کابل (پژواک، ۲۴ حمل ۱۴۰۵): اگاهان و دهقانان در شماری از ولایتهای کشور از بهبود وضعیت کشت و زراعت در پی بارندهگیهای اخیر سخن زده و آن را فرصتی برای احیای پوشش نباتی و کاهش اثرات خشکسالی میدانند. وزارت آب و انرژی نیز با تأیید تأثیر مثبت آن میگوید، نیاز به مدیریت و ذخیرۀ بهتر منابع آبی همچنان پابرجاست.
قابل تذکر است که از اواخر ماه حوت سال ۱۴۰۴ تا هفتهٔ گذشته، در اکثر ولایتهای کشور بارش باران و برف وجود داشت.
شهروندان کشور در روزهای اخیر تصاویر و ویدیوهای زیادی از دریای کابل، بند شاه و عروس در شکردره، بند قرغه، بند پاشدارن هرات و سایر بندها و دریاهای کشور در صفحات اجتماعی نشر کرده و از پر شدن آنها از آب ابراز خوشحالی کردهاند.
این بارندهگیها تلفات و خساراتی را نیز در پی داشتهاست.
براساس آمار ادارۀ ملی مبارزه با حوادث، از ۶ تا ۲۲ حمل سال روان در نتیجۀ بارانها، سیلابها، زلزلهها، فروریختن سقف خانهها و رانش زمین در ولایتهای مختلف کشور ۱۷۹ تن شهید، ۲۳۸ تن زخمی و نُه تن دیگر ناپدید شدهاند. طبق این آمار، در این مدت ۱۲۷۷ خانه بهطور کلی و ۵۷۷۰ خانه بهطور قسمی تخریب شده و ۳۷۲ کیلومتر سرک نیز از بین رفتهاست.
اما این بارندهگیها دهقانان را نسبت به کشت و زراعت شان در آینده امیدار کردهاست.
عبدالسلام، یکی از زمینداران ولسوالی گذرۀ هرات به پژواک گفت، هرچند بارش بارانهای اخیر آبهای زیرزمینی را تقویت نمیکند و سبب خسارات مالی و تلفات جانی برخی ولسوالیهای هرات و بعضی از ولایتها شده؛ اما به کشت و زراعت شان رنگ تازه بخشیدهاست.
وی افزود که موجودیت آب در بندها و جاری شدن آب در دریاها و جویها، نشانۀ سال خوب برای زراعت در سال روان در کشور است.
موصوف تصریح کرد که سرسبزی دشتها و علفچرها در پی این بارندهگیها باعث شد تا مواشی نیز از آن بهرهمند شوند.
از سویی هم، عبدالکریم که از حدود ۱۵ سال به اینسو در منطقۀ پولزیچ شهر فیروزکوه، مرکز ولایت غور و قریههای اطراف آن گندم آبی، للمی، کچالو و دیگر محصولات خوراکی کشت میکند، گفت که بارندهگیهای امسال برای کشت و زراعت بسیار مفید بوده؛ زیرا خاک زمینهایی که در سالهای گذشته خشک شده بود، اکنون مرطوب شدهاست.
اوافزود که در نتیجۀ بارندهگیهای اخیر، علف و سبزۀ زیادی در کوهها و دشتها روییده و مواشی از آنها بهرهمند شدهاند.
وی افزود: «از وقتی بارندهگیها به شکل منظم میبارد، زمین ما فایدههای زیادی بردهاست. چند سال پیهم خشکسالی بوده و باران و برف کمی بارید، حالا زمین خوب نم گرفته و نرم شده و به آب زیادی نیاز ندارد.»
عبدالکریم که ابراز امیدواری کرد، بارندهگیهای امسال باعث افزایش محصول کشت و زراعت شود، افزود که سطح آب در بعضی چاهها کمی بالا آمده و وضعیت بهتر شدهاست.
وی تصریح کرد: «در گذشته اکثریت چاههای آب تقریباً خشک شده بود؛ اما حالا کمی آب پیدا شدهاست. امیدواریم بارندهگیها ادامه پیدا کند، در غیر این صورت تابستان سطح آب پائین خواهد آمد و کمبود آب رخ خواهد داد.»
عبدالکریم با اشاره به زمینهای که به دلیل خشکسالی از کشت و زراعت باز مانده بود، گفت: «در بعضی مناطق، زمینهایی که قبلاً خشک و بدون استفاده بود، حالا تا حدی آمادۀ کشت و زراعت شده. ما زمینهای که للمی داشتیم با تراکتور چپه کردیم و گندم کشت کردیم، امید به خدا است که امسال از آن زمین خود نتیجه بگیریم، امسال ۲۳ جریب زمین را که در سالهای گذشته استفاده نمیکردیم و کشت نمیشد، کشت کردیم، گندمش وقت بیرون شده و خیلی خوشحال ما کرده.»
وی خواهان ساخت بندها و ذخیرهگاههای آب در نقاط مختلف این ولایت شد.
همچنان هدایتالله، یک تن از دهاقین در ولسوالی رخۀ ولایت پنجشیر گفت که بارندهگیهای مکرر در ماه جاری تا حد زیادی توانسته خشکسالی را کاهش دهد و این بارندهگیها سطح آب دریاها، دریاچهها و کاریزها را بالا بردهاست.
به گفتهٔ او، اکثر مردم پنجشیر مصروف مالداری و زراعت هستند و بارندهگیها برای حال و آیندۀ شان مفید است.
او تصریح کرد: «متأسفانه بارانهای اخیر به خانههای خامه آسیب رسانده؛ اما خوشبختانه خسارت جانی نداشتهاست.»
شریفالله، یک دهقان در ولسوالی تَنی ولایت خوست گفت که با این بارندهگیها آب کاریزها زیاد شده و حاصلات نیز بهتر خواهد شد.
فواد، باشندۀ ولسوالی شکردرۀ ولایت کابل میگوید که آب بند شاه و عروس افزایش یافته و بارندهگیهای اخیر میتوانند در کاهش خشکسالیها مفید باشند.
او خاطرنشان کرد که اکنون نیاز است تا از آبهای ذخیرهشده در پی این بارندهگیها به صورت درست استفاده شود تا منفعت آن به مردم برسد.
فواد تصریح کرد: «وقتی آب نداشته باشیم، نمیتوانیم زراعت درست داشته باشیم و برخی محصولات را کشت کنیم؛ انشاءالله امسال شاهد خواهیم بود که میوهها و سبزیجات فراوان خواهیم داشت.»
کارشناس محیط زیست: با وجود پیشآمدن مشکلات به مردم، بارندهگیهای اخیر غیرمعمول نبودند
سیدمحمد سلیمانخیل، آگاه امور محیط زیستی بارندهگیهای اخیر را معمولی خوانده، افزود: «به خاطریکه افغانستان چندین سال متوالی شاهد خشکسالیها بوده، بناً مردم فکر میکنند که این بارندهگیها بیش از حد است و باعث مشکلات فراوان شدهاست.»
به باور او، گرچه بارندهگیهای اخیر باعث مشکلات به مردم شدهاست؛ اما آمار و ارقام ستلایتی نشان میدهد که پوشش نباتی کشور بسیار خوب شده و زمینهای للمی زنده شدهاند.
وی بارندهگیها را مرهمی برای جوانهزدن و یا رسیدن گندمها برای دهاقین کشور توصیف کرد و افزود: «در عین حال، ما شاهد تخریب و یا حالات شکنندۀ ایکوسیستمهایی بودیم که بنابر خشکسالیها نمیتوانستند رشد کنند و این ایکوسیستمها دوباره در حال احیا شدن است.»
به گفتۀ موصوف، وقتی بارندهگیها مسلسل باشد و کشوری که سالهای متوالی شاهد خشکسالی بوده، بنابر کاهش رطوبت خاک باعث میشود که آب جریان پیدا کند و در نتیجه باعث سرازیرشدن سیلابهای آنی شود.
او افزود که جریان پیدا کردن آب خاکهای سطحی را از یک منطقه به منطقۀ دیگر انتقال میدهد و باعث فرسایش خاک همچنان میشود.
سلیمانخیل خاطرنشان کرد: «خوب این است که ما از این بارانها بهعنوان یک فرصت استفاده کنیم، خصوصاً در مناطقی که خطر سیلابها است، در آنجا یک نوع چکدیمهای بسیار خورد که باعث جمعشدن آب میشود، توسط شوراهای محلی و مردم که در آنجا زندهگی میکنند، به شکل رضاکارانه حفر کنیم.»
وزارت آب و انرژی: بارندهگی مفید بود اما هرگز کافی نیست
قاری مطیعالله عابد، سخنگوی وزارت آب و انرژی در گفتوگو با پژواک گفت که بارندهگیهای اخیر در کاهش فشار خشکسالی مفید بود اما هرگز کافی نیست.
به گفتۀ وی، اکثر بندهای کوچک و بزرگ در نتیجۀ همین بارانها مملو از آب شدهاند و در ارتفاعات بالا به شکل برف و یخ ذخیره میشوند و در طول سال ذوب شده و مفید خواهند بود.
وی افزود که وزارت آب و انرژی پس از حاکمیت مجدد امارت اسلامی تا امروز ۱۶۳ چکدیم در سراسر کشور ساختهاست و ساخت این چکدیمها تأثیرات مثبت زیادی دارد.
به گفتۀ عابد، بند قرغه یکی از ساختارهای بسیار مفید برای آبهای زیرزمینی به شمار میرود که خوشبختانه طی بارندهگیهای اخیر مملو از آب شدهاست.
