کمبود امکانات و آگاهی؛ علت تأخیر در تشخیص سرطان رحم در نیمروز

زرنج (‌پژواک، ۲۵ دلو ۱۴۰۴): متخصصین نسایی ولادی می‌گویند که سرطان رحم یکی از بیماری‌های خاموش در میان زنان است که به‌دلیل ناآگاهی، کمبود امکانات تشخیصیه و متخصصین در برخی مناطق دوردست کشور، به‌ویژه در نیمروز، در بسیاری از موارد با تأخیر تشخیص می‌شود؛ در حالی‌که تشخیص زودهنگام این بیماری می‌تواند جان بیماران را نجات دهد.

داکتران: اگر سرطان رحم در مراحل ابتدایی تشخیص شود، قابل تداوی است

داکتر جیون رحمتی، متخصص نسایی ولادی در نیمروز به پژواک گفت: «سرطان رحم زمانی پیدا می‌شود که سلول‌های داخل رحم، که به آن آندومتر می‌گویند، بی‌نظم و زیاد رشد کنند، این حالت معمولاً وقتی رخ می‌دهد که در بدن زن، هورمون استروژن زیاد و هورمون پروژسترون کم باشد.»

وی افزود، چاقی، نداشتن بارداری، شروع زود یا ختم دیر قاعده‌گی و مصرف داروهای هورمونی بدون مشورت داکتر از مهم‌ترین عوامل ابتلا به این بیماری است و بیشترین ابتلایان را زنان بالاتر از ۵۰ سال تشکیل می‌دهند.

به گفتۀ او، خون‌ریزی غیرعادی در زمان و پس قطع عادت ماهوار، درد در قسمت پایین شکم و کم شدن وزن می‌تواند نشانه‌‌های این بیماری باشد.

داکتر رحمتی افزود: «بیشتر زنان در مناطق دوردست این علایم را نادیده می‌گیرند یا از ترس و شرم، دیرتر به داکتر مراجعه می‌کنند.»

وی در مورد تشخیص این بیماری گفت: «برای تشخیص دقیق این سرطان، باید آزمایش‌هایی مانند سونوگرافی و نمونه‌برداری از داخل رحم انجام شود؛ اما در بسیاری از ولسوالی‌ها حتا شهرها به‌شمول نیمروز چنین وسایل و متخصصینی وجود ندارند؛ زنان ناچار اند برای یک آزمایش به دیگر شهرها بروند، به همین دلیل بیشتر موارد سرطان رحم زمانی تشخیص می‌شود که بیماری به مرحلۀ پیشرفته رسیده است.»

به گفتۀ او، داشتن وزن متعادل، فعالیت بدنی روزانه، و پرهیز از مصرف خودسرانهٔ دواهای هورمونی می‌تواند خطر ابتلا به سرطان رحم را کم کند.

موصوف توصیه می‌کند، زنان پس از قطع دایمی عادت ماهوار باید تحت نظر یک متخصص نسایی قرار داشته باشند.

داکتر رحمتی که می‌گفت، بسیاری از زنان در مناطق روستایی افغانستان حتا نمی‌دانند که سرطان رحم چیست، افزود: «بیشتر مریضانی که به من مراجعه می‌کنند، مریضی شان به سطح پیشرفته می‌باشد و علت آن‌هم پایین بودن سطح آگاهی است.»

به گفتهٔ وی، در مناطق دورافتادهٔ این ولایت مشکلاتی چون کمبود داکتران مختصص، معاینات تشخصیه و کمبود مراکز صحی وجود دارد، به همین دلیل تشخیص مریضان دیرتر صورت می‌گیرد.

از سویی هم، داکتر فرزانه درانی، متخصص نسایی ولادی در کابل با تایید سخنان داکتر رحمتی می‌گوید، سرطان رحم یکی از سرطان‌های شایع در بین زنان است؛ این سرطان زمانی به وجود می‌آید که سلول‌های دیوارهٔ رحم به‌طور غیرطبیعی و بدون کنترول رشد کند.

اما این متخصص نسایی ولادی گفت، خبر خوب این است که اگر سرطان رحم در مراحل ابتدایی تشخیص شود، قابل درمان است.

به گفتهٔ او، تشخیص سرطان رحم معمولاً با سونوگرافی (معاینه تلویزیونی) و نمونه‌برداری از دیوارهٔ رحم انجام می‌شود؛ در صورت نیاز از روش‌هایی مانند ام‌آرآی برای بررسی بیشتر استفاده می‌شود.

وی در پایان گفت: «توصیهٔ من به همهٔ زنان این است که هر نوع خونریزی غیرطبیعی را جدی بگیرند، معاینات منظم انجام دهند، وزن مناسب خود را حفظ کنند و در صورت مشاهدهٔ هر علامت غیرعادی، به موقع به داکتر مراجعه کنند. تشخیص زودهنگام می‌تواند جان شان را نجات دهد.»

روایت برخی زنان در نیمروز

سمانه محمدی ۴۸ ساله، باشندهٔ شهر زرنج‌ یکی از خانم‌های است که به سرطان رحم ابتلا شده بود اما پس از تداوی به موقع صحت‌یاب شده‌است.

وی گفت: «در وقت مریضی ماهانه، خونریزی و درد شدید می‌داشتم، مجبور شدم که پیش داکتر بروم، در نیمروز مریضی‌ام تشخصیص نشد، به کابل آمدم، اینجا هم تشخیص نشد، به پاکستان رفتم، در آن‌جا مریضی مه تشخیص شد و عملیات شدم، حالا شکر خوب استم.»

او که برای تداوی خود در پاکستان پول زیادی را هزینه کرده از نبود امکانات تشخصیه در نیمروز اظهار نگرانی می‌کند و از ریاست صحت‌عامه می‌خواهد که در این بخش توجه جدی داشته باشد.

از سویی هم، فرشتۀ ۳۸ ساله، باشندهٔ شهر زرنج که از درد و خونریزی شدید شکایت داشت و به شفاخانهٔ ولایتی نیمروز مراجعه کرده بود، می‌گوید که داکتر برایش هشدار احتمال وجود تومور در رحم داده‌است.

وی نیز خواستار توجه ریاست صحت عامه در قسمت ایجاد مراکز تشخیص و تداوی در این ولایت شد و گفت: «من پول تداوی را ندارم، حیران ماندم که چه کنم.»

پاسخ مسؤولین

خبرنگار پژواک در نیمروز تلاش ورزید که در این مورد پاسخ ریاست صحت عامهٔ این ولایت را داشته باشد اما موفق نگردید.

قابل تذکر است که به تاریخ نهم دلو سال روان شفاخانۀ ملی تشخیص و تداوی بیماری سرطان در کابل افتتاح شد. مولوی عبدالولی حقانی، معین عرضۀ خدمات صحی در این مراسم گفت که افغان‌ها در سال‌های گذشته به‌دلیل نبود امکانات در زمینۀ تشخیص و تداوی بیماری سرطان به خارج از کشور سفر می‌کردند که مصرف هنگفت پول را متقبل می‌شدند.

به گفتهٔ وی، پالیسی وزارت صحت عامه این است که خدمات صحی را در مرکز و ولایت‌های کشور گسترش دهد تا افغان‌ها دیگر مجبور نشوند برای تداوی به خارج از کشور بروند.

آمار مبتلایان به بیماری سرطان در افغانستان

‌داکتر شرافت زمان، سخنگوی وزارت صحت عامۀ کشور قبلاً به پژواک گفته بود: «چنان‌که در سطح جهانی روز به روز واقعات بیماری سرطان افزايش می‌يابد، در افغانستان نیز نسبت به قبل واقعات بیماری سرطان افزايش يافته‌است.»

به گفتۀ این وزارت که در یک‌سال نزدیک به ۶ هزار واقعۀ جدید سرطان در این وزارت ثبت شده‌ بود.