کابل (پژواک،١٠ دلو ٩١): حامد کرزى رييس جمهور، کشورهاى همسايه را متهم به حق تلفى از منابع آبى افغانستان نموده و از امريکا و کشورهاى غربى، نسبت به عدم کمک در بخش منابع آبى انتقاد کرد.
وى که امروز در سومين کنفرانس ملى انکشاف و مديريت منابع آب افغانستان، در کابل صحبت مى کرد، گفت که اکثر آب هاى افغانستان، به کشورهاى همسايه ميرود که دراين راستا، حق مردم افغانستان خورده شده و حق شان داده نشده است.
حامد کرزى علاوه کرد که افغانستان ضرورت دارد که بالاى اين آب ها، بندها و دستگاه هاى برق بسازد.
وى افزود: “ماتمام کوشش هايى را خواهيم کرد، آبى که حق همسايه هاى ما است براى شان برسد وهمسايه هاى ما نيز بايد بفهمند که افغانستان هم حق ترقى و زندگى خوب را دارد و اين حق را افغانستان حتمى ميخواهد.”
رييس جمهور کرزى گفت که دراين راستا، افغانستان حاضراست که با کشورهاى همسايه، به بناى همسايگى و دوستى گفتگو نمايد تا حق به حقدار برسد.
وى اظهار داشت: “حق ما خورده شده و حق ما داده نشده است و از درياى آمو مردم افغانستان، هيچ استفاده نکرده و اگر استفاده کرده، بسيارکم بوده است.”
حامد کرزى، تحکيم سواحل خصوصاً سواحل درياى آمو را براى افغانستان يک مسئله حياتى خوانده افزود که منابع آبى هيرمند، هريرود، کنر و درياهاى ديگرى که آب آن، در داخل و يا از کشور خارج ميشود، حق ملت افغانستان است و اين حق مردم محفوظ است.
اين درحالى است که از سالهاى متمادى بدينسو، سالانه آب درياى آمو، به سوى افغانستان به تدريج پيش آمده و سواحل جانب افغانستان، به بستر دريا مبدل ميگردد، که بر اثر آن صدها خانواده در کنار آن متضرر شده اند.
درياى آمو که ١٢٠٠ کیلومتر مرز مشترک میان افغانستان با تاجکستان، ازبکستان و ترکمنستان را تشکیل میدهد، از کوه هاى بدخشان سرچشمه ميگيرد و با عبور از ولايات بدخشان، کندز، تخار، جوزجان و بلخ، به جهيل اورال مى ريزد.
همچنان مردم ولسوالى کنگ ولايت نيمروز مى گويند که قبل از آنکه آب درياى هيرمند، از هلمند به اين ولسوالى برسد، ايران آب دريا را توسط کانال هاى حفر شده، به کشور خود انتقال ميدهد.
حاجى نبى جان يکى از موسفيدان ولسوالى کنگ، به آژانس خبرى پژواک گفت که ايران، از دهنۀ کانال لشکرى تا منطقۀ سرشيله، هفت کانال ساخته و ٧٣ واتر پمپ نصب نموده است و توسط آن، آب را به کشور خود هدايت ميکند و آب به مردم کنگ نمى رسد.
وى نبود آب را مشکل عمده خوانده، افزود که آب زيرزمينى کنگ، شور است و قابل استفاده نيست.
رييس جمهور حامد کرزى، همچنان آب را يک مسئله مهم ملى و جهانى و مشکل آب و تغيير در اقليم جهانى را مشکل بزرگ جهانى خوانده، گفت که افغانستان در جمع کشورهايى است که امکان دارد بيشتر از تغيير در اقليم جهانى متضرر شود؛ چون يک کشورعقب مانده است.
وى علاوه نمود: “افغانستان هنوزهم منابع دارد که اگر از آن استفادۀ درست کنيم، باوجود خطرات اقليمى که متوجه ما است، ميتوانيم در آينده نسبت به امروز مصوون ترباشيم.”
اما وى از کشورهاى غربى انتقاد نموده گفت که افغانستان، هشت سال قبل با دولت امريکا و کشورهاى ديگر غربى در مورد بندکوکچۀ ولايت بدخشان و چند بندبزرگ ديگر صحبت نمود، ولى آنها دراين مورد دلچسپى نشان ندادند و گفتند اين مسئله يى است که شما با بانک هاى آزاد و بانک جهانى و ديگران به نتيجه برسيد.
موصوف افزود که افغانستان، فعلاً منابع مالى در اختيار دارد که مى تواند با استفاده از آن، به تدريج به ساختن بندهاى خود اقدام کند.
حامد کرزى گفت: “حکومت، بايد دست ابتکار خود را داشته باشد و به تدريج وآهستگى از منابع خود استفاده کند و دراستفاده از آب و در بکار بردن تخنيک بزرگ در سيستم آبيارى و استفادۀ خانگى از آب، بايد نظارت بسيار جدى داشته باشيم؛ چرا که اين يک نعمت بزرگ خداوندى است و بايد ما به آب احترام داشته باشيم.”
وى علاوه نمود که از آب زراعتى استفادۀ درست و از واتر پمپ و چاه هاى عميق استفادۀ خوب شود؛ اما حکومت از کنترول اين آب ها و چاه ها ناتوان است، که بايد به آن توجه بيشتر صورت بگيرد.
کرزى خاطرنشان کرد: “از آب با دست باز استفاده نشود، بلکه در استفادۀ آن خصيص باشيم.”
گفتنى است که وزارت انرژى و آب مى گويد که افغانستان، سالانه حدود ٥٧ ميليارد مترمکعب آب سطحى و ١٨ ميليارد مترمکعب آب زير زمينى دارد و در حال حاضر، از ٣١ درصد آب يادشده استفاده شده و متباقى از افغانستان خارج مى گردد.
به گفتۀ منبع، براى مهار تمام آب هاى افغانستان، به ٣٠ ميليارد دالر امريکايى پول و حداقل ٢٥ سال وقت نياز مى باشد و براى مهار کردن حداقل آب هاى کشور، به ده ميليارد دالر امريکايى نياز است و در اين راستا، روى دو دوره پلان پنج ساله کار جريان دارد.
