کابل (پژواک، ٣١ حمل ١٤٠٥): شماری از کارشناسان، کاربران شبکههای اجتماعی و باشندگان ولایتهای مختلف کشور، اظهارات اخیر محمد محقق دربارهٔ خط فرضی دیورند را بهشدت نکوهش میکنند.
محمد محقق در یک مصاحبۀ تلویزیونی گفته است که خط فرضی دیورند را بهعنوان مرز رسمی میان افغانستان و پاکستان میداند.
او در پیوند به خط دیورند، موضع تاریخی و ملی افغانستان را تنها موضع امارت اسلامی خوانده و ادعا کرده است که منطقۀ آنسوی این خط، بخشی از پاکستان است.
این در حالی است که حکومتها و مردم افغانستان هیچگاه خط فرضی دیورند را بهعنوان مرز نپذیرفتهاند و این موضوع همواره موضع ملی دولتها و مردم افغانستان بوده است؛ موضعی که اکنون نیز امارت اسلامی و مردم بر آن تأکید دارند.
واکنشها
قاضی نجیبالله جامع، کارشناس امور سیاسی، در واکنش به سخنان محقق به پژواک میگوید که در این اواخر شماری از چهرهها، در حالی که از افغانیت انکار میکنند، میخواهند داعیۀ ملی افغانها را که همانا خط فرضی دیورند است، به چالش بکشند.
او گفت که این چهرهها در نیمقرن گذشته سیاستهای تبعیضآمیز و قومی را دنبال کرده و همواره پروژههای بیگانگان را در افغانستان تطبیق کردهاند.
او میافزاید که آنان گمان میکنند با چنین اظهاراتی، “بادرانشان” بار دیگر آنان را در کابل به قدرت خواهند رساند.
جامع میگوید: «ما به این چهرههای منحوس میگوییم، قسمی که باداران شما در برابر ارادۀ مردم این سرزمین شکست خوردند و آرزوهایشان را به گور بردند، شما نیز در برابر ارادۀ مردم شکست خواهید خورد و این آرزوهای استعماری و دیورندی را به گور خواهید برد. به آنان بهوضاحت میگویم که در برابر این افکار سازشی و شیطانی، ملت متحد ایستاده است، شما با یک جغرافیا و با یک نسل روبهرو هستید و این ملت هرگز دیگر به شما و بادارانتان اجازه نخواهد داد نظامها را تغییر دهید.»
شماری از مردم در شبکههای اجتماعی به اظهارات محمد محقق واکنش نشان دادهاند.
سمیع یوسفزی خبرنگار و کارشناس سیاسی، نوشته است که معامله و سرنوشت خط دیورند، مربوط به افغانهاست – نه کسانی که خود را افغان نمیدانند.
او نوشته است که برای تصمیمگیری درباره یک قطعه زمین، ابتدا باید مالک آن باشید؛ پس از آن میتوانید در مورد مرزها و حدود آن صحبت کنید.
به گفتهٔ او، مالکیت، شرط اساسی تصرف در مال و زمین است.
یوسفزی افزوده است: «سرزمین افغانستان، متعلق به افغانهاست و میباشد .. مالکین اصلی اختیار تصرف دارد نه افغانهایی که از افغان بودن انکار میکنند و شعار «ما افغان نیستم» را بلند میکنند.»
شاه حسین مرتضوی، معاون سخنگوی پیشین ریاست جمهوری نیز نوشته است که موقفگیری در قبال تمامیت ارضی کشور باید بر پایهٔ عقلانیت سیاسی، خرد جمعی و درک دقیق از گذشته، حال و آیندهٔ کشور شکل گیرد و از احساساتگرایی به دور باشد.
به گفتهٔ او، سیاستهایی که فاقد عقلانیت سیاسی هستند، از سوی مردم مورد حمایت قرار نمیگیرند.
صنم عثمانی نیز نوشته است که خط دیورند یک موضوع شخصی یا قابل معامله نیست؛ بلکه مسئلهای مرتبط با حاکمیت ملی و ارادهٔ مردم افغانستان است.
به گفتهٔ او، هیچ سیاستمداری – با هر پیشینهای – صلاحیت ندارد بدون اجماع ملی و مبنای حقوقی روشن، آن را بهعنوان مرز رسمی بپذیرد.
عثمانی میافزاید: «چنین اظهاراتی نه معتبر است و نه مسئولانه.»
غلامرضا حسینی نوشته است که صحبت های محقق برای او قابل قبول نیست.
او نوشته است: «موضوع خط دیورند و سرزمین افغانستان مسئلهای بسیار حساس و حیاتی برای مردم ماست. این خاک با رنج و فداکاریهای فراوان حفظ شده و نمیتوان بهسادگی درباره آن تصمیم گرفت یا از آن گذشت.»
وی در خطاب به محقق میافزاید: «بهتر است بهجای طرح دیدگاههایی که باعث نگرانی و حساسیت مردم میشود، شفاف و مسئولانه توضیح دهید که منظورتان چیست و بر چه اساس چنین نظری دارید. مردم حق دارند بدانند که در مورد سرنوشت سرزمینشان چه دیدگاهی مطرح میشود.»
شماری از مردم در ولایتها در گفتگو با پژواک نیز سخنان محقق را به شدت نکوهش کرده اند.
صدیقالله محمود، یکی از باشندگان هرات، با محکوم کردن گفتههای محقق پیرامون خط فرضی دیورند، میگوید که تصمیمگیری در قبال مسائل علیای کشور، وظیفه ملت افغانستان است، نه افرادی که در پی بهدست آوردن منافع شخصیشان هستند.
به گفته وی، محقق از جمله کسانی بوده که در طول دهههای گذشته، منفعتطلبیهای شخصیشان باعث تباهی و عقبماندگی کشور شدهاست.
محمود از مردم و حکومت افغانستان میخواهد تا چنین افراد “تفرقهافگن و کسانی را که به نفع دشمن کار میکنند”، محکوم کرده و علیه آنان اقدام کنند؛ زیرا به گفته وی، خط فرضی دیورند جزء جداناپذیر پیکر داغدیده افغانستان بوده و به هیچ وجه با پاکستان، که هشت دهه از تأسیس آن میگذرد، قابل معامله، بخشش و فروش نیست.
حاجی گلزار بلوچ، باشنده شهر زرنج مرکز ولایت نیمروز میگوید: “من گپهای محقق را رد میکنم. دیورند مال افغانستان است و جزئی از خاک ماست. هیچ حکومت افغانستان آن را به رسمیت نشناخته است. محقق چیکاره است که این گپ را گفته؟ محقق باید برای این گفتههایش مجازات شود.”
محمد عوض رسولی، یکی از باشندهگان غور نیز در این مورد میگوید که خط فرضی دیورند هیچگاه از سوی مردم افغانستان بهعنوان یک مرز پذیرفته نشده و اظهارات افراد یا حلقات مشخص نمیتواند اراده و موقف تاریخی ملت را نمایندگی کند.
