غنی: بناى يادبود براى آرامگاه “کاتب” اعمار و يک مدال به نام او ضرب شود

کابل(پژواک، ٢١ دلو٩٥): رييس جمهور کشور در مراسم يادبود از هشتاد و ششمين سالروز وفات علامه فيض محمد کاتب، به مقام هاى حکومت هدايت داد که بناى يادبود براى آرامگاه "کاتب" اعمار و يک مدال به نام او ضرب کنند.

فيض <a href="https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%84%D8%A7_%D9%81%DB%8C%D8%B6%E2%80%8C%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%DA%A9%D8%A7%D8%AA%D8%A8_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87">محمد کاتب</a> يکى از مؤرخين مشهور کشور، فرزند محمد وکیل از طایفه محمد خواجۀ هزاره بود، که در روستای زردسنگ ولسوالى قره باغ غزنی، در ۱۶ رمضان ۱۲۷۹ قمری به دنیا آمد و در سال ۱۳۰۹ خورشیدی در کابل چشم از جهان فروبست.

کاتب، آثار زیادی از خود بجا گذاشته و آثار چاپ نشدۀ او نيز به خط زیبای نستعلیق در کتابخانه ‌های داخل و خارج افغانستان موجود است.

سراج التواریخ، تحفة الحبیب در مورد وقایع سلطنت از سال ۱۲۵۸–۱۲۹۷ هجرى قمرى، فیضی از فیوضات در دورۀ امانیه، تذکره الانقلاب در مورد اغتشاش دورۀ امانیه، تاریخ امانیه، نژادنامۀ افغان، از جمله آثار مهم کاتب به شمار مى روند.

محمد اشرف غنى رييس جمهور کشور، امروز در مراسم يادبود از سالروز وفات فیض محمد کاتب هزاره که در ارگ رياست جمهورى تدوير يافته بود، کاتب را يکى از مورخين مشهور و پدر تاريخ نويسى در افغانستان خواند.

موصوف گفت که کاتب، تنها نسخه نويس و کتاب نويس نبود، بلکه يک عالم برجسته بود که عالمان و دانشمندان زيادى را آموزش داده است.

غنى افزود کسانى که کارهاى تحقيقى مى کنند و تاريخ نويس اند، بايد از نوشته هاى کاتب استفاده کنند؛ زيرا در نوشته هاى او حقايق و معلومات بسيار زياد در مورد تاريخ کشور وجود دارد.

به گفته موصوف، حضور کاتب در دربار شاه حبيب الله، سبب شده بود که به کتب و اسناد خيلى مهم دسترسى داشته و آنرا مطالعه کند و در نوشته هاى خود از آن استفادۀ درست نمايد.

غنى گفت: «همچو تاريخ نويسان بسيار کم پيدا مى شود، که اکثر واقعات را شاهد باشند، اسناد دست اول را در دسترس داشته باشد و با صاحبان قدرت، از نزديک شناخت داشته باشند.»

اما وى گفت که اگر آثار کاتب مطالعه شود و با ساير آثار تاريخ نويسانى که پيش و بعد از کاتب بوده اند، مقايسه گردد، در مې يابيم که کاتب پدر تاريخ نويسى کشور بود و آثار وى، براى نسل ها قابل استفاده خواهد بود؛ زيرا او در نگرش تاريخ نويسى خود، تحت تاثير مقام هاى آن زمان قرار نگرفته بود.

به گفته غنى، با آن که کاتب در دربار بود؛ اما نوشته هايش يک جانبه نبود، بلکه مقاومت مردم در مقابل حکومت مطلقه را به تصوير کشيده است.

موصوف گفت که کاتب در نوشته هاى خود، مقاومت مردم هزاره و ساير اقوام ديگر در آن زمان را به تصوير کشيده است.

به گفتۀ غنى سراج التواریخ، يکى از آثار مهم کاتب به شمار مى رود که به دقت نگاشته شده و تسلسل درست تاريخ در آن به ثبت رسيده است. او گفت که اين کتاب، مانند لابراتوارى است که مواد دقيق را در اختيار محققين و تحليلگران قرار مى دهد.

وى گفت که دراين کتاب، تداوم روند حکومتدارى پيگيرى شده، ساختارهاى قدرت و اجتماع به تصوير کشيده شده، تا تعامل دوجانبۀ دولت و جامعه را براى خواننده واضح گرداند.

او افزود که محتويات اين کتاب نشان مى دهد که به علت فقدان قوانين جانشينى و نبود ميکانيزم مورد قبول براى انتقال مسالمت آميز قدرت، تنش ها و تشنج ها به تکرار رخ مى دهد، که سبب گسست ها در روند دولت سازى در کشور شده بود.

رييس جمهور کشور، تاريخ نگارى و مطالعه تاريخ را مهم خواند و گفت که جنگ کنونى کشور، ناشى از عدم آگاهى در مورد تاريخ کشور است.

وى افزود: «جنگى که اکنون گريبانگير کشور ما است و فرصت هاى بازسازى و انکشاف را در معرض تهديد قرار مى دهد، يک عامل عمدۀ آن فقدان آگاهى تاريخى است، کسانى که رگ و ريشۀ تمدنى خود را از ياد برده اند و از آن گسسته اند، تنها نقشى که توانسته اند به عهده بگيرند، تبهکارى و ويرانگرى است و افراطيت موجود، برخاسته از اين جهل و نا آگاهى تاريخى است.»

موصوف اظهار اميدوارى کرد که با پرداختن به معرفى شخصيت هاى تاريخى، سطح آگاهى مردم به خصوص جوانان بلند برود.

غنى، در پايان سخنانش هدايت داد که بناى يادبود براى آرامگاه علامه کاتب اعمار گردد و وزارت عدليه، مراحل قانونى ضرب مدال به اسم علامه فيض محمد کاتب هزاره را روى دست بگيرد و جهت تصويب به کابينه ارايه کند.

غنى، به يکى ديگر از تاريخ نگاران کشور، على احمد کهزاد نيز اشاره نمود و گفت که يک تاريخ نويس عالى بود و مى توان آثارش را با آثار کاتب مقايسه کرد.

وى اظهار اميدوارى کرد که سال آينده، از سالروز وفات کهزاد نيز يادبود به عمل آيد.

محمد سرور دانش معاون دوم رییس جمهور، در نشست امروز در مورد شخصیت و کارنامه های علامه کاتب صحبت نموده و گفت که اين تاريخ، نگار در نوشته هاى خود، هیچ گاهی حقیقت را قربانی مصلحت نکرده و هميشه منافع ملی ر ا بر منفعت شخصی خویش ترجیح داده است.

وی خاطرنشان ساخت که کاتب در آثار متعددی که داشت، مظلومیت ها را با قلم شیوا به نقد کشیده، از جمله آثار وی یکی هم سراج التواریخ است و این اثر تاریخی کاتب، چنان نوشته شده که همه رویدادها را مانند فلم به دید خواننده کشیده است.

دانش تصریح کرد که اين تاريخ نگار افغان، در کنار مورخ بودن، یک فیلسوف هم بود و به فلسفۀ تاریخی، سیاست مدرن و انواع سیاست ها دسترسی داشت.

وى گفت که آثار کاتب، توسط عبدالعلى مزاری رهبر پيشين حزب وحدت ملى و برخی فرهنگیان دیگر نيز چاپ شده و همچنان سراج التواريخ، توسط فرهنگیان امریکایی و روسی، به زبانهای انگلیسی و روسی آزین چاپ يافته است.

وی در کنار فیض محمد کاتب هزاره، از شماری تاریخ نویسان دیگر چون میر غلام محمد غبار، على احمد کهزاد، عبدالحی حبیبی، حسین نایب، محمد حسن کاتب یاد کرده افزود که این شخصیت ها، در کنار تاریخ نویسی، تالیفات فراوانی در عرصۀ سیاست و فرهنگ دارند.

همچنان حبيب الله رفيع يک تن از آگاهان امور تاريخ گفت که کاتب، يک استعداد خارق العاده داشت، در مدارس، مضامين دينى را آموخت؛ اما با داشتن قلم خوب خود، به دربار شاه راه يافت.

موصوف افزود که کاتب، با وجود تهديد و سانسورى که در آن زمان وجود داشت، دردهاى ملت را از طريق قلم خود بيان مى کرد و واقعيت ها را به تصوير مى کشيد.