متخصصان صحی: بخش بزرگی از دواهای وارداتی پاکستان کیفیت و تأثیر لازم ندارد

کابل (پژواک، ۷ جدی ۱۴۰۴): پس از توقف واردات دواهای پاکستانی به افغانستان، شماری از متخصصان صحی می‌گویند، بخش بزرگی از این دواها کیفیت و تأثیر درمانی لازم ندارد و در همین حال، شماری از باشنده‌گان کابل از توقف واردات این دواها استقبال می‌کنند.

وزارت صحت عامۀ افغانستان توشیح قانون جلوگیری از قاچاق مواد غذایی و دوا را اقدام مثبت در این راستا می‌داند، می‌گوید که تا حد زیاد از قاچاق دوا جلوگیری شده و تلاش‌های امارت اسلامی در این مورد به جدیت ادامه دارید؛ زیرا موجودیت دواهای بی‌کیفیت در بازار به سیستم صحی افغانستان و روند تدوای آسیب می‌رساند.  همچنان این وزارت می‌گوید، تلاش دارد به‌جای دواهایی که از پاکستان وارد می‌شد، از مسیرهای بدیل استفاده شود.

این در حالی است که دو ماه قبل پس از آن که پاکستان تمام راه‌های تجارتی با افغانستان را بست، امارت اسلامی نیز در ۲۱ عقرب سال روان تمام دادوستد تجاری با این کشور را متوقف کرد و در ۲۲ عقرب، وزارت مالیه اعلام کرد که پس از سه ماه آینده، دواهای وارداتی از پاکستان را «محصول» نمی‌کند.

در اعلامیه از تمام واردکننده‌گان دوا از پاکستان خواسته شده بود، تا معاملات تجارتی خود را تا آن زمان تصفیه کنند و به‌طور جدی از مسیرهای بدیل استفاده نمایند.

متخصصین صحی: بخش بزرگی از دواهای وارداتی پاکستان کیفیت پایین دارد

داکتر سید ‌فریدشاه رفیعی، متخصص امراض داخلۀ عمومی و مؤظف در شفاخانۀ وزیر محمداکبر خان کابل به آژانس خبری پژواک گفت: «در مورد کیفیت‌ دواها نمی‌شود کلی حکم کنیم که کدام جای دوایش با کیفیت‌تر است و کجا بی‌کیفیت‌تر؛ زیرا دواهایی که از کشورهای مختلف وارد می‌شود بعضی دواهای شان با کیفیت هستند و از بعضی کشورها اکثریت دواهای شان کیفیت پایین‌تر دارد.»

وی افزود: «این که واردات دواهای پاکستان متوقف شده، دلیل‌اش این می‌باشد که دواهای پاکستانی اکثرا تقلبی شده و کیفیت پایین دارد، ما شاهد هستیم که برخی دواهایی که در خود پاکستان مصرف می‌شود، کیفیت خوب دارد و دواهایی که به افغانستان روان می‌کنند، کیفیت پایین‌تر دارد، شاید خود کمپنی‌ها با کیفیت پایین می‌سازند.»

داکتر رفیعی می‌گوید که در پاکستان دواها را مشخص می‌ساختند، در بسیاری دواها نوشته می‌کردند، «فقط صادرات به افغانستان» که حتی او را به کشورهای دیگر هم نمی‌ساختند.

او در مورد بی‌کیفیت بودن دوای واردشده از پاکستان به افغنستان افزود: «یک دلیلی که بسیاری مریضان ما به تداوی به پاکستان می‌رفتند، همین موضوع بود، داکتران ما اکثر شان از سطح بلند برخوردار هستند، خودم شاهد بودم، بسیاری از مریضانم عین دوا را برای شان توصیه کردم، گرفتند، ولی سر مریض تاثیر نکرده، مریض مجبور شده به پاکستان برود، در آنجا هم عین دوا را برای شان توصیه کردند، خوب می‌شدند.»

در همین حال، داکتر ایمل موحد متخصص قلب نیز گفت، با کیفیت‌ترین دواها از کشورهای هند، ایران و ترکیه وارد می‌شود، اما کیفیت دواهای پاکستان بسیار پایین است.

وی افزود: «خوشبختانه ما در افغانستان لابراتوارها داریم که کیفیت دوا چک می‌شود، اگر کیفیت دوا خراب باشد، او دوا در افغانستان استفاده و راجستر نمی‌شود، بلکه مسترد می‌شود، قبلا دواهای بی‌کیفیت زیاد وارد می‌شد، اما حالی جلو آن گرفته شده‌است.»

او افزود، دواهایی که هر کشور برای خود تولید می‌کند، معمولاً با کیفیت است، اما همان دواها که به کشورهای دیگر صادر می‌شود، ممکن است کیفیت و تأثیر لازم را نداشته باشد و گاهی به‌صورت قاچاق نیز وارد می‌شود.

وی می‌گوید: «بهترین کار شده که واردات دوا از پاکستان بند شده، بخاطری که ما باید تولیدات خود و شرکت‌های خود را ترجیح بدهیم، دواهایی که در کشور تهیه می‌شود، هم با کیفیت است و هم نتیجه خوب می‌دهد.»

«داکتران به‌جای دواهای پاکستانی دواهای تولیدی داخل کشور را تجویز کنند»

مسجدی همت رئیس عمده‌فروشان ادویه و محصولات صحی کابل گفت، دواها از ایران، هندوستان، مالیزیا، اندونیزیا، تایلند، ویتنام، کوریا، ترکیه، چین، آلمان، روسیه، ازبکستان و کشورهای مختلف دیگر به افغانستان وارد می‌شود.

به گفتۀ او، شرکت‌ها در مجموع دواهایی را وارد می‌کنند که با کیفیت باشد، اگر دوای بی‌کیفیت را وارد کنند، وقتی نتیجه ندهد ضرر می‌کنند و دواهایی که از خارج وارد می‌شود، ادارۀ دوا و غذا آن را کنترول می‌کند و بعد از آن اجازۀ فروش داده می‌شود.

وی در رابطه به اظهارات مبنی بر بی‌کیفیت بودن دواهای پاکستانی، گفت: «در این‌جا هموطنان ما حق به جانب استند، … از راه های مختلف نه تنها قانونی حتی به طور غیرقانونی واقعا دواهایی استند که به طور قاچاق وارد می‌شوند، در آنجا کارخانه‌هایی استند که [دواهای] دوبلیکیت، تقلبی یا کاپی جور می‌کنند که به افغانستان می‌آید، در این رابطه امارت اسلامی تصمیم گرفته است که باید قاچاق بند شود و دوا از مسیر قانونی خود بیاید.»

او از داکتران می‌خواهد که به‌جای دواهای پاکستانی، استفاده از دواهای تولید داخل کشور را به بیماران توصیه کنند تا مردم بیش‌تر با این دواها آشنا شوند.

شکایات شهروندان از دواهای تقلبی و بی‌کیفیت

شماری از باشنده‌گان شهر کابل نیز از منع واردات دواهای پاکستانی استقبال می‌کنند.

سید فرید هاشمی، باشندۀ شهر کابل، در مورد متوقف کردن واردات دوای پاکستان گفت: «بی‌حد و بی‌اندازه خوش هستم به خاطری که دواهای پاکستانی فقط نامش دوا بود، اما اگر در اصل او را مقایسه می‌کردیم با دواهایی که قبلا خود ما داشتیم، ضرب صفر می‌شد، ما خوش می‌شویم که در کشور خود ما تولیدات داشته باشیم.»

وی می‌گوید: «اسلام تقلب را بسیار بد می‌بیند، در اسلام هیچ جواز ندارد، [وزارت صحت عامه] کوشش کند، کنترول و بررسی نماید شرکت‌هایی که وارد می‌کنند، دواهای شان را لابراتوار کند تا مردم از دواهای باکیفیت استفاده کنند.»

علی، باشنده چهار قلعأ وزیر آباد شهر کابل نیز می‌گوید: «ما بسیار خوش هستیم که واردات دواهای پاکستانی بند شده، چون بی‌کیفیت است، به درد ما نمی‌خورد، به جایی که جور ما کند از بد بدتر ما می‌کند، اگر یک مریضی ما را جور کند، ده مریضی دیگر را به ما پیدا می‌کند.»

وی از امارت اسلامی می خواهد که از تولیدات داخلی دوا حمایت کند.

تلاش وزارت صحت عامه برای تأمین دواهای معیاری و باکیفیت

داکتر شرافت زمان، سخنگوی وزارت صحت عامۀ افغانستان می‌گوید: «برای درمان، داشتن دواهای معیاری یک ضرورت اساسی است. متأسفانه پیش از حاکمیت امارت اسلامی، قاچاق دوا بسیار گسترده بود و این خود یکی از دلایلی بود که دواهای بی‌کیفیت به افغانستان وارد می‌شد؛ اما پس از حاکمیت امارت اسلامی، تا حد زیاد از قاچاق دوا جلوگیری شده و یکی از نکات مثبت این است که دواهای قاچاقی تا اندازهٔ بسیار زیاد به سطح صفر نزدیک شده‌اند.»

او افزود که پس از حاکمیت امارت اسلامی، یک اقدام مثبت دیگر نیز انجام شد و آن توشیح قانون جلوگیری از قاچاق مواد غذایی و دوا بود که براساس آن یک بورد وزارتی ایجاد شده و از ورود دواهای بی‌کیفیت و قاچاق جلوگیری می‌کند.

وی همچنان گفت که برای جلوگیری از قاچاق دوا، ساخت لابراتوارها در زون‌های مختلف آغاز شده که بیش از ۳۰۰ میلیون افغانی در آن مصرف شده و تجهیزات لازم نیز تهیه گردیده است.

داکتر شرافت زمان افزود: «موجودیت دواهای بی‌کیفیت در بازار به سیستم صحی افغانستان آسیب می‌رساند و بسیاری از مردم فکر می‌کنند که کارمندان صحی افغانستان معیارهای درمان را تکمیل نمی‌کنند و توانایی درمان را ندارند؛ در حالی‌که الحمدلله ما در افغانستان کادرهای علمی زیاد داریم، اما به‌دلیل استفاده از دواهای بی‌کیفیت، بسیاری از بیماران ما بهبود نمی‌یافتند.»

به گفتۀ سخنگوی وزارت صحت عامه، مشکل دیگر این بود که برخی بیماری‌ها به مراحل پیشرفته می‌رسیدند؛ در حالی‌که می‌شد این بیماری‌ها در مرحلهٔ نخست درمان شود، اما دواهای بی‌کیفیت یک عامل خطرناک است که باعث می‌شود درمان در مرحلهٔ اول انجام نشود و بیماری‌ها به مراحل دوم و سوم برسند.

به گفتۀ او، نکتهٔ دیگر این است که مردم افغانستان فقیر اند؛ وقتی دوا بی‌کیفیت باشد، پول مردم بی‌جا مصرف می‌شود، زیرا به‌دلیل دواهای بی‌کیفیت مجبور می‌شوند بار بار به مراکز صحی مراجعه کنند.

وی افزود که اقدام مثبت دیگر این است که معیارهای لابراتوارها بهبود یافته و از فساد جلوگیری شده است؛ پیش از این، حتی اگر نمونه‌ها هم می‌آمد، نتایج درست ارائه نمی‌شد، ولی اکنون براساس معیارها دوا وارد می‌شود و روند ثبت و جوازدهی دواها آغاز شده‌است؛ در این بخش معیارها تعیین گردیده و هر دوایی که به افغانستان وارد می‌شود، باید جواز داشته باشد، ثبت شود و سپس وارد کشور گردد.

وی خاطرنشان کرد که تیم‌های وزارت صحت عامه به‌گونهٔ دوامدار از دواخانه‌ها نظارت می‌کنند و برای شریک‌سازی موضوع با مردم، کنفرانس‌ها را برگزار کرده تا به مردم آگاهی داده شود.

داکتر زمان می‌گوید تعهد امارت اسلامی نیز این است که به مردم درمان معیاری و باکیفیت ارائه کند.

وی افزود که وزارت صحت عامه تلاش‌های گسترده‌ای انجام داده است؛ به‌تازه‌گی با ایران توافق‌نامهٔ یک پلان تطبیقی را امضا کرده و هم‌چنان با وزیر صحت عامهٔ هند در زمینهٔ تأمین سایر دواها گفت‌وگوهایی صورت گرفته‌است تا به‌جای دواهایی که پیش‌تر از پاکستان وارد می‌شد، از مسیرهای بدیل استفاده شود.