لشکرگاه(پژواک، ٢٠ قوس ٩٢): مسؤولين رياست معادن ولايت هلمند مى گويند که در مناطق مختلف اين ولايت حد اقل ١٦ معدن مختلف النوع وجود دارد که در صورت استخراج درست آن ، نيازهاى زياد کشور بر آورده خواهد شد.
عصمت الله شمس رئيس معادن اين ولايت به آژانس خبرى پژواک گفت که هر چند آنها تاکنون براى استخراج معادن آمادگى ندارند؛ اما سنگ هاى مختلف قيمتى، فلزات و مواد معدنى چون يورانيم، مگنيت، ايپاتيتت، خط هاى مواد کاربوناتى، قلعى،سرب،سنگ هاى رخام،جست، گچ، سيماب، ولفرام، ولفرام طلا، مسکويت، مولبدين وايپدوت وجود دارد.
به گفته وى، تنها قرار داد استخراج سنگ هاى رخام با پنچ شرکت عقد شده ؛ اما علاوه بر اين، استخراج رخام به شکل خودسر و غير قانونى نيز ادامه دارد.
شمس همچنان افزود که قاچاقبران افغانى و پاکستانى با استفاده از نا امنى هاى موجود، مصروف قاچاق سنگ هاى رخام مى باشند و آن را از منطقۀ ( بنادر) اين ولايت به پاکستان انتقال مى دهند
موصوف افزود که سنگ هاى رخام دولسوالى ديشوى اين ولايت که در مناطق هموار و نيمۀ هموار اين ولسوالى وجود دارند،بر علاوه کندن کارى قانونى آن ، به اين دليل به شکل غير قانونى استخراج وقاچاق مى شود؛ که در منطقه امنيت ونيروهاى امنيتى وجود ندارد.
وى گفت، علاوه بر قاچاقبران افغانى، قاچاقبران پاکستانى نيز سنگ هاى رخام اين منطقه را به پاکستان قاچاق مى کنند.
رئيس معادن ولايت هلمند مى گويد که چهار نوع سنگ هاى قيمتى در ولسوالى خانشين هلمند وجود دارد، اين ولسوالى هلمند در ١٦٠ کيلومترى جنوب شهر لشکرگاه در سرحد با پاکستان موقعيت دارد.
به گفتۀ وى، در اين ولسوالى خط هاى يورانيم، مگنيتيت، ايپاتيت و مواد کاربونى تثبيت گرديده است.
موصوف همچنان گفت که ذخاير قلعى، سرب، سنگ هاى رخام و جست نيز در ٢١٥ کيلومترى شهر لشکرگاه در ولسوالى سرحدى (( ديشو )) وجود دارد.
رئيس معادن افزود، اين موادى است که از قبل تثبيت شده و در مناطق مختلف اين ولسوالى وجود دارد که از جمله تنها يک بخش سنگ رخام به شکل قراردادى و بخش ديگر آن از طريق قاچاق انتقال مى شود.
به گفتۀ وى، همچنان معادن مختلف در ولسوالى هاى موسى قلعه، سنگين، کجکى، نوزاد و واشير اين ولايت نيز وجود دارد که تمامى آنها تاکنون به شکل درست تثبيت نشده است.
به گفتۀ موصوف، در پنج ولسوالى مذکور که در ٩٠ کيلومترى و ١٤٣ کيلومترى شمال شرق و شمال غرب شهر لشکرگاه موقعيت دارند، معادن گچ، سرب، سيماب، جست، ولفرام، ولفرام طلا، مسکويت، مولبدين، ايپدوت و طلا پيدا مى شود که براى استخراج و استفاده به پلان هاى ويژه نياز دارد.
موصوف گفت که هلمند نسبت از اين لحاظ نسبت به ساير ولايات مستغنى شمرده مى شود چون بر علاوه ساير منابع اقتصادى ، اين بخش آن نيز قابل ملاحظه مى باشد.
شمس گفت، به اساس پاليسى وزارت معادن که خواهان رشد سکتور خصوصى دربخش استخراج معادن مى باشد، در هلمند نيز قرار داد استخراج سنگ هاى رخام با پنچ شرکت با در نظر داشت اصول مذکور عقد گرديده است.
به گفتۀ وى، شرکت هاى مذکور با در نظرداشت قرار داد، سنگ ها را از معادن استخراج و در جريان هر سه ماه، قميت هاى تعيين شده ونرخ اجاره را به وزارت معادن مى دهند.
موصوف گفت، ازجمله مواد تثبيت شده و غير تثبيت شده مى توان از يورانيم، سرب، اپاتيت، مگنيتيت ، قلعى، مواد کاربوناتى و مواد جست نام برد که درهيچ منطقه استخراج نشده است.
به گفتۀ وى، استخراج مواد مذکور به وسايل و مواد مخصوص نياز دارد که تاکنون نه با شرکت هاى افغانستان ونه هم در وزارت معادن وجود دارند.
به گفتۀ شمس، امکان دارد که در مناطق ديگر نيز بعضى از معادن به شکل قانونى و غير قانونى استخراج و انتقال شده باشد.
موصوف گفت که افراد کميسيون نظارت آنها تنها به مناطق مخصوص سفر نموده اند و معلومات آنها نيز تا معادن همين مناطق محدود هست، اما به مناطق ديگر هيچ نوع دسترسى ندارند و نه هم گزمه ها و پوسته هاى امنيتى نيروهاى سرحدى و ساير محافظين امنيتى افغان در آن فعاليت دارند.
از سوى ديگر لعل محمد کارگر، رئيس فابريکۀ سنگ رخام در هلمند مى گويد که دولت کار وسيعى براى پروسس و بازار يابى بين المللى سنگ هاى رخام انجام نداده است.
وى گفت ، اگر سنگ هاى مذکور به شکل مسلکى از معادن استخراج گردد و جلوگيرى قاچاق و انتقال غير قانونى آن گرفته شود، پس تاثير مثبت بر اقتصاد افغانستان خواهد داشت.
وى افزود، باوجودى که مواد توليدى آنها، بازار بين المللى ندارد و از همينرو سالانه ٦٠ تن سنگ که قميت يک تن آن پنج هزار افغانى ميشود، از شرکت موسوم به عارف سرورى ميخرد.
وى گفت که قرارداد با اين شرکت از سوى رياست معادن عقد شده ؛ اما وى در اين مورد معلومات نداشت که اين افراد قرار دادى ، قسمت هاى ديگر سنگ ها را به کجا مى برد.
از سوى ديگر، مسوولين امنيتى شهر لشکرگاه در مورد قاچاق سنگ هاى رخام و ساير ذخاير زمينى ابراز بى خبرى کرد.
پاسوال سلطان محمود، قوماندان زون ششم سرحدى در هلمند به آژانس خبرى پژواک گفت که ازيک سو نگهدارى از معادن مسووليت هاى آنها نيست و از سوى ديگر، آنها در مناطق متذکره تنها گزمه دارند.
وى گفت،حتى اگر قاچاق مذکور صورت مى گيرد، اما عاملين آن در جريان گزمه هاى آنهااز منطقه فرار مى کنند و تاکنون کسى به اتهام قاچاق بازداشت نشده است.
سمونوال غفار خان نورزى قوماندان پوليس محافظت عامه در لشکرگاه به آژانس پژواک گفت که آنها تاکنون پشنهاد حفظ معادن مذکور را دريافت نکرده اند وبه همين دليل در مورد آن معلومات ندارن د که به شکل قانونى و يا غيرقانونى انتقال ميشوند.
يک تن از مسوولين در شهر لشکرگاه که از گرفتن نامش خود دارى مى کرد، به آژانس خبرى پژواک گفت که در سرقت معادن و مسئله قرارداد ها، وزارت مربوطه دست دارد و همه کارهاى آن مخفيانه صورت مى گيرد و توجه بيشتر آن به منافع شخصى ميباشد.
قابل ذکر است که مسوولين فابريکۀ رخام در لشکرگاه، سه ماه قبل گفته بودند که افراد پاکستانى مواد معادن مذکوررا بدون کدام ترس در موترها انتقال مى دهند ؛ اما هيچ نوع جلو آنها گرفته نمى شود.
