کابل (پژواک، ۲۶ سنبله ۱۴۰۵): سازمان جهانی هواشناسی در گزارش تازهای گفتهاست که سال ۲۰۲۵ یکی از خشکترین سالها برای جریان آب رودخانهها در بیش از سه دهۀ گذشته بوده و ذخایر آب شیرین زمین نیز در یک روند طولانیمدت رو به کاهش قرار دارد.
گزارش «وضعیت منابع آب جهانی ۲۰۲۵» که امروز (۱۷ سپتمبر) از سوی سازمان جهانی هواشناسی (WMO) منتشر شده، نشان میدهد که چرخه آب در جهان بیثباتتر و غیرقابل پیشبینیتر شده و میان کمآبی و پرآبی نوسان وجود دارد.
بر اساس این گزارش، سال ۲۰۲۵ از خشکترین سالها برای جریان آب رودخانهها در ۳۵ سال گذشته بوده و جریان آب کمتر از حد معمول در ۳۶ درصد حوزههای رودخانهای جهان ثبت شده است.
منبع گفته است، در ۷ سال گذشته، تعداد حوزههای رودخانهای با جریان «طبیعی» به پایینترین سطح از سال ۱۹۹۱ به اینسو رسیده است. در این مدت، تنها ۳۴ تا ۳۸ درصد حوزههای رودخانهای شرایط عادی داشتهاند، در حالی که میانگین این رقم در فاصله سالهای ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ حدود ۴۶ درصد بوده است.
کاهش ذخایر آب و یخچالهای طبیعی
منبع نوشتهاست ذخایر آب در سطح زمین، شامل آبهای زیرزمینی، دریاچهها و رودخانهها، رطوبت خاک، پوشش گیاهی، برف و یخ، از اواسط دهه ۲۰۱۰ میلادی روند کاهشی داشته است.
همچنین سال ۲۰۲۵ چهارمین سال پیدرپی بود که در آن تمام مناطق عمده یخچالی جهان کاهش توده یخ را تجربه کردند. در سال ۲۰۲۵، یخچالهای طبیعی در مجموع حدود ۴۰۸ گیگاتن ذخیرههای خود را از دست دادهاند که معادل افزایش حدود ۱.۱ میلیمتر در سطح آب دریاها عنوان شدهاست.
آسیا و افریقا بیشترین آسیب را دیدهاند
این سازمان گفتهاست، آسیا و افریقا در پنج سال گذشته بیشترین آسیب را از رویدادهای شدید مرتبط با آب دیدهاند. بر اساس این گزارش، این دو قاره دستکم نیمی از تمام رویدادهای شدید آبی ثبتشده و بیش از ۸۰ درصد مرگومیرهای گزارششده ناشی از این رویدادها را به خود اختصاص دادهاند.
منبع نوشتهاست در سال ۲۰۲۵، سیلابهای شدید و خشکسالی در مناطق مختلف جهان ادامه داشتهاست.
در جنوب و جنوبشرق آسیا، ترکیب طوفانهای گرمسیری و بارندگی شدید موسمی در کشورهای سریلانکا، پاکستان، ویتنام، اندونیزیا، تایلند، مالیزیا و فیلیپین، تا ۳۶۰۰ کشته برجا گذاشتهاست.
این گزارش همچنین از تداوم خشکسالی چندساله در حوزههای آمازون و لاپلاتا در امریکای جنوبی، خاورمیانه و شاخ بزرگ افریقا و وقوع سیلابهای شدید در بخشهایی از افریقا و جنوبشرق آسیا خبر دادهاست.
نگرانی از آیندۀ منابع آب
سلیست ساولو، سرمنشی سازمان جهانی هواشناسی گفتهاست، ذخایر آب شیرین و یخچالهای طبیعی مانند «حساب پسانداز» زمین عمل میکنند و در سالهای خشک، بخشی از فشار کمآبی را جبران میکنند؛ اما این ذخایر در حال کاهش است.
وی افزوده، ذخایر آب سطح خشکیهای زمین از سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ روند کاهشی مداوم داشته و برای چهارمین سال پیدرپی، تمام مناطق عمده یخچالی جهان با کاهش توده یخ روبهرو شدهاند.
به گفتۀ او، تقریباً دو سوم چاههای زیرزمینی مورد پایش در سراسر جهان در سال ۲۰۲۵ شرایطی خارج از محدوده معمول تاریخی داشتهاند و وضعیت آبهای زیرزمینی نسبت به سال ۲۰۲۴ بیشتر به سمت کمبود تغییر کرده است.
