فيض آباد (پژواک،١٢جدى۹۲): نسل آهوی مارکوپولو و پلنگ برفی در منطقۀ پامیر بدخشان، درحالى از حالت انقراض بيرون شده که در گذشته، از شکاراين دو حيوان وحشى، ابراز نگرانى ميشد.
اين دو نوع حيوان که کمياب و قيمت بها بوده و شهرت جهانى دارد، درکوه های سربه فلک پامير ولسوالى واخان بدخشان، زيست مى کنند.
واخان، داراى دو ساحۀ مشهور به نام پامير کوچک و پامير بزرگ و مرتفع ترين ولسوالى بدخشان است که با چين و تاجکستان سرحد دارد و بخ نام بام دنيا ياد مى گردد.
دراين ولسوالى کوهستانى و سرسبز، اکثر فاميل هاى قرغز که در گذشته ها از قرغزستان آمده اند، زندگى مينمايند.
مسوولان محيط زيست، ازشکار آهوی مارکوپولو و پلنگ برفى و انقراض نسل آن در سه دهه گذشته ابراز نگرانى نموده، ميگفتند که اين حيوانات توسط قاچاقبران شکار و به خارج بخصوص پاکستان و تا حدى به تاجکستان انتقال ميگرديد؛ اما حالا ميگويند که تعداد اين دو حيوان رو به افزايش است.
غلام نبی “سرفراز” رئیس اداره محیط زیست بدخشان، به آژانس خبرى پژواک گفت که در سه دهه جنگ، تعداد آهوى مارکوپولو در واخان کمتر ازيکهزار راس بود؛ اما بر اساس سروى، اکنون به دوهزار راس رسيده است.
وى افزود که تعداد پلنگ برفى که حيوان چُست و چالاک است، نيز رو به افزايش بوده و اکنون به ٦٠ قلاده ميرسد؛ حال آنکه در گذشته کمتر ازين تعداد بود.
“سرفراز” علاوه کرد که در گذشته نسل اين حيوانات بر اثر جنگها، قطع جنگلات و شکار رو به انقراض بود؛ اما طی سالهای اخیر به نگهداشت حیوانات و پرندگان، توجه شده و تدابیر جدی برای قطع جنگلات اتخاذ گردیده است.
رئیس اداره محیط زیست بدخشان گفت: “ما در دو سال اخير هیچ راپوری درمورد قطع جنگلات وشکار حیوانات نداشته ايم که به همين علت، دوباره بدخشان روبه زیاد شدن دونوع حيوان مارکوپولو وپلنگ برفی میباشد.”
آهوى مارکو پولو که به نام گوسفند مارکوپولو نيز ياد ميشود، عمدتاً در منطقه سرگز پاميرها که با چين سرحد دارد زندگى مينمايد.
اين حيوان، با گوشت لذيذ، شاخ زينتى و پوست شفاف، تا ٥٠ هزار دالر و پوست يک پلنگ برفى تا يکصدهزار دالر قيمت دارد.
عمر آهوى مارکوپولو ١٦تا ١٨ سال بوده و شاخ هاى آن، به ٦٠تا ٧٠انچ مى رسد. پاهاى آن نسبت به ديگر آهو ها باريک و اما قوى است. اين حيوان توانايى دويدن زياد را دارد و پرش آن، بين ١٠ تا ١٥ مترميباشد.
اين آهو، پس از سفر يکى از سياحان ايتاليوى در سال ١٢٦٩ به بدخشان، به اين نام مسمى گرديد.
اينکه چرا اين نوع آهو را آهوى مارکوپولو مينامند، محققين مينگارند که مارکوپولو درسال ١٢٥٤ميلادى درشهر ونيزاى ايتاليا به دنيا آمد، مارکوپولودر ٢٠ سالگى با پدرش نکيلا پولو و کاکايش ماتيوپولو بخاطر تجارت به سياحت آسيا برآمد و از بدخشان گذشته، از راه پاميربه چين رفت.
قبل از مسافرت مارکوپولو به چين، اروپايى ها ازچين و مارکوپولو معلومات نداشتند که بعد ازنشر کتاب سياحت مارکوپولو، تجارت، سياحت و استعمار غربى ها شروع شده و آگاهى آنها ازموجوديت ثروت درآسيا و چين افزايش يافت.
آنها درنتيجه مطالعات به اين نتيجه رسيدند که برخى از شکارچيان درحصه نافچوچه آهوى مارکو پولو، يک سرخى را ديده اند که از آن، بوى خوب به مشام ميرسد که احتمال ميرود اين آهو، با آهوى مشک ختن که در ايالت سنکيانگ چين است، ممزوج شده باشد.
رئيس ادارۀ حفظ محيط زيست بدخشان ميگويد که قبل از جنگ ها در زمان سلطنت ظاهر شاه، شمار زياد سياحان خارجى با مصارف زياد به پاميرها مى آمدند و اين نوع آهوها را تماشا و يا شکار ميکردند.
يک سياح دربدل پرداخت پول به دولت، صرف حق يک فير را داشت. اگر آهو شکار ميشد، خوب ورنه ديگر حق شکار را نداشت و از اين درک، دولت عايد خوب به دست مى آورد.
از سوى ديگر، سازمان ملل متحد روز ۶ نوامبر سال ٢٠١٣ را به عنوان روز جهانی حفاظت از محیط زیست در جنگ و منازعه اعلام کرده و گفته است که پامیرهای بزرگ و کوچک بدخشان، از جمله مناطق حفاظت شده و از نظر زیست محیطی دارای تنوع زیادی هستند.
به گفتۀ منبع، این مناطق به دلیل داشتن موقعيت خاص یکی از مناطق منحصر به فرد در جهان به حساب میآید. پامیرها پناهگاه حیوانات کمیاب بومی است. علاوه بر آن، تعداد زیادی از حیوانات مهاجر نیز در منطقه به زاد و ولد می پردازند.
منبع علاوه کرد که گوسفند مارکوپولو، آهوی باختری، آهوی مشکین، پلنگ برفی و خرس قهوهای، غژگاو و در حدود ۱۷ نوع حیوان وحشی ویژه، در این منطقه زندگی میکنند.
اين درحالى است که قرار است که واخان بدخشان که آخرین جای دست نخورده کره زمین خوانده شده، به حيث دومين پارک ملى کشور مسمى شود.
به تازگى ادارۀ ملی حفاظت محیط زیست افغانستان اعلام کرد که اين اداره، تفاهمنامه همکاری ١٠ساله را با موسسه تحفظ حیات وحش (WCS ) که مقر آن درامريکا است امضا نموده که بر اساس آن، اين موسسه در بخش حفظ محیط زیست، با افغانستان کمک های لازم ميکند که مسمى ساختن واخان به حيث دومين پارک ملى نيز جزئى از آن است.
بند امير، يکى از ساحات باستانى باميان که داراى هفت بند طبيعى، زيبا و دلکش است، در سال١٣٨٨ به عنوان اولین پارک ملی کشور مسمى شده و شامل ليست ميراثهاى طبيعى جهان گرديده است.
در سالهاى اخير، دو نوع پلنگ و گله هاى آهو در بامیان نيز به مشاهده رسيده که به گفتۀ مسوولان حفاظت محيط زيست، اين تحول مى تواند توجه سياحان خارجى را بيشتر جلب نمايد.
اين دونوع پلنگ، به نام هاى فارسی و پشک پلنگ ياد ميشود و در کوه هاى اطراف بند امیر و بند پیتو ولسوالی یکاولنگ و کوه های شش پُل مرکز بامیان ديده شده است و گله هاى آهو، براى اين پلنگ ها خوراک لذيذ و مورد نظر پنداشته ميشود.
پلنگ فارسی، نوعی پلنگ است که با پلنگ عادی فرق دارد واز یک نسل خاص پلنگ می باشد و نسبت به پشک پلنگ بزرگتر است؛ اما پشک پلنگ که گربۀ وحشی نیز به آن اطلاق میشود؛ شبیه پلنگ و کوچکتر از پلنگ فارسى ميباشد.
