سه‌ونیم دهه خدمت در معارف؛ اسدالله کوهستانی مدیر تحول‌آفرین لیسۀ غلام‌حیدرخان بازنشسته شد

 کابل (پژواک، ۷ جوزا ۱۴۰۴): اسدالله کوهستانی پس از ۲۴ سال مدیریت پیوسته و مؤثر توانست لیسۀ غلام‌حیدرخان در شهرکابل را که روزگاری نامش با جنجال و بی‌نظمی گره خورده بود، به یک نهاد آموزشی منظم و نمونه‌ تبدیل کند. او می‌گوید که با عملی‌‌ساختن شعار «معارف با مردم و مردم با معارف» اعتماد عمومی را جلب و روند آموزش را در این مکتب به‌گونۀ پایدار تقویت کرد.

اسدالله کوهستانی کیست؟

اسدالله کوهستانی در سال ۱۳۴۱ در ولسوالی حصۀ دوم ولایت کاپیسا به دنیا آمد، دورۀ مکتب را در لیسۀ محمودراقی به پایان رساند و سپس در رشتۀ زبان و ادبیات دری از پوهنتون تعلیم و تربیه کابل فارغ‌التحصیل شد. وی در ایام جوانی چهارونیم سال به خدمت عسکری رفته و در دهم سرطان سال ۱۳۶۴ به حیث معلم در لیسۀ عالی «صبورشهید» که اکنون به‌نام لیسۀ عالی غلام حیدرخان یاد می‌شود، به صفت معلم مقررشد.

وی پس از ۱۰ سال تدریس، به‌صورت تدریجی سمت‌های معاون اداری، معاون تدریسی و در نهایت مدیریت لیسۀ عالی غلام حیدرخان را بر عهده گرفت و دست‌کم از ۳۶ سال خدمتش در معارف، تنها ۲۴ سال آن به عنوان مدیر این مکتب ایفای وظیفه کرد.

وی برای مدت ۱۰ ماه در لیسۀ عالی نادریه و پنج ماه دیگر در لیسۀ پوهاند عبدلاحمد جاوید نیز به‌حیث مدیر ایفای وظیفه کرده و سرانجام به‌تاریخ ۲۳ ثور سال روان، بنابر لزوم‌دید وزارت معارف، به‌گونۀ رسمی بازنشسته شده‌است.

کوهستانی در گفتگو با سهراب سروری، خبرنگار آژانس خبری پژواک گفت که معلمان دوران مکتبش انسان‌هایی دلسوز و وظیفه‌شناس بودند و باور داشتند که معارف ستون فقرات یک کشور است.

به گفتۀ او، همین آموزگاران و پدرش مشوقان اصلی‌اش برای گزینش راه مقدس معلمی بودند؛ راهی که ۳۶ سال از عمرش را وقف آن کرد. وی معلمی را شغل نمی‌داند، بلکه آن را «عشق و علاقه‌مندی خاص» توصیف می‌کند.

مدیریت پرچالش‌ترین مکتب شهر کابل

روزگاری نام لیسۀ غلام حیدرخان با جنجال، ازدحام و بی‌نظمی گره خورده بود؛ مکانی که نبود دیوار احاطه، عبور و مرور بی‌رویۀ مردم از محوطۀ مکتب، جمعیت بیش از حد دانش‌آموزان، کمبود شدید امکانات آموزشی و جنجال‌ها و درگیری‌های فزیکی مکرر میان شاگردان، آن را به یکی از پرچالش‌ترین مراکز آموزشی پایتخت بدل کرده بود.

در میان سطور زنده‌گی اسدالله کوهستانی، یک نام تکرار می‌شود: «مکتب غلام حیدرخان»؛ مکانی که به گفتۀ خودش، «هم میدان جنجال بود، هم سنگر عشق به تعلیم»؛ مکتبی پرچالش در قلب کابل که مدیریت آن برای بسیاری یک چالش دایمی بود، اما کوهستانی بیش از ۲۴ سال با صبر، قناعت و پایداری، ستون‌های آن را استوار نگاه داشت.

او با لبخند تلخی می‌گوید: «مدیریت مکتب غلام حیدرخان سخت بود، خیلی سخت، اما من ماندم و من به جای شکایت، ساختم و به جای فرار، ایستادم.»

نامبرده افزود که در گذشته لیسۀ غلام حیدرخان حتی دیوار احاطه نداشت و مردم برای رفت‌وآمد به بازار لیسۀ مریم از داخل محوطۀ مکتب عبور می‌کردند.

به گفتۀ او، در آن زمان در این مکتب هیچ‌گونه درخت مثمر یا غیرمثمر هم  نبود و محوطه‌اش بیشتر به دشتی می‌ماند که تنها یک ساختمان ۲۴ صنفی در آن قرار داشت و از هر جهت با کمبودها و مشکلات متعدد مواجه بود.

وی در این گفتگو افزود که مساعد کردن فضای مناسب آموزشی، مشکل کمبود صنف درسی و نبود بازسازی درست، نظم و انضباط، کار کردن بالای دانش‌آموزان برای این‌که با یک تعهد به جامعه بروند، از مشکلات عمده‌اش در زمان مدیریت لیسه عالی غلام حیدرخان بود.

موصوف تصریح کرد که اتحاد، اتفاق و همدلی و فضای دوستی در میان همه کارمندان لیسۀ عالی غلام حیدرخان باعث شد تا بالای این مشکلات غلبه کند و موفق شود.

او افزود که شعار «معارف با مردم و مردم با معارف» را به‌گونۀ عملی پیاده کرد و تلاش نمود تا خانواده‌ها را به همکاری با نظام تعلیمی تشویق کند؛ زیرا باور دارد که همراهی و حمایت والدین از معارف، زمینه‌ساز پیشرفت شاگردان و شکوفایی نسل آینده می‌شود.

کوهستانی گفت: «من کوشش کردم در قدم اول همین اولاد مردم که به مکتب با یک امید می‌آیند، همین مادر و پدر هم که با هزارها مشکلات کوشش می‌کنند بالای اولاد خود سرمایه‌گذاری کنند، اولاد خود را به دامان مکتب روان بکنند، به دامان معارف روان بکنند؛ من هم منحیث یک کسی که مسؤول معارف بودم و مسؤولیت یک مکتب به دوشم بود، کوشش کردم که ایماناً، وجداناً و صادقانه همان اعتماد والدین را به یاس و ناامیدی تبدیل نکنم و کوشش کنم که به اولادشان خدمت خوب بکنم.»

کوهستانی اضافه کرد که در دورۀ مدیریتش در غلام حیدرخان تلاش کرد تا این مکتب را از سیاست دور نگهدارد و در مجموع سیاست معارف کشور همین بوده که باید معارف بی‌طرف باشد.

نامبرده تصریح کرد، در زمان مدیریتش و تا زمانی ‌که وظیفه اجرا کرد، مورد شفقت و نوازش مسؤولان قرار گرفته و تهدید و توهینی را ندیده‌است.

با این حال، موصوف گفت که قضاوت خدماتش را برعهده مردم می‌گذارد، اما تلاش نهایی خود را کرده‌است تا خدمت صادقانه برای فرزندان کشور انجام دهد.

انگیزه‌ای که هرگز خاموش نشد

اسدالله کوهستانی در این گفتگو به آژآنس خبری پژواک گفت که افغانستان بالای هر شهروندنش حق دارد و وقتی از آب و هوایش استفاده می‌کنند، باید دین و رسالت خود را نیز در پیشرفت ترقی و نگهداری آن به خوبی انجام دهند.

وی خاطرنشان کرد: «من به صفت یک تبعۀ این کشور عشق و علاقه‌ام به همین بود که در همین آب و هوا پرورده شدیم و تابعیت همین وطن را دارم، وطن مادر است ما هر چی بتوانیم برایش خدمت کنیم خالی از اجر و ثواب هم نیست و عزت هم نصیب ما می‌شود، به خصوص در معارف کشور.»

از جانبی، وی اضافه کرد که وقتی نتیجۀ مثبت کارش را پس از تمام شدن سال می‌دید، خوشحال می‌شد؛ چون شاگردان غلام حیدرخان در امتحان کانکور در رشته‌های دلخواه شان کامیاب می‌شدند و شاگردان صنف‌های پایین نیز با یک اندوخته ارتقا می‌کردند.

در این مدت دستاوردها و افتخارات وی چه بوده‌است؟

کوهستانی علاوه بر دیگر دستآوردها، ایجاد کتابخانۀ مجهز با ۱۰ هزار جلد کتاب، موجودیت درخت ۱۸ نوع میوه، ایجاد فضای مناسب و سبز، لابراتوار مجهز و مسجد با ظرفیت ۴۰۰ نمازگذار در لیسۀ عالی غلام حیدر خان را از دستآوردهای مهم خود عنوان می‌کند.

جوایز و مدال‌ها

اسدالله کوهستانی گفت که در کنار تقدیرنامه‌ها و جوایز دیگر، یک مدال غازی میرمسجدی خان کوهستانی را حامد کرزی، رئیس جمهور سابق افغانستان و یک مدال غازی میربچه خان کوهدامنی را محمداشرف غنی، رئیس جمهور پیشین افغانستان برایش اهدا کرد‌ه‌اند.

به گفتۀ وی، حکومت پیشین افغانستان وی را به عنوان سفیر صلح معارف نیز شناخته‌ بود.

شاگردان وی که به قله‌های بلند موفقیت رسیده‌اند

کوهستانی می‌گوید که بزرگترین افتخار وی نه لوح تقدیر بود و نه چوکی مدیریت، بلکه شاگردانی ‌است که امروز در مقام‌های بلند دولتی و ملی چون وزیر، معین، جنرال، نمایندۀ مردم، متخصص طبی، رؤسای نهادها، استادان پوهنتون، معلمین مکاتب، و نخبه‌گان جامعه ایفای وظیفه می‌کنند.

وی با بغضی از غرور می‌گوید: «آنان هیچ‌گاه آموزه‌های اخلاقی، تربیتی و محبت صمیمانه‌ام را فراموش نکرده‌اند و تا امروز با نهایت احترام و اخلاص با من پیوند قلبی دارند.»

او باور دارد این موفقیت، نتیجۀ زحمت فردی‌اش نیست، بلکه این ثمرۀ همکاری جمعی، روحیۀ همدلی، باور به تعلیم و محبت به وطن بود.

کوهستانی گفت که تنها هفت نمایندۀ پارلمان پیشین افغانستان، شماری از وزیران حکومت‌های پیشین از شاگردان این مکتب بودند و دست‌کم ۳۱ شاگرد مکتب غلام حیدرخان نیز دوباره در همین مکتب معلم شده‌اند.

این مدیر پیشین افزود: «شاگردان غلام حیدرخان به مناصب بزرگی در افغانستان رسیده‌اند و همین موضوع من را تشویق می‌کرد تا زحمت بکشم و خسته‌گی احساس نکنم.»

بازنشستگی کوهستانی؛ پایان یا آغاز؟

در یکی از روزهای آرام ماه ثور امسال، زنگ آخر در مکتب، معنایی فراتر از پایان یک ساعت درسی برای اسدالله کوهستانی داشت، معلمی که ۳۶ سال عمر خود را وقف تعلیم و تربیۀ فرزندان این کشور کرده، این زنگ پایان یک فصل زرین از زنده‌گی‌اش بود؛ وداعی صمیمانه با ۳۶ سال خدمت پی‌گیر و بی‌وقفه در نظام آموزشی افغانستان.

کوهستانی که هنوز خودش را جدا از معارف نمی‌داند، می‌گوید: «من خدا حافظی از میز مدیریت کرده‌ام، نه از عشق بی‌پایان به تعلیم و تربیه، نه خداحافظی از وظیفه رسمی کرده‌ام، نه از رسالت و من خداحافظی از دفتر کرده‌ام، نه از دل‌ها.»

وی تاکید کرد که رسالتش خاتمه نیافته‌است و همیشه خدمتکار مردم افغانستان می‌ماند.

او از سایر شهروندان کشور نیز خواست تا صادقانه به مردم و وطن خدمت کنند و صداقت را در پیش بگیرند.

او حالا بازنشسته شده، اما هنوز هم وقتی از مقابل دروازۀ مکتب می‌گذرد، دلش می‌تپد. صدای زنگ تفریح، دعوای شاگردان، شکایت پدران مادران، همه در ذهنش زنده‌اند.

وی می‌گوید: «من به‌تاریخ ۲۳ ثور به افتخار تقاعد نایل شدم. احساس می‌کنم مرحله‌ای از زنده‌گی‌ام که سرشار از عشق، رسالت، فداکاری و سازنده‌گی بود، با سرافرازی به پایان رسید؛ اما دلم هنوز در فضای صنف‌های درسی، آوای زنگ‌ ساعت‌های مکتب و در نگاه‌های پرامید شاگردان عزیزم زنده و تپنده است و این تصمیم چیزی از عشق و انگیزۀ من برای خدمت نکاست، بلکه مرا آماده ساخت تا فصل جدیدی از زنده‌گی را با وجدانی آسوده آغاز کنم.»

او با نشر پیامی در صفحۀ فیسبوکش خبر بازنشسته‌گی‌اش را همگانی کرد و در پایان پیام خود نوشت: «اکنون با دلی آرام، وجدان آسوده از صحنۀ رسمی کنار می‌روم، اما پیوند قلبی‌ام با معارف، تعلیم و فرزندان عزیز این خاک هرگز گسسته نخواهد شد.»

او در پیامی دیگر به مردم و شاگردانش گفته: «دانش را با اخلاق همراه سازید، به انسانیت وفادار بمانید، عدالت و انصاف را پیشه کنید، و وحدت و همدلی راستین را سرلوحۀ کار خود قرار دهید.»

شاگردان این مکتب، از تغییرات مثبت و نقش اسدالله کوهستانی به نیکی یاد می‌کنند

محمدصیام حلیم، از شاگردان ممتاز لیسۀ غلام حیدرخان، پس از فراغت در سال ۱۳۹۶ وارد پوهنځی ژورنالیزم پوهنتون کابل شد و همزمان حقوق و علوم سیاسی را نیز در یک پوهنتون خصوصی آموخت. او اکنون در یکی از پوهنتون‌های خصوصی کابل تدریس می‌کند.

موصوف افزود، پیش از آمدن به این مکتب در یکی از مکاتب خصوصی شهر تالقان درس می‌خواند، اما پس از نقل مکان به کابل و تحقیق دربارۀ مکاتب، به دلیل تعریف‌هایی که از نظم و مدیریت خوب غلام حیدرخان شنیده بود، این مکتب را انتخاب کرد.

او افزود:«فضای مکتب بسیار منظم و مناسب بود، از نظر تعلیمی و روحی روانی محیط خوبی داشت و اسدالله کوهستانی در رأس مدیریت بود و همه‌چیز را شخصاً کنترول می‌کرد.»

وی گفت پس از فراغت به دیگران نیز توصیه کرده که فرزندان‌شان را به این مکتب بفرستند و او ابراز امیدواری کرد تا مدیریت جدید لیسۀ عالی غلام حیدرخان نیز دستاوردهای کوهستانی را ادامه داده و وضعیت مکتب را حداقل به همین منوال نگهدارد.