالى هاى بالابلوک، خاکسفيد، پشترود و مرکز فراه، در غرب این ولایت از طريق منطقه هامون صابرى ولسوالى جوين، به ايران سرازير مى شود.
هاروت که نسبت به فراه رود کوچک تر است، نیز از سیاه کوه سرچشمه گرفته و بعد از عبور از ولسوالی هاى خاکسفید، اناردره، شیبکوه و پشتکوه فراه، به ایران سرازیر می شود.
به گفته انجنیر عبدالظاهر، در صورتى که بندبخش آباد بر فراه رود اعمار گردد، این بند می تواند یک میلیارد متر مکعب آب را ذخیره کند، بیش از هفتاد هزارهکتار زمین را آبیاری و ٢٧ میگاوات برق را توليد کند.
وى گفت: “به هر قیمتی که شود، دولت باید این بند را اعمار کند و گرنه این یک جفاى بزرگ در حق نسل آیندۀ این ولایت است؛ زیرا آنان مجبور خواهند شد که این ولایت را به دلیل نبود آب ترک کنند.”
محمدعمر شیرزاد والی فراه گفت که کار سروی و دیزاین این بند، به دلیل نبود امنیت متوقف شده است.
وی افزود: “متأسفانه که در هنگام عقد قرارداد با کمپنی نیسپاک، دقت صورت نگرفته بود؛ زیرا ساحه این بند ناامن است و باید در قرارداد، برای تامین امنیت آن بودجۀ جدا در نظر گرفته میشد.”
شیرزاد گفت: “ما زیاد تلاش کردیم که امنیت این ساحه را تامین کنیم و وزیر داخله برایم وعده سپرد که تولی پولیس را براى امنیت بند توظیف می کند، ولی آنرا نکرد و وزرات مالیه هم برای امنیت این بند بودجه نمی دهد.”
والی فراه افزود که عده ای از متنفذين محل، حاضر شده اند تا امنیت این ساحه را تامین کنند؛ اما به شرطى که براى آنان معاش و امکانات داده شود.
موصوف خاطرنشان کرد که بخاطر این کار، به حداقل شصت هزار دالر نیاز است و یک موسسه عربی حاضر شده تا در آیندۀ نزدیک، آنرا پرداخت کند.
وى علاوه کرد که بعد از تامین امنیت، کار سروی و دیزاین اين بند، دوباره ادامه پیدا خواهد کرد.
عبدالقادر جيلانى سخنگوى وزارت ماليه تاييد کرد که آن وزارت، در سال روان مشکلات مالى داشت؛ اما گفت که براى اين پروژه، يک ميليون دالر تخصيص داده شده، که ميشد از آن در بخش امنيت پروژه استفاده کرد.
براى دريافت نظروزارت داخله دراين مورد، تلاش صورت گرفت؛ اما موفق نشديم.
فراه درغرب کشور، یکی از ولایات گرمسیر افغانستان است که دارای اقلیم گرم و خشک مى باشد و طی پنجاه سال گذشته، حداقل با سه بار خشکسالی مواجه شده، که باعث نابودی بسیاری باغ هاى اين ولایت شده است.
