هرات (پژواک ٥جدى ٩٠) :سومين مرحلۀ پروژه تثبيت ريگهاى روان كه به منظورحفظ محيط زيست و ارتقاء سطح بهره بردارى از آب و زمين زراعتى در غرب ولايت هرات اجرا مى گردد، آغاز شد.
دراين پروژه كه براى نخستين بار درسطح كشوربا سهم گيرى گسترده مردم و كمك سازمان ملل متحد اجرا ميگردد؛ حدود ١٠ هزارهکتار( ٥٠هزار جریب) زمين حفاظت و تحت پوشش برنامه غرس بته ها و نهال هاى مقاوم در مقابل کم آبى قرار گرفته است.
محمد هاشم اسلمى، متخصص منابع طبیعی در مؤسسه داكار، مجرى اين پروژه به آژانس خبرى پژواك گفت كه اين اولين پروژه در نوع خود است كه در افغانستان عملى ميگردد.
وى گفت كه اين پروژه به طور آزمايشى در نيمه جدى ١٣٨٨( جنورى ٢٠١٠) در ولسوالى كهسان درغرب شهر هرات آغاز شد و تا اكنون دو مرحله آن اجرا گرديده است.
به گفتۀ نماينده مؤسسه داكار، تا قبل از اجراى اين پروژه، ١٣ قريه در و لسوالى كهسان و همچنان مركز اين ولسوالى با خطر تهديد جدى ريگ هاى روان و حتى مدفون شدن مواجه بود.
اسلمى گفت:« هدف از اجراى اين برنامه كه تا يكسال ديگر مرحله سوم آن نيز به پايان مى رسد؛ اين است كه تا ٧٥ درصد از حركت ريگ هاى روان كاسته شود، مؤثريت استفاده از آب زراعتى تا ٢٠ درصد و مؤثريت استفاده از زمين هاى زراعتى تا ١٠ درصد افزايش يابد.»
وى افزود كه پيش ازآغاز اين پروژه، مردم ولسوالى كهسان و ساكنان بخش هاى از ولسوالى زنده جان و غوريان در غرب هرات، طرح قرق(منع كردن به منظورحفاظت) محيط زيست را به طور سنتى و پراگنده آغاز كرده بودند.
بر پايه اطلاعات نماينده مؤسسه داكار؛ تا اكنون ٤٥ هزارجريب( ٩ هزار هكتار) از سوى مردم قرق شده است و آنها نيز مطابق با پروژه تثبيت ريگ هاى روان، ٥ هزار جريب( يك هزار هكتار) را تحت پوشش گرفته اند كه در آن بوته ها و نهال هاى مقاوم به كم آبى غرس مى شود.
غرس نهال هاى صحرايى كه در مقابل باد مقاوم است نيز بخشى از اين پروژه است كه در مسير جوى آبيارى ولسوالى به طول ٢٥ كيلومتر عملى مى گردد.
اين متخصص منابع طبیعی گفت که تا اكنون دو مرحله ازاين پروژه به اتمام رسيده است و مرحله سوم كه شامل تكميل برنامه غرس بوته و نهال، برنامه هاى مختلف آموزشى و حمايتى از جمله چگونگى حفاظت از اين پروژه و توزيع و ترويج گياهان مقاوم به كم آبى است تا يك سال ديگر به اتمام مى رسد.
غلام فاروق، از بزرگان ولسوالى كهسان و رئيس انجمن اجتماعى فضاى سبز كهسان به پژواك گفت كه مردم در مجموع؛ از طرح حفاظت محيط زيست و اجراى پروژه كنونى حمايت مى كنند.
به گفتۀ وى، دوسال پيش حركت ريگ هاى روان به حدى بود كه حتى شمار زيادى از خانه هاى مردم زير ريگ پنهان شده بود، زنده گى در ولسولى مشكل شده بود و حتى مردم تا دو سال نتوانستد آب را به دليل اين و ضعيت از طريق جوى كهسان به زمين هاى زراعتى خود انتقال دهند.
وى گفت:« ما وقتى اين وضعيت را ديديم تصميم گرفتيم ديگر به كسى اجازه ندهيم كه بوته و يا نهال را از ساحات مختلف اطراف قريه جات بيرون كند و به این منظور، محافظ نیزاستخدام كرديم و حالا دولت هم ازاين برنامه حمايت مى كند.»
غلام فاروق افزود كه درحال حاضر تا ٥٠ درصد از حركت ريگ هاى روان كم شده ؛ جوى ولسوالى دوباره از آب پر شده و زنده گى دركهسان تا حدودى زيادى به حالت عادى برگشته است.
عبدالقيوم افغان، رئيس اداره محيط زيست هرات نيز اجراى طرح قرق(منع كردن به منظور حفاظت) محيط زيست در ولسوالى كهسان را موفقيت آميز خواند.
وى گفت كه در شمار ديگرى از ولسوالى هاى اين ولايت به ويژه مناطق غربى كه در مسير وزش بادهاى ١٢٠ روزه هستند، حركت ريگ هاى روان و گرد وغبار نيز محيط زيست را به شدت تهديد مى كند.
به گفتۀ رئيس اداره محيط زيست هرات، برنامه هاى مشابهى از سوى مردم به كمك بعضى از مؤسسات در ولسوالى هاى زنده جان و غوريان نيز در حال اجرا است اما نياز است كه اين اقدامات حداقل به همان پيمانۀ كه در ولسوالى كهسان انجام ميگيرد روى دست گرفته شود.
مسئولين اداره زراعت هرات نيز مى گويند كه بخش هاى وسيعى از پوشش گياهى و علفچرها در اين ولايت، طى دست كم ٣٠ سال گذشته از بين رفته است كه باعث تشديد حركت ريگ هاى روان و افزايش گرد وغبار شده است.
بادهاى ١٢٠ روزه كه از اوايل ثور آغاز و تا آخر سنبله جريان پيدا ميکند علاوه برهرات در بخش هاى وسيعى از ولايات فراه، نيمروز و حتۍ هلمند نيز مى وزد كه اثرات منفى اين وضعيت به ويژه در ولايت نيمروز؛ گسترده بوده است.
