تحلیلگران: «هیأت صلح» ترمپ مشروعیت ندارد و به نفع منطقه نیست

کابل (پژواک، ۸ دلو ۱۴۰۴): شماری از تحلیلگران می‌گویند که «هیأت صلح» ترمپ مشروعیت ندارد، ممکن است بر نقش سازمان ملل متحد و قضیۀ فلسطین تأثیر منفی بگذارد، اعضای آن طرفدار امریکا هستند و پاکستان برخلاف قوانین و احساسات مردمش به عضویت آن درآمده‌است.

دونالد ترمپ، رئیس‌جمهور امریکا در دوم ماه دلو جاری «هیأت صلح» خود را اعلام و منشور آن را امضاء کرد و گفت که این هیأت برای حل منازعات جهانی ایجاد شده‌است. به گفتۀ او، این هیأت برای صلح در خاورمیانه و جهان فعالیت خواهد کرد.

این در حالی است که کاخ سفید در ابتدا این هیأت را به‌عنوان بخشی از نظارت و مدیریت بازسازی غزه معرفی کرده بود؛ اما اکنون گزارش‌ها نشان می‌دهد که در منشور آن هیچ اشاره‌ای به غزه نشده‌است.

کاخ سفید اعلام کرده‌است که مارکو روبیو، وزیر خارجۀ امریکا، استیو ویتکاف، نمایندۀ امریکا در خاورمیانه، جارد کوشنر، داماد دونالد ترمپ و تونی بلر، نخست‌وزیر پیشین بریتانیا از اعضای اجرایی هفت‌نفرۀ این هیأت هستند.

براساس گزارش‌ها، عربستان سعودی اعلام کرده‌است که عربستان، ترکیه، مصر، اردن، اندونیزیا، پاکستان، قطر و امارات متحدۀ عربی دعوت ترمپ برای پیوستن به این هیأت را به‌منظور آتش‌بس دایمی در غزه، بازسازی آن و صلح پایدار پذیرفته‌اند.

براساس گزارش بی‌بی‌سی که در دوم دلو منتشر شد، به‌جز امریکا، دیگر اعضای دایمی شورای امنیت آماده‌گی برای پیوستن به این هیأت نشان نداده‌اند و در مجموع مقام‌های بلندپایۀ حدود ۲۰ کشور از جمله اوزبیکستان، آرژانتین و آذربایجان این توافق را امضا کرده‌اند.

تحلیلگران از ساختار هیأت صلح ترمپ انتقاد می‌کنند.

سید بلال فاطمی، تحلیلگر امور بین‌الملل می‌گوید که این هیأت نباید به این شکل تشکیل می‌شد؛ زیرا در واقع همان مرحلۀ دوم «توافق شرم‌الشیخ» است. او می‌گوید که مرحلۀ نخست این توافق، برقراری آتش‌بس در غزه بود و مرحلۀ دوم آن این بود که تحت تأثیر یک هیأت بین‌المللی ثالث، گفت‌وگوها دربارۀ تشکیل حکومت در آن‌جا آغاز شود؛ اما حتی در مرحله نخست نیز به توافق احترام گذاشته نشد و «اسرائیل در همان روز اول بمباران کرد و ده‌ها تن را به شهادت رساند.»

به گفتۀ او، از زمان آن توافق که حدود شش ماه از آن می‌گذرد، اسرائیل بارها حمله کرده و در این حملات بیش از هزار فلسطینی جان خود را از دست داده‌اند.

او می‌افزاید: «خلاصه این‌که امریکا باز هم با سماجت بر موضع خود ایستاد و گفت که قرارداد نقض نشده و ما به آن پایبند هستیم و در نهایت اکنون اعلام کردند که وارد مرحلۀ دوم شده‌اند.»

او می‌گوید که این هیأت نباید تشکیل می‌شد و براساس پیش‌نویس ۱۷ نوامبر ۲۰۲۵ سازمان ملل باید آتش‌بس برقرار می‌شد، حکومت انتقالی تشکیل می‌گردید، آن حکومت دو تا سه سال فعالیت می‌کرد و سپس در کنار دولت فلسطینی، دولت اسرائیلی تشکیل می‌شد.

او اضافه کرد: «هرچند موضع من در این باره کاملاً روشن بود؛ من از همان ابتدا گفته بودم کشوری که باعث ویرانی فلسطین شد و فلسطین را گرفت و به اسرائیل سپرد و اسرائیل را در آن‌جا ایجاد کرد، یعنی اگر حتی از بریتانیا تونی بلر بیاید و رئیس این کمیته شود، معنایش این است که گوشت را به پشک سپرده‌اند؛ بنابراین نباید چنین انتظاری داشت. من این را هم گفته بودم که این کار کوبیدن آخرین میخ بر تابوت فلسطین است؛ اما این از آن هم بدتر شد؛ یعنی هیأتی که اکنون تشکیل داده‌اند، از آن حکومتی که انتظارش می‌رفت نیز بدتر است. این حتی از آن ساختار کاغذی که به نام صلح تونی بلر ساخته شده بود هم بدتر است. در این هیأت حتی نماینده‌گان خود مردم فلسطین که دربارۀ سرنوشت ‌شان تصمیم گرفته می‌شود، حضور ندارند و این هیأت به شکل عجیبی تشکیل شده‌است؛ ریاست آن برعهده دونالد ترمپ است و او عملاً رئیس مادام‌العمر آن خواهد بود تا فلسطین را کاملاً از میان ببرد و هیچ سرزمینی به نام فلسطین باقی نماند؛ زیرا شما می‌دانید که دونالد ترمپ همچون کوه پشت سر نتانیاهو ایستاده است… پس چگونه می‌توان از او انتظار داشت که در این‌جا یک حکومت مشروع ایجاد کند و در کنار اسرائیل یک حکومت موازی تشکیل دهد.»

او با اشاره به هیأت صلح ترمپ می‌گوید، تصمیمی که بدون حضور نماینده‌گان یک ملت دربارۀ سرنوشت آن ملت گرفته شود، مشروعیت ندارد.

فاطمی اضافه کرد که از ۶۰ رهبر جهان دعوت شده بود، بسیاری از اروپایی‌ها نیامدند و «کسانی که آمدند، مانند پاکستان، قطر، عربستان، اردن و مصر، این‌ها کشورهای دست‌بسته هستند… این هیأت بی‌طرف نیست، ترکیب این هیأت جانبدارانه است، نتایج آن مثبت نخواهد بود و به نفع منطقه نیست.»

این تحلیلگر سیاسی می‌گوید در قوانین پاکستان آمده‌است که پاکستان تا زمانی که اسرائیل از سرزمین‌های اشغالی خارج نشود و فلسطین را به رسمیت نشناسد، اسرائیل را به رسمیت نخواهد شناخت.

اما او تصریح کرد که پاکستان اکنون برخلاف قوانین خود و احساسات مردمش عضو این هیأت شده‌است.

به گفتۀ او، قوماندان اردوی پاکستان، عاصم منیر، «این معامله را در برابر دالر انجام داده و برای بقای نظام خود به پای اسرائیل افتاده‌است، از طریق اسرائیل برای امریکا لابی‌گری کرده و در مجموع از عضویت در این کمیته خوشحال هستند. شما می‌دانید که برای اعزام نیرو به غزه نیز آماده‌گی خود را اعلام کردند… کاری که او انجام داده، در تاریخ جهان اسلام بی‌سابقه است.»

او می‌گوید که اکنون پاکستان نیروهای نظامی خود را به آن‌جا خواهد فرستاد و این نیروها جایگزین نیروهای اسرائیلی خواهند شد.

به گفتۀ او، با این اقدام از یک‌سو روابط اخوت اسلامی در جهان آسیب خواهد دید و از سوی دیگر تنش‌ها در داخل پاکستان افزایش خواهد یافت؛ زیرا نه با مردم مشورت شده و نه این موضوع به پارلمان ارجاع داده شده‌است.

فاطمی خاطرنشان کرد: «نکته دیگر این است که اسرائیل به پاکستان به چشم دشمن نگاه می‌کند؛ زیرا پاکستان دارای سلاح هسته‌ای است و تضعیف آن یک دستاورد برای اسرائیل به شمار می‌رود.»

دولت پاکستان اعلام کرده‌است که دعوت ترمپ برای پیوستن به این هیأت را پس از تأیید کابینۀ فدرال پذیرفته‌است، با این امید که صلح در غزه برقرار شود، فلسطینیان به حقوق خود برسند و غزه بازسازی شود.

معین‌گل څمکنی، تحلیلگر سیاسی نیز از این هیأت و عضویت پاکستان و دیگر کشورها در آن انتقاد می‌کند.

او با اشاره به حق وتوی اعضای دایم در سازمان ملل می‌گوید که این سازمان نیز توسط کشورهای زورمند ایجاد شده تا طرح‌های خود را بر کشورهای ضعیف تحمیل کنند.

موصوف می‌گوید که تهدیدهای دونالد ترمپ دربارۀ تصرف گرینلند و کانادا و بازداشت مادورو، رئیس‌جمهور ونزویلا نمونه‌هایی از زورگویی و نقض هنجارهای بین‌المللی است.

به گفتۀ او، هیأتی که ترمپ به نام صلح ایجاد کرده نیز نهادی خواهد بود که همه امور آن تحت رهبری خود ترمپ پیش برده می‌شود.

چمکنی تصریح کرد: «ترمپ و اسرائیل در حقیقت یکی هستند. اسرائیل نیز یک توافق ابراهیمی ایجاد کرده که در آن می‌خواهد اکثر کشورهای مسلمان آن را امضا کنند تا اسرائیل را به رسمیت بشناسند و تمام تلاش‌های امریکا نیز در همین مسیر است.»

به باور این تحلیلگر سیاسی، این هیأت نه مشروعیت حقوقی دارد و نه مشروعیت اخلاقی و «می‌تواند نهاد فعلی سازمان ملل را به‌طور مستقیم تهدید و تضعیف کند و زمینه را برای انحلال تدریجی آن فراهم سازد.»

به گفتۀ او، ابتکارها و تصمیم‌هایی که پیش از این توسط سازمان ملل اتخاذ می‌شد، اکنون توسط این چارچوب موازی تحت رهبری امریکا (همین هیأت) انجام خواهد شد و اعتبار سازمان ملل از بین خواهد رفت.

به نظر څمکني، در این هیأت کشورهای زیادی حضور خواهند داشت که از اسرائیل حمایت می‌کنند.

او اضافه کرد: «اگر صریح بگوییم، پیوستن پاکستان به این هیأت یک بازی بسیار خطرناک است؛ در داخل پاکستان نیز مشخص خواهد شد که با پیوستن به هیأت صلح، پاکستان آن ادعایی را که به نام اسلام داشت، از دست خواهد داد… و در نتیجه زیان‌های زیادی متوجه پاکستان خواهد شد.»

او می‌افزاید که هفت کشور عربی تحت سلطۀ امریکا قرار دارند و این کشورها نیز برای حمایت از اسرائیل به هیأت صلح امریکا پیوسته‌اند تا غزه را از فلسطینیان خالی کنند.

څمکنی می‌گوید: «ترمپ برای غزه طرحی دارد که براساس آن یک شهر جنوبی ایجاد می‌شود و تحت کنترول مستقیم امریکا خواهد بود؛ و همین مبارزه برای اجرای همین طرح بود که در نهایت هزاران فلسطینی به شهادت رسیدند.»

او اضافه کرد که در مجموع این یک توطئه است و امریکا می‌خواهد از کشورهای مسلمان استفاده کند تا مسلمانان به دست خود مسلمانان از میان بروند.

وی افزود که باید دید واکنش روسیه، چین، هند و کشورهای عضو بریکس و سازمان شانگهای در این زمینه چه خواهد بود.