تخمین: دست فروشان کابل روزانه۲۰ میلیون افغانی رشوت می پردازند

کابل(پژواک،۲۴ اسد ۱۴۰۰): در شهر کابل، حدود ۵۰۰ هزار دست فروش فعالیت دارد و بنا بر شکایت شماری از آنان، تخمین زده می شود که پولیس و کارمندان شاروالی، در کُل روزانه حدود ۲۰میلیون افغانی به گونۀ غیرقانونی از آنها اخذ می کنند.

بر بنیاد معلومات شاروالی کابل، در حال حاضر در مناطق مختلف شهر کابل، حدود ۵۰۰ هزار تن مصروف دست فروشی می باشند. با افزایش بیکاری در کشور این رقم در حال افزایش است؛ زیرا دست فروشی نیاز به امکانات و سرمایه بیشتر ندارد؛ اما آنان می گویند که اجازه کار (دست فروشی) را در بدل پرداخت مقداری پول به گونه غیرقانونی به پولیس و کارمندان شاروالی دریافت می کنند.

شکایت دست فروشان از اخاذی­ها:   

رحمت‌الله، یکی از دست‌ فروشان در ساحه مرادخانی ناحیه اول شهر کابل به پژواک گفت: “هر کدام ما [دست فروشان] روزانه ۲۰ افغانی که ماهانه ۶۰۰ افغانی می‌ شود به پولیس می ‌دهیم، کارمندان ناحیه اول شاروالی نیز هفته وار پول می گیرند؛ از یک تعداد هفتۀ ۱۵۰ افغانی می گیرند و از شماری دیگر هفتۀ ۲۰۰ افغانی می گیرند.”

این میوه فروش افزود که مجبور است به پولیس و کارمندان شاروالی پول بپردازد؛ زیرا بدون دست فروشی زمینه کار دیگری برایش مساعد نیست و اگر دست فروشی نکند، اولادهایش گرسنه می مانند.

او گفت: “من قبلا موتروانی می کردم، یک سال می شود که شرکت ما از بین رفت و از اینکه سرمایۀ زیاد نداشتم، شروع به میوه فروشی کردم؛ چون به سرمایۀ زیاد نیاز نیست، زیادی مردم به خاطر اینکه توان کارهای دیگر را ندارند، دست فروشی می کنند؛ اما این ظالمان (پولیس و کارمندان شاروالی) به همین کار هم آدم را نمی مانند و از ما پول می گیرند.”

احمد صمیم، یکی دیگر از دست‌ فروشان – که در کراچی یک تایره مصروف فروش مواد شوینده در ساحه سینمای پامیر از مربوطات ناحیه اول است- از بدرفتاری پولیس شکایت نموده گفت: “از یک‌ طرف  پایین بودن فروشات، از طرف دیگر با خشونت‌ های پولیس و ترافیک رو به ‌رو هستیم. ما برای پولیس روزانه ۲۰ افغانی می‌ دهیم تا به ما اجازه داده شود که در این‌جا کار کنیم.” او افزود که دست فروشان روزانه بیست افغانی به کارمندان شاروالی هم می دهند.

وی افزود: “اگر برای پولیس و ناحیه پیسه ندهیم، می آیند مال ما را چپه می کنند و خود ما را لت و کوب می کنند، مجبور می سازند که ساحه را ترک کنیم، اگر پیسه بدهیم باز چیزی نمی گویند و صرف در روزهایی که مسئولین بیایند صبح احوال می دهند که امروز به دیگر منطقه بروید که آمر حوزه و یا رئیس ناحیه می آید.”

حیات‌الله که در ساحه کوته سنگی مربوط ناحیه پنجم شهر کابل در کراچی یک تایره ترکاری می فروشد، گفت که هفته وار

کارمندان شاروالی، از کراچی ‌ها هفتۀ ۱۰۰ افغانی و پولیس، از هر کراچی و تبنگ بیست افغانی و از هر غرفه و کپۀ ایجاد شده در پیاده روها ۵۰ افغانی می ‌گیرند.

وی افزود: “قیمت غرفه، کپه، کراچی سیار و تبنگ فرق می کند، بیشترین پول را (روز ۵۰ افغانی) غرفه و کپه می دهد و کمترین را کراچی و تبنگ والا می دهد، در هر ساحه یک تن از سوی پولیس به عنوان نماینده در میان دست فروشان موظف شده که همه روزه همان فرد پول را جمع آوری و برای پولیس حوزه و کارمندان ناحیه می دهد.”

او در پاسخ به سوالی گفت: “اگر شکایت بکنیم، به جز اینکه سبب دردسر برای ما شود، مشکل را حل نمی کند و ما مجبور هستیم به خاطر نفقه اولاد خود هر سختی را بکشیم، روزها هم لت و کوب می شویم، هم پول می دهیم.”

به گفتۀ او قبلا صرف منسوبین پولیس و کارمندان ناحیه مربوطه، از دست فروشان پول می گرفتند؛ اما حالا در هر منطقه شماری از «زورگویان» هم می آیند و پول می خواهند.

وی در مورد زورگویان ناحیه پنجم جزییات نداد؛ اما گفت: “یک گروه در ناحیه دوم شهر کابل فعالیت دارد، نه تنها که از دکانداران حتی از دست فروشان پول می خواهند و اخطار داده اند که اگر به آنها پول جمع آوری نشود آنها را می کُشد، ما هم مجبور هستیم برای آنان پول جمع آوری کنیم؛ چون چند روز قبل همین گروه یک دکاندار را به خاطر پول ندادن به قتل رسانده بود.”

جمال فروشنده دیگری که در بازار لیسه مریم از مربوطات ناحیه یازدهم شهر کابل در کنار سرک مصروف فروش وسایل پلاستیکی در یک کراچی یک تایره بود، گفت که کارمندان شهرداری، هفته ‌وار از هر کدام از دست فروشان این منطقه ۱۵۰ افغانی جمع می ‌کنند؛ در غیر آن برای شان اجازۀ کار کردن داده نمی ‌شود.

او افزود که نماینده دست فروشان، برای پولیس نیز روزانه ۲۰ افغانی از آنها جمع آوری می کند.

به گفتۀ موصوف، بارها مسئولان پولیس و ناحیه به محل آمده اند تا مشکلات دست فروشان را حل کنند؛ اما تا کنون به مشکلات آنها رسیده گی نشده است.

وی افزود: “روزی که مسئولین بیاید، پیش از پیش برای دست فروشان احوال می دهند که اگر کسی شکایت بکند، از خود گله کند، ما مجبور هستیم که شکایت نکنیم، اگر شکایت هم بکنیم کسی به آن رسیدگی نمی کند.”

او که با برادرش یکجا مصروف فروش وسایل پلاستیکی دراین ساحه بود، در اشاره به برادرش گفت: “حالا نماینده پولیس هم در همین ساحه بالای ما قوماندانی می کند، من چند روز پیش در یک فاتحه رفته بودم، نماینده آمده بود و از برادرم پیسه خواسته بود، بیادرم برایش نداده بود، نماینده تا که توانسته بود برادرم را لت و کوب کرده بود، وقتی که پیش قوماندان تولی شکایت کردیم، برای ما گفتند که اگر حق ما را به وقتش نتین، از این کرده بدتر می شوین.”

او مدعی شد: “حالا هیچ دست فروش صدایش را نمی کشد و کسی هم جلو این کار را گرفته نمی تواند؛ چون برای ما می گویند از همین پیسه که از ما جمع می شود، حتی به قوماندان شار و وزیر داخله نیز می رسد.”

عبدالستار یک تن از دست فروشان – که با کراچی چهار تایره در سرای شمالی شهر کابل نیز مصروف فروش ترکاری تازه در کنار سرک بود- گفت که همه دست فروشان در این جا روزانه به پولیس وشاروالی ۳۰ افغانی می دهند.

وی در پاسخ به سوالی گفت:”تنها از غرفه هایی که اخیراً از سوی شاروالی در بعضی جاها جور شده، عواید آن به دولت می رود؛ اما در دیگر مناطق پیسه ای که از دست فروشان جمع می شود به جیب، پولیس و کارمندان ناحیه می رود.”

قابل ذکر است که پژواک با شمار دیگری از دست فروشان شهر کابل نیز گفتگو نموده و همه آنها گفته اند که به کارمندان دو نهاد یادشده، پول می پردازند و نمی توانند بدون پرداخت پول در سطح شهر فعالیت کنند.

تخمین: دست فروشان روزانه بیست میلیون افغانی رشوت می پردازند

یک منبع در شاروالی که نمی خواهد از او نام برده شود به پژواک گفت که بر اساس معلومات ابتدایی که از ۲۲ ناحیه شاروالی به دست آورده است، بیش از ۵۰۰ هزار تن در شهر کابل مصروف دست فروشی می باشند.

بر بنیاد گفته های دست فروشان در مناطق مختلف شهر کابل، پولیس و کارمندان شاروالی، هر کدام روزانه ۲۰ افغانی (در کل ۴۰افغانی) از هر تنی که در کراچی دست فروشی می کند و پنجاه افغانی از کسانی که کپه و غرفه دارند اخذ می کنند.

با درنظرداشت آمار دست فروشان (۵۰۰۰۰۰ تن) و حد اوسط پول (۴۰افغانی) که آنان روزانه به گونۀ غیرقانونی به پولیس و کارمندان شاروالی می پردازند، به حدود بیست میلیون افغانی می رسد.

پاسخ تکراری مسئولان: با باج­گیران برخورد جدی می شود

در همین حال، فردوس فرامرز سخنگوی قوماندانی امنیه کابل گفت که پولیس در قسمت مبارزه با فساد مسئولیت دارد و قابل قبول نیست که پولیس خودش دست به فساد بزند و یا هم در فساد دست داشته باشد.

او افزود در صورتی که دست فروشان و کسبه کاران از اخاذی توسط منسوبین پولیس شکایت داشته باشند، میکانیزم مشخص برای پیگیری همچو قضایا وجود دارد و می توانند شکایت شانرا از طریق ریاست امنیت داخلی پولیس ثبت کنند و با تمام توان و تلاش به مشکلات و شکایت آنها رسیدگی می شود.

وی بدون ارایه جزییات گفت که در گذشته نیز چندین تن از منسوبین پولیس ملی که در جمع آوری غیر قانونی پول از دست فروشان دست داشتند، بازداشت شده اند.

سمیرا رسا سخنگوی شاروالی کابل گفت: «پول گرفتن از دست فروشان توسط کارمندان شاروالی صحت ندارد، این اداره تا الحال از هیچ یک از دست فروشان پول دریافت نکرده است؛ اما همکاران برای برقراری نظم بهتر در سطح شهر و تنظیم دست فرشان در نواحی مختلف چند غرفه را دیزاین کرده اند که به دسترس دستفروشان واقعی که از فعالیت دستفروشی امرار حیات می نمایند، توزیع می نماید که اکنون شاروالی کابل در مرحله بایومتریک دستفروشان قرار دارد.»

وی افزود که بعد از توزیع غرفه ها و توزیع جواز به آنها، از سوی شاروالی کابل تصمیم اتخاذ خواهد شد که از این ها چه میزان پول در چارچوب قانون دریافت گردد.

اما وی در مورد اینکه دست فروشان مدعی اند که در حال حاضر هم کارمندان شاروالی و پولیس از آنها پول می گیرند، گفت: “فرضاً اگر شخص و یا اشخاص به بهانه های مختلف از اینها پول دریافت کرده مبنی به نام کارمند بودن شاروالی، لطف کنید شمارۀ ارتباطی مرا برای شان بدهید. ما این موضوع را تعقیب میکنیم و هر کی باشد باید مجازات گردد.”

او افزود که شاروالی کابل در مقابل فساد کنندگان با جدیت تمام در چارچوپ قانون اقدام میکند و هیچ شخصی حق ندارد که از نام شاروالی کابل سوء استفاده نماید.

وی از دست فروشان خواست که در این راستا با این اداره همکاری کنند و کسانی که به نام این اداره پول می گیرند، آن را مستند سازی نمایند تا برعلاوه برکناری از وظیفه، به ارگان های عدلی و قضایی معرفی شوند.

این در حالی است که آژانس خبری پژواک، قبلاً نیز گزارش ها را در مورد  باج گیری از دست فروشان در شهر کابل نشر کرده و مسئولان همواره گفته اند کسانی که از دست فروشان باج گیری می کنند، به پنجه قانون سپرده می شوند.

این در حالی است که بر بنیاد شکایت های دست فروشان، این مشکل هنوز هم پا برجا است.

پژواک، به همکاری مالی دنمارک و برنامه انکشافی ملل متحد (UNDP)، این گزارش را تهیه کرده است.