زنده‌گی زیر بار فقر و فشارهای روانی؛ روایت زنان بیوه در جوزجان از چالش‌های روزگار

شبرغان (پژواک، ۳۰ قوس ۱۴۰۴): شماری از زنان بیوه در ولایت جوزجان می‌گویند که پس از فوت شوهران‌شان، با فقر و فشارهای روانی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و نگران آیندهٔ فرزندان‌شان هستند. آنان از ا.ا می‌خواهند که برای زنان بی‌سرپرست برنامه‌های حمایتی و زمینهٔ کار فراهم شود.

با این حال آگاهان هشدار می‌دهند، ادامۀ این وضعیت پیامدهای جدی اجتماعی و روانی در پی خواهد داشت و مسؤولان محلی نیز از تلاش برای جلب کمک‌ها برای این زنان سخن می‌زنند.

قابل یادآوری است که بیش از چهار دهه جنگ و ناامنی در افغانستان، همراه با مهاجرت‌ها و حوادث طبیعی و غیرطبیعی، سبب شده‌است صدها هزار زن بیوه و کودک یتیم بر جای بماند و بسیاری از مادران به نان‌آور خانواده‌های‌شان تبدیل شوند.

روایت‌های تلخ زنان بیوه از چالش‌های زنده‌گی

مولودۀ ۳۵ ساله، باشندۀ قریۀ آلتی‌خواجهٔ شهر شبرغان، یکی از زنانی است که پس از فوت شوهرش، بار سنگین تأمین معیشت خانوادۀ پنج‌نفره بر دوش او افتاده و فقر و تنگدستی کمرش را خم کرده‌است.

مولوده با چشمانی اشک‌آلود در گفت‌وگو با آژانس خبری پژواک می‌گوید که یک سال پیش، شوهر بیمارش که برای تداوی راهی ایران بود، در مسیر راه جان باخت و اکنون او یگانه نان‌آور خانواده‌اش است.

او افزود: «بعد از مرگ شوهرم با مشکلات زیادی روبه‌رو شدم؛ کارهای شاقه می‌کنم، در خانه‌های مردم لباس‌شویی می‌کنم و با بسیار زحمت مصارف خانواده‌ام را پیدا می‌کنم.»

مولوده که از نبود کمک اقارب‌شان شکایت دارد، می‌گوید:«بسیاری شب‌ها با اولادهایم گرسنه می‌خوابیم؛ چون بعضی روزها هیچ کاری پیدا نمی‌شود و با دستان خالی و بار سنگین مسؤولیت‌ها به خانه برمی‌گردم.»

او که از راه پشم‌ریسی و کار در خانه‌های مردم هزینۀ زندگی فرزندانش را تأمین می‌کند، می‌گوید:«اگر روز کار کنم و پول باشد، کمی روغن، نان، پیاز و کچالو می‌گیرم؛ اگر نباشد، همان شب را گرسنه سپری می‌کنیم.»

مولوده که هنگام مصاحبه سخنانش را گاهی فراموش می‌کرد و به‌سختی سخن می‌گفت، افزود:«بعد از مرگ شوهرم، مادر شوهرم هم دچار مشکل روانی شده، گوشه‌نشین است و با کسی گپ نمی‌زنه. خودم هم حال خوبی ندارم؛ هر گپ یادم میره، شب‌ها خواب ندارم و سردردی پیدا کرده‌ام. دختر خردم که شش ساله است، مانند طفل دو ساله معلوم میشه، داکتران می‌گویند که سوءتغذیه شده‌است.»

او که از امارت اسلامی می‌خواهد برای خودش و دیگر زنان بی‌سرپرست زمینهٔ کار فراهم شود، افزود: «اگر برای ما کار پیدا نشود، مجبور هستم که دو دختر و یک پسرم را به یتیم‌خانه بسپارم.»

اما این تنها مولوده نیست که از چنین مشکلاتی رنج می‌برد، فرزانه بیوه زن دیگری در شهر شبرغان است. او نه سال است که سرپرستی فرزندان قد و نیم قد خود را بر عهده دارد.

فرزانه با چشمان اشک‌آلود می‌گوید که نه سال قبل شوهرش در یک حادثۀ ترافیکی جان خود را از دست داد و اکنون او یگانه نان‌آور خانوادۀ پنج نفری خود است.

او افزود: «صاحب چهار فرزند سه بچه یک دختر هستم، پسر کلانم ۱۵ ساله است، خودم از صبح تا شام می‌روم به قالین‌بافی، پسرهایم به کارهای شاقه مصروف استن. شب و روز خود با بسیار بیچاره‌گی تیر می‌کنیم.»

فرزانه از این‌که پسرانش نمی‌توانند به مکتب بروند و درس بخوانند، نگران است و می‌افزاید: «آروز داشتم تا اولادهایم درس بخوانند، داکتر و انجنیر شوند، اما دریغ که پسرانم مصروف رنج‌ها و دردهای روزگار با من یکجا استن و به مکتب رفته نمی‌توانند.»

رنج‌های روزگار بالای جسم و روان فرزانه تاثیرات منفی را بر جا گذاشته؛ او نیز از کم‌خوابی و فراموش کاری شکایت داشته، گفت: «سه سال است زیر تداوی داکتر اعصاب استم، دوا که بخورم خوب استم که نخورم نه به چشمانم خواب می‌آید و سردردی‌ام  هم می‌باشه.»

به گفتهٔ وی، تشویش آیندهٔ فرزندانش را دارد که همین تشویش‌ها خواب را از چشمانش برده‌است.

فرزانه می‌گوید: «امارت اسلامی صدای ما زنان بی سرپرست را می‌شنود، لطفا ما را کمک کند، باید برای ما زمینۀ کار را فراهم کند؛ چرا که ما می‌خواهیم، فرزندان ما هم درس بخوانند و تحصیل کنند.»

از سویی‌هم، آمنه (نام مستعار)  زن بیوۀ دیگری در شهر شبرغان است که از مشکلات اقتصادی و بی‌کاری شکوه دارد و می‌گوید: «کار نیست، حیران ماندیم که چه کنم ، کسی نیست که دستم را بگیرد و کمک ما کند.»

امنه که ۵ سال قبل شوهرش را در یک حادثۀ ترافیکی از دست داده، اکنون با سه فرزندش در یک خانۀ کرایی زنده‌گی می‌کند و  با مشکلات زیاد مصارف کرایه را بدست می‌آورد.

او نیز خواستار فراهم‌سازی زمینهٔ کار برای زنان بی‌سرپرست می‌باشد.

روانشناسان: باید زنان بیوه مورد حمایت قرار گیرند

معصومه  اکبری،  یک تن از مشاورین در بخش روان درمانی در یکی از  شفاخانۀ‌های خصوصی در شهر شبرغان گفت که مشکلات روانی نزد زنان و دختران بیشتر است.

وی علاوه کرد: «افسردگی باعث کم‌خوابی، بی‌اشتهایی و انزوای فرد مبتلا شده و او را نسبت به آن‌چه پیرامونش می‌گذرد بدبین می‌سازد.»

به گفتۀ وی، اگر این مشکلات به‌موقع مهار نشوند، پیامدهای خطرناکی در پی خواهد داشت؛ از شوک‌های شدید روانی گرفته تا خودکشی.

همچنین گوزل امیری، استاد روان‌شناسی در پوهنتون ولایت جوزجان به پژواک گفت:«وقتی زنی در افغانستان شوهرش را از دست می‌دهد، در سه بُعد روانی، اجتماعی و اقتصادی دچار آسیب‌های جبران‌ناپذیر می‌شود.»

خانم امیری می‌افزاید:  «زندگی برای زنان بیوۀ که بی‌سواد مانده اند و کار نکرده‌اند، مشکل‌تر می‌گردد؛ چرا که با کار کردن در بیرون از منزل بلدیت ندارند، دچار مشکلات روانی و واقعات دلخراش شده می‌تواند.»

موصوف نیز تاکید کرد که باید حکومت برنامه‌های حمایتی و کاریابی برای زنان بیوه و کودکان یتیم داشته باشد تا باعث حوادث بد نگردد.

وی در ادامه می‌گوید که باید در کنار حمایت از این زنان، برای آنان برنامه‌های مشاوره‌های روانی گسترش داده شود.

مسؤولین از تلاش‌ها برای حل مشکلات زنان بیوه سخن می‌زنند

داکتر افضل عظیمی، رئیس شفاخانۀ ولایتی جوزجان می‌گوید که در حال حاضر در شفاخانهٔ ولایتی در شهر شبرغان بخش خدمات مشاورهٔ رونی وجود دارد و برای مریضان به‌طور رایگان خدمات ارايه می‌گردد.

به گفتهٔ وی، برای مردان داکتر از طبقهٔ ذکور و برای بخش زنان داکتر از طبقهٔ اناث مصروف عرضه خدمات اند و روزانه حدود ۲۰ مریض به این بخش مراجعه می‌کنند.

از سویی‌هم، مولوی شبیراحمد مقصود، رئیس شهدا و معلولین ولایت جوزجان گفت که این ریاست برای بهبود وضعیت زنده‌گی زنان بی‌سرپرست و فراهم‌سازی زمینۀ کار برای آنان تلاش می‌کند.

او افزود که در حال حاضر نزدیک به دو هزار زن بیوه در این ریاست ثبت گردیده و آنان در تلاش اند تا بتوانند که از طریق نهادهای کمک‌رسان برای این خانم‌ها کمک‌ها را جذب نمایند.