زمستان و خیمه‌های کهنه و پاره؛ سرگذشت ده‌ها خانوادهٔ بی‌جا‌شده و عودت‌کننده در شهر زرنج

زرنج (پژواک، ۱۲ جدی ۱۴۰۴): در منطقۀ «ترمینال» شهر زرنج، مرکز ولایت نیمروز، ده‌ها خانوادهٔ بی‌جا‌شدهٔ داخلی و عودت‌کننده در این زمستان سرد زیر خیمه‌های کهنه و پاره زنده‌گی می‌کنند؛ در آن‌جا مادران و پدرانی که برای محافظت از کودکان‌شان در برابر سرمای شدید، آنان را در آغوش می‌گیرند، از حکومت و نهادهای خیریه خواستار کمک هستند.

در منطقهٔ «ترمینال» شهر زرنج، در یک زمین شخصی و ویران، هشتاد خانوادهٔ بی‌بضاعت شامل بی‌جا‌شده‌گان داخلی و عودت‌کننده‌ها، شب و روز خود را زیر خیمه‌ها سپری می‌کنند. آنان در حالی خواستار کمک‌اند که یکی از مسؤولین از توزیع کمک‌ها برای این خانواده‌ها خبر می‌دهد.

در میان این خانواده‌ها زنانی زنده‌گی می‌کنند که هم مادر اند، هم نان‌آور و هم آخرین امید کودکان‌شان. بیوه‌ها و مادرانی که پس از سیلاب و مهاجرت، امروز زیر خیمه‌های پاره با زمستان و فقر دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

قزل‌گل؛ مادری میان سرما و بی‌پناهی

قزل‌گل تاجیک، باشندهٔ اصلی ولایت کندز است که یک سال پیش در پی سرازیر شدن سیلاب‌ها، خانه‌اش را از دست داد؛ او اکنون در منطقهٔ «ترمینال» شهر زرنج، در کنار ده‌ها خانوادهٔ بی‌بضاعت که در اثر حوادث طبیعی و یا رد مرز شدن از ایران آواره شده‌اند، شب و روز خود را زیر خیمه‌های کهنه و پاره سپری می‌کند.

قزل‌گل که بیوه است، می‌گوید: «ما حتا خیمهٔ درست نداریم، زیر یک تکه پارچهٔ پاره ‌پاره زنده‌گی می‌کنیم. شب‌ها تا صبح از سردی می‌لرزیم، کودکان ما سردی می‌خورند، کمپل نداریم، هیچ نداریم، به درگاه خداوند در این دشت پناه آورده‌ایم، زمستان برای ما بسیار سخت می‌گذرد.»

او که می‌گوید در ولسوالی چهاردرهٔ کندز زنده‌گی نسبتاً آرامی داشتند، افزود: «خانهٔ گِلی داشتم که شب و روز خود را در آن می‌گذراندیم، اما سیلاب آمد و همه دار و ندارم را برد. شوهرم زیر آوار خانه ماند، اما ما نجات یافتیم. زمین‌های زراعتی‌ ما خراب شد، با اولادهایم به نیمروز آمدم، می‌گفتند این‌جا کار است و زمستان چندان سخت نیست، اما این‌جا هم نه کار است و نه زنده‌گی آسان.»

او در حالی که چند تکه چوب را در دیگدان آتش کرده تا برای نان چاشت چای آماده کند، می‌گوید که بیشتر روزها نان خشک را با چای می‌خورند.

وی از حکومت و نهادهای کمک‌رسان می‌خواهد که به وضعیت خیمه‌نشینان توجه کنند.

سبزه‌گل: اکثر روزها گرسنه می‌مانیم

سبزه‌گل، بیوهٔ دیگری که در اثر سیلاب‌ها دار و ندارش را از دست داده، در کنار خیمهٔ قزل‌گل، با شوهر بیمار و هفت کودک خردسال خود زیر خیمهٔ کهنه و پاره شب و روز را سپری می‌کند. او می‌گوید که به دلیل سردی هوا و نبود مواد سوخت برای گرم‌ کردن، همه کودکانش بیمار شده‌اند.

وی افزود: «از گرسنگی و سردی می‌میریم، چیزی در خیمه‌های ما نیست؛ دیروز باران می‌بارید و آب داخل خیمه می‌چکید، ما حتی خیمهٔ درست نداریم… اکثر روزها نان برای خوردن نداریم و اولادهایم گرسنه می‌مانند.»

سبزه‌گل از حکومت، نهادهای امدادرسان و افراد خیر می‌خواهد که برای‌شان سرپناه، لباس زمستانی و مواد غذایی فراهم کنند؛ در غیر آن، همه بیمار خواهند شد.

او افزود: «از دولت، مؤسسات و افراد خیر می‌خواهم که به حال ما رحم کنند؛ شوهرم سنگ کلیه دارد، کودکانم مریض‌اند، خودم فشار خون دارم… حیران مانده‌ام که چه کنم.»

اخراج، بی‌سرپناهی و ترس از فردا

ریزه‌گل، زن دیگری است که حدود سه سال پیش شوهر و پسرش ـ که نان‌آوران خانواده بودند ـ در مسیر مهاجرت به ایران ناپدید شدند. او که به‌تازه‌گی از ایران برگشته، اکنون با یک زن بیوهٔ دیگر در یک خیمه زنده‌گی می‌کند.

وی می‌گوید: «شب‌ها یخ ما می‌زند، من حتا خیمهٔ جداگانه ندارم و در خیمهٔ یک بیوهٔ دیگر زنده‌گی می‌کنم. در خانهٔ ما هیچ چیزی پیدا نمی‌شود، در یک ماه هم نمی‌توانیم حمام کنیم، صابون و شامپو نداریم، زنده‌گی برای ما بسیار سخت است.»

او که نگران آیندهٔ فرزندانش است، از مؤسسات خیریه، حکومت و افراد خیر می‌خواهد که به باشنده‌گان این منطقه کمک کنند.

وی افزود: «از دولت می‌خواهیم که به حال ما رسیده‌گی کند، برای ما سرپناه بدهد؛ کودکان ما لباس زمستانی نیاز دارند، مشکلات ما بسیار زیاد است، برای ما مواد غذایی توزیع کنند.»

در همین حال، خان‌مراد، باشندهٔ اصلی ولایت بلخ که به‌ تازه‌گی از ایران عودت کرده، می‌گوید، به دلیل بیکاری و مشکلات اقتصادی به ایران رفته بود، اما یک ماه پیش رد مرز شد و اکنون با خانواده‌اش در شهر زرنج زیر خیمه زنده‌گی می‌کند؛ زنده‌گی‌ای که به گفتهٔ او، «بسیار رقت‌بار» است.

خان‌مراد که در بازار مندوی شهر زرنج مزدوری می‌کند، گفت: «چند روز کار کردم و ۷۰۰ افغانی درآمد داشتم، اما همه‌اش را برای تداوی کودکان مریضم مصرف کردم، دولت و مؤسسات باید به ما توجه کنند.»

کمک‌های زمستانی؛ وعده‌ای برای آینده

مولوی قاسم‌محمد، رئیس مبارزه با حوادث طبیعی ولایت نیمروز می‌گوید که با حمایت انجمن مهاجرین دنمارک، برای ۱۵۷۶ خانوادهٔ آسیب‌دیده در ولسوالی‌های چهاربرجک، خاشرود، کنگ و چخانسور، بیش از چهار میلیون افغانی کمک توزیع شده‌است.

به گفتهٔ او، در این روند به هر خانواده ۲۶۵۰ افغانی پول نقد کمک شده و وعده می‌دهد که در مرحلهٔ بعدی، خیمه‌نشینان مرکز شهر زرنج نیز تحت پوشش کمک‌ها قرار خواهند گرفت.