متخصصين: استفادهٔ خودسرانۀ دوا تهدید جدی برای صحت می‌باشد

کابل (پژواک، ۲۹ حوت ۱۴۰۴): برخی متخصصین صحی، استفادهٔ خودسرانهٔ دوا‌ها را خطرآفرین برای صحت خوانده می‌گویند، بیمارانی نزد آنان مراجعه می‌کنند که به دلیل استفادهٔ خودسرانهٔ دوا با مشکلات گوناگون مواجه می‌باشند.

خبرنگاران پژواک برای تهیهٔ این گزارش با شماری از داکتران در مرکز و ولایت‌های کشور مصاحبه‌های را انجام داده‌اند.

این داکتران می‌کویند، اکثر مردم در کشور بیشتر اوقات به شکل خودسرانه از دوا‌ها استفاده می‌کنند. آنان تجارب شان در این زمینه شریک ساختند.

زیبا بهرام یک داکتر نسایی ولادی در کابل گفت، مریضانی را داشته است که به دلیل استفادهٔ خودسرانهٔ دوا به حالت وخیم نزد وی مراجعه کرده‌اند و حتا به سقط جنین مواجه شده اند.

به گفتهٔ وی، این‌خانم‌ها برای رفع معده دردی، کاهش اسید معده از تابلیت‌های امیپرازول و مسکن بدون مشوره داکتر به‌طور مداوم استفاده کرده بودند.

داکتر عبدالسمیع ستانکزی، متخصص داخلۀ عمومی در کابل می‌گوید، خودش شاهد چندین واقعهٔ وخیم بوده که به دلیل استفادهٔ خودسر دوا به مشکل جدی مواجه شده بوده‌اند.

وی با اشاره به یکی از همچو مریضان گفت: «یک خانم از یکی از ولایت‌ها به ما مراجعه نموده بود که به مدت یک سال از یک دوا به منظور چاق شدن استفاده کرده بوده که در نتیجه برایش پندیده‌گی در قسمت پاها و وجه (رخسار) پیدا شده، پس اجرای معاینات لازم دریافتیم که کلیه‌هایش مشکل نارسایی پیدا کرده بود و مجبور شدیم که کلیه‌هایش هیمودیالیز شود.»

از سویی هم، سید ‌فریدشاه رفیعی، متخصص امراض داخلۀ عمومی موظف در شفاخانۀ وزیر محمداکبر خان شهر کابل گفت، هیچ دوا نباید بدون مشورهٔ داکتر مصرف شود؛ زیرا هیچ دوا خالی از خطر و عوارض جانبی نیست.

وی افزود: «موارد متعددی این چنینی را در جریان  کار خویش مواجه می‌شویم که بعضاً با چالش‌های  جدی صحی مراجعه کرده‌اند حتا در حالت شاک و یا فوتی قرار داشته‌اند.»

او می‌گوید، بیشترین کسانی‌که با مشکل صحی بابت مصرف خوسرانهٔ دوا مواجه شده بودند، کسانی بودند که دوای تسکین درد، دوای معده و انتی‌بیوتیک‌ها را استفاده کرده بودند، اما در برخی موارد حتا برخی مریضان از دواهای اعصاب، فشار و شکر را نیز بدون مشورهٔ داکتر استفاده کرده بودند.

در ولایات نیز داکتران تجارب مشابه را شریک کرده‌اند.

داکتر لقمان بیک، متخصص داخله در ولایت جوزجان می‌گوید، بارها با بیمارانی روبه‌رو شده‌است که بدون مشوره با داکتر و براساس نسخه یا تجربهٔ دیگران از دوا استفاده کرده‌اند؛ اقدامی که نه تنها مشکل اصلی آنان را حل نکرده، بلکه سبب بروز بیماری‌های دیگر و پیچیده‌تر شدن روند تداوی شده‌است.

وی می‌افزاید، روزانه با  ۵ الی ۱۰ مریض نزدش مراجعه می‌کنند که به دلیل استفادهٔ خودسرانهٔ دوا با مشکلات معده‌دردی، حساسیت‌های شدید و مقاومت دوایی مواجه شده بودند.

از سوی هم، فروزان سادات، جراح و متخصص نسایی ولادی در ولایت هرات، استفادهٔ خودسرانهٔ دوا را  یک مرگ خاموش خوانده، افزود: «یک مریض داشتم بعد از تداوی باردار شد، او نسخه خود را به هشت زن دیگر داده بود که از بین ۸ شان، چهار تن شان به دلیل استفادهٔ دوا بدون توصیهٔ داکتر به کیست رحمی دچار شده بودند و از این میان یکی نسبت خونریزی شدید جان خود را از دست داد.»

در همین حال، فضل‌الحق فرجاد، متخصص امراض داخله در غور نیز می‌گوید: «در جریان کار خود بارها با مریضانی روبه‌رو شده‌ام که بدون مشوره با داکتر از دوا استفاده کرده‌اند. یک بار مریضی نزد ما آمد که برای درد شدید دندان چند نوع دوا را به طور خودسرانه مصرف کرده بود. این کار باعث شده بود معده‌اش آسیب ببیند و دچار معده‌دردی شدید شود.»

تجارب مریضان

لیلا باشندۀ منطقهٔ خیرخانه شهر کابل گفت: «یک‌بار بسیار شدید گلودرد شدم، یکی از دوستانم برایم گفت که برو دواخانه پیچکاری کن، زود خوب می‌شوی، وقتی رفتم پیچکاری کردم حساسیت کردم،وضعیت به حدی خراب شد که خانواده‌ام مرا به شفاخانه انتقال دادند.»

وی گفت که پس از آن حادثه تمام خانواده تصمیم گرفتند تا هیچ دوای را بدون توصیهٔ داکتر استفاده نکنند.

از سویی هم، سلما (نام مستعار) باشندهٔ شهر زرنج می‌گوید: «یک‌سال پیش حمل داشتم،  معده‌دردی برایم پیدا شد، بدون این که با داکتر مشوره کنم از دواخانه دوا گرفتم، یک هفته تیر نشد که طفلم سقط شد.»

وی که پس از سقط جنین نیز وضعیت صحی خوبی ندارد می‌گوید: «کاش خودسر دوا را نمی‌خوردم، معده‌ام سوراخ شد و از آن زمان تا حالا اثر دواها بالایم مانده، حالا تا از درد شدید رنج نبرم، قرص پرستامول هم  نمی‌خورم.»

داکتر شرافت زمان، سخنگوی وزارت صحت عامهٔ به پژواک گفت، ارقام دقیق از استفادهٔ خودسرانه دوا از سوی مردم وجود ندارد اما در بین مردم چنین عادتی وجود دارد.

وی استفادهٔ خودسرانهٔ دوا از سوی مردم را عمل نادرست خوانده گفت، باید به داکتر مراجعه شود؛ زیرا هر دوا عوارض جانبی خود را دارد و باید مطابق با مشوره داکتر گرفته شود.

سخنگوی وزارت صحت عامه نیز استفادهٔ خودسرانهٔ دواها را مشکل عمده خواند؛ اما گفت که آمار دقیقی در این مورد در دست نیست.

وی می‌گوید که مصرف خودسرانهٔ دواها برای صحت ضرر دارد، طور مثال مصرف خودسرانهٔ انتی‌بیوتیک‌ها، مقاومت دوایی و دیگر مشکلات نزد مریضان ایجاد می‌کند.

او از مردم خواست که نباید هیچ دوا را بدون مشورهٔ داکتر مصرف کنند.