شهرهرات (پژواک،٢١سرطان٩١): یک خانۀ تاریخی که در فهرست بناهای تحت حفاظت در هرات قرار داشت، از سوی مالک خانه تخریب شده و مقامات محلى، خواستار پيگرد عوامل آن گرديده اند.
ایام الدین اجمل آمر حفظ بناهای تاریخی ولایت هرات، به آژانس خبری پژواک گفت: این خانه در شهر کهنۀ هرات که در محدوده حوزۀ دهم شهری قرار دارد، در تاریکی شب و به طور خودسرانه تخریب گردیده است.
وی گفت: “این یک خانۀ شخصی بود که در دو طبقه با معماری اصیل هرات و با استفاده از خشت پخته و نمای کاشی حدود يک قرن پیش، ساخته شده بود.”
به گفتۀ آمر حفظ بناهای تاریخی هرات، این خانه از جمله ٢٥٠ خانۀ شخصی در شهر کهنۀ هرات بود که از سوی این اداره، به عنوان یک بنای تاریخی درجه اول شناخته شده و تحت مراقبت قرار داشت.
اما اجمل افزود که کمیسیون احیا و اصلاح شهر قدیم هرات، در نشست اضطراری به ریاست والی این ولایت، ضمن محکومیت این اقدام فیصله کرد تا عوامل تخریب این خانه، به دلیل این عمل خودسرانه تحت پیگرد قرار گرفته و خانه نیز دوباره با همان معماری اصیل، بازسازی شود.
طبق اطلاعات این مسوول محلی، این خانه که تا دو ماه قبل به طور کرایه در اختیار معارف قرار داشت و شاگردان مکتب متوسطۀ هریوا در آن درس می خواندند، به تازگی از سوی مالکش بازپس گرفته شده بود.
مطابق با مقرراتی که از سوی کمیسیون احیا و اصلاح شهر قدیم هرات اعلام شده است، هرگونه ساخت و ساز و بازسازی در این شهر، باید قبلاً از سوی این کمیسیون که شاروالی، شهرسازی، و اداره حفظ بناهای تاریخی از اعضای اصلی آن است، تايید شود.
بر پایۀ این مقررات؛ تنها بناهایی که بر اثر رویدادهای طبیعی کاملاً تخریب شده باشند، مجوز ساخت دریافت می کنند و بنای جدید، باید با در نظرداشت معماری اصیل هرات و به ارتفاع هفت متر ساخته شود و بناهای قابل استفاده نیز تنها با حفظ معماری گذشته، اجازۀ بازسازی را خواهند داشت.
قرار آخرين كاوش های باستانشناسان آلمانی که سه سال پیش در ارگ (قلعه اختيار الدين) هرات صورت گرفت، پيشينۀ مدنيت دراين شهر، به بيش از ٢٧٠٠ سال مى رسد.
به گفتۀ مسوولان محلى، تاكنون به جز ملکیت های تاریخی شخصی، حدود ٨٠٠ ساحه و بنای تاريخی در این ولایت شناسایی شده است.
حدود هفت سال پیش، تلاش هایی از سوی وزارت اطلاعات و فرهنگ، به سازمان علمی آموزشی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) ارائه شد تا شهر قدیم، مناره ها و مجموعه کازرگاه شریف، درفهرست میراث جهانی ثبت شود؛ اما این تلاش ها تا هنوز ناکام بوده است.
یونسکو طى يک دورۀ آموزشى، شروطی از جمله جلوگيری از ساخت و سازهای جدید و بلند در شهر كهنه، بين شهر كهنه تا مناره ها و كازرگاه شريف و مسدود شدن جادۀ ارتباطی میان مناره ها را، برای پذیرفته شدن این سه ساحه و مجموعۀ تاریخی در فهرست میراث جهانی، تعیین کرد.
به گفتۀ رضا شريفی مدير بخش فرهنگی يونسكو در افغانستان، هرات از جایگاه ویژه تاریخی برخوردار است؛ اما تلاش های دولت در زمینۀ عملی کردن معیارهای تعیین شده، ناکافی بوده و این سازمان، دراین مورد نگران است.
این مسوول یونسکو، به پژواک گفت که هرات از قابليت زيادی برای ثبت شدن در فهرست ميراث جهانی برخوردار است؛ اما نياز است تا دولت طی يک برنامۀ طولانی مدت، در زمينه حفظ و مراقبت ساحات و بناهای تاریخی، یک دورنمای روشن را ارائه کند.
