زرنج (پژواک،١٣جوزا٩٣): مردم ولايت نيمروز با قلت شديد آب صحى آشاميدنى مواجه بوده و استفاده از آب غيرصحى، باعث شيوع امراض و تلفات انسانى بخصوص اطفال ميگردد.
نيمروز، ولايت ريگزاربوده و آب چاه هاى شهر زرنج مرکز آن، شور است. آب درياى هلمند که از زرنج مرکز اين ولايت ميگذرد نيز طی شش ماه دوم سال خشک بوده و نل آبى که از ايران به اين شهر تمديد يافته است نيز تکافوى شهريان را نمى کند.
نفوس تخمينى زرنج، ٣٠٠ هزار تن بوده، ٩٠ درصد جمعيت آن به آب صحى دسترسى ندارند و برخى آنها از آب چاه هاى سرباز و شور استفاده مى نمايند.
وزارت احيا وانکشاف دهات ميگويد که مردم شهرها درکنار کمبود آب آشاميدنى صحى، بامشکل ملوث شدن آب هاى سطحى نيز مواجه بوده و اگر جلو آن گرفته نشود، با يک بحران جدى مواجه خواهند شد.
به گفتۀ مقامات وزارت، نظر به مطالعاتى که صورت گرفته، صرف ٢٥ الى ٣٠ درصد مردم در چهل هزار قريه درسطح کشور، به آب آشاميدنى صحى دسترسى دارند و براساس آمارى که از دهات و قريه ها به اين وزارت مى رسد، سالانه صدها تن از اثر آشاميدن آب غيرصحى مى ميرند.
دهات کشور، متشکل از حدود ٤٠ هزار قریه بوده که در آن تقریباً ٦٥ الی ٧٠ درصد نفوس افغانستان زندگی می کند.
نيمروز از ولايات انگشت شمارى است که با مشکل آب آشاميدنى مواجه بوده، درجه حرارت گاهى در فصل تابستان به ۵۲ درجه می رسد که این نیز بر ضرورت استفادۀ بیشتر آب می انجامد و مردم علاوه بر مشکلات ديگر، به امراض گوناگون مصاب ميگردند.
مسوولان صحى ميگويند که روزانه ده ها تن به شمول اطفال، به علت نوشيدن آب غير صحى در شفاخانۀ ولايتى نيمروز تحت تداوى قرار ميگيرند و تعداد مريضان با گذشت هر روز بيشتر ميشود.
داكتر نوراحمد شيرزاد رييس صحت عامۀ نيمروز ميگويد که در يک هفتۀ اخير، ٤٦٠ تن كه اكثر آنها را اطفال تشكيل ميدهد، به علت نوشيدن آب غيرصحى به شفاخانۀ ولايتى و كلينيك هاى صحى در مركز و ولسوالى ها مراجعه نموده و تحت تداوى قرار مى گيرند.
وى به آژانس خبرى پژواک گفت که در شفاخانه ولایتی زرنج، طى یک هفتۀ گذشته بیش از دو صد تن که مصاب به اسهال و استفراق بوده اند، تحت تداوی قرار گرفته اند.
داکتر شيرزاد افزود که چون در تابستان هوا گرم ميشود، مريضى ها بخصوص از ماه ثور شيوع پيدا کرده و تا ماه سنبله دوام ميکند.
رييس صحت عامه گفت که آنها در تداوى مريضان کوشا بوده و کدام طفلى در مراکز صحى تلف نشده وصرف سه طفل در سه ماه اخير، از اثر نوشيدن آب غيرصحى در مناطق دوردست، جان باخته اند.
اما مردم ميگويند که تعداد تلفات اطفال بيشتر آن است که رياست صحت ارايه نموده است، زيرا هنگامى که اطفال تلف ميشوند، رياست صحت از آن اطلاع پيدا نمى کند.
رييس صحت عامه ميگويد که کارمندان این ریاست در سالهاى قبل، در داخل تانكرها و چاه هاى آب، کلورين مى انداختند تا مكروب آن از بين برود.
داکتر شيرزاد علاوه کرد که امسال نيز از صندوق وجهى اطفال ملل متحد (يونيسف) در خواست نموده اند تا ٥٠ بيرل کلورين را در اختيار رياست صحت عامه قرار بدهند كه بااين کار، مشكلات مردم از ناحيۀ شيوع امراض را تاحدى بر طرف خواهد کرد.
ازآنجايى كه قلت آب صحى در شهر زرنج بيشتر وجود دارد، مردم مجبور هستند که از آب غيرصحى استفاده کنند، که بيشتر باعث امراض اسهال و استفراغ ميگردد.
غلام سرور باشنده ناحیه پنجم شهر زرنج كه طفل ۴ ساله اش را به شفاخانۀ ولايتى جهت تداوى آورده بود، گفت که طفلش بر اثر نوشيدن آب غيرصحى مريض شده و اسهال است.
وى افزود با آنکه اقتصاد ضعيف دارد، بعضی دواها را از شفاخانه بطور رایگان و بعضی دیگر را ازبازار خريدارى نموده است.
يک مادر که دختر هشت سالۀ خود را که حالت استفراغ داشت و به شفاخانه خصوصی ۲۰۰بستر زرنج آورده بود، گفت: (( پدر اولادها يک کارگر عادى اس كه روزانه سه صد افغانى مزد ميگيره و کار هم هر روز پيدا نميشه؛ چطو بتوانيم که طفل خوده تداوى کنيم.))
اين خانم افزود که آب چاه ها شور است و آنها مجبور هستند که اين آب را بنوشند و هنگامى که اطفال شان مريض ميشود، از همسايگان قرض ميگيرند و اطفال را تداوى مينمايند.
قلت آب تا حدى است که تعدادى از مردم، ناگزيراند که آب صحى را در بدل پول به دست بياورند.
غلام رسول باشندۀ ديگر شهر زرنج گفت که يک بُشکه٢٠ ليترۀ آب، ٢٠ افغانى است وتوان خريدارى آنرا ندارند و از ناگزيرى، آب را از تانكرهايى خريدارى مينمايند كه آب را از كانال نهر لشكرى به شهر انتقال ميدهد.
اما وى افزود که تانكرها، آب را از جايى مى گيرند كه نه رياست صحت عامه و نه كدام ارگان ديگر كنترول دارد. در قسمت بالاى كانال، مردم آب بازى ميکنند و از قسمت پايين؛ تانكرها آب پُر مينمايند.
به دست آوردن آب صحى، از نلى که از ايران به شهر زرنج تمديد يافته، نيز ساده نيست.
گل محمدباشنده ناحیه ششم زرنج ميگويد که آب ايران، در روز يک ونيم ساعت جريان دارد و ازدحام مردم نيز زياد است.
وى افزود: ((ما بخاطر پر کدن يک بُشکه، ساعت ٣ صبح تا ٧ صبح انتظار مى مانيم و آنهم کفایت فامیل ما ره نمی کنه.))
گل محمد گفت که اکثر وقت ها با آنکه ساعت ها منتظر براى آب ايستاده ميشوند، ولی با بشکه های خالی به خانه می روند؛ چون در اثر ازدحام برای شان آب نمى رسد و نل خشک ميشود.
محى الدين شهروند ديگر زرنج گفت: (( فقط يکهزار نفر در داخل شهر ميتوانند از سه شيردهن آب ايران استفاده کنند؛ بقيۀ آب را زورمندان، موسسات شخصى و ادارات دولتى به داخل خانه ها و دفاتر خود انتقال داده اند.))
رياست آبرسانى نيمروز ميگويد با وجودی که از دو سال بدينسو، تلاش ها براى تهيۀ آب آشاميدنى جریان دارد؛ اما هنوزهم مردم با کمبود شديد آب آشامیدنی صحى دست و پنجه نرم می کنند.
عبدالغفار سدید رییس اين اداره افزود که در شهر زرنج ، ۱۰ درصد مردم به آب آشامیدنی صحى دسترسی دارند و مردم زرنج از يک پايپ (نل) كه چهار انچ آب را از ايران انتقال ميدهد، استفاده مى كنند که آنهم کافى نيست.
وى گفت که از اين پايپ؛ آب در ١١ نقطه شهر، لوله کشی و نلهاى آب نصب شده است.
زرنج، نزديکترين شهر کشور با سرحد ايران از طريق پُل ابريشم است و با سرحد ايران بيش از يک کيلو متر فاصله دارد.
اما رييس آبرسانى گفت که برنامه هایی به خاطر رفع مشکلات آب آشامیدنی آغاز شده و در آينده، این پلان ها به مرحله اجرا گذاشته خواهد شد. در برنامه سال آینده، قرار است آب از منطقه قلعۀ فتح به شهر زرنج انتقال گردد.
قلعۀ فتح، در ۴۵ کیلومتری جنوب شهر زرنج موقعیت دارد و طبق بررسی ها، آب آن شيرین بوده و برای مدت طولانی می تواند آب مورد نیاز مردم زرنج را تهیه کند.
پروژه انتقال آب قلعه فتح، از دو سال بدینسو آغاز شده، ولی تا کنون نتوانسته اند طبق قرارداد، کار آن را تکمیل کنند.
حاجى مسعود يكى از بزرگان شهر زرنج، اين پروژه را ناکام خوانده گفت که قرارداد پروژه، در يک و نیم سال باید تکميل ميشد؛ اما مردم به اثر بى توجهى والى هاى سابق و كُندكارى، اميد ندارند که پروژه در آيندۀ نزديک به بهره بردارى سپرده شود.
وى افزود که در ابتدا اين پروژه براى يک و نيم سال بود؛ اما در طول اين مدت شركت قراردادى نتوانست پروژه را تكميل و تحويل دهد؛ باز براى بار دوم شش ماه ديگر تمديد شد، ولى اكنون شش ماه گذشته وهمچنان نیمه کاره مانده است.
خليل الرحمان اسد رييس انكشاف دهات نيمروز گفت که روز گذشته امير محمد آخند زاده والى نيمروز، درحاليكه مسوولان شركت راسخ (قراردادى پروژه انتقال آب) حاضر بودند، با معين وزارت احيا و انكشاف دهات ملاقات نموده و خواستار تسريع كار پروژه گرديد.
وى گفت که مسوولان پروژه تعهد کرده اند که کار آنرا تا دو ماه ديگر، تكميل و به بهره بر دارى مى سپارند.
رييس انكشاف دهات افزود که از جملۀ هشت حلقه چاه اين پروژه، شش حلقۀ آن حفرگرديده، ٩٢ درصد کار ساخت ذخيرهۀ آن نيز تکميل شده و از جملۀ ٤٥ کيلومتر ٣١ کيلومتر آن لوله کشى شده است.
منبع گفت که ظرفيت انتقال آب پيپ ها ٢٢ انچ فى ثانيه بوده و آب صحى آشاميدنى را براى تمامى شهريان زرنج تهيه خواهد نمود.
وى گفت که اين پروژه، به هزينۀ بيش از ١٢ ميليون دالر از بودجه انكشافى وزارت احيا و انكشاف دهات تمويل ميشود.
شهريان زرنج در حالى از کمبود آب آشاميدنى صحى رنج ميبرند که دریای خروشان هلمند از ۶ کیلو متری آن عبور می کند، در حالیکه ایران توانسته از آب دریاى هلمند به شهر زاهدان که در ۲۲۵ کیلو متری دریاى هلمند واقع است، آب برساند. این دریا در يکسال ، شش ماه آب فراوان دارد.
بند کمال خان در ولسوالى چهار برجک نيمروز، از منابع مهم تامين آب درين ولايت پنداشته ميشود که با ساخت اين بند، نه تنها زمين هاى خاره به زراعتى تبديل شده، بلکه مشکل آب صحى مردم آن ولايت نيز حل خواهد شد.
حکومت، بند کمال خان را از لحاظ تامین برق و آب زمینهای زراعتی دارای اهمیت فراوان دانسته، سه سال قبل وزارت مالیه، هزینۀ ساخت اين بند را در اختیار وزارت انرژی و آب قرار میدهد تا به زودی این پروژه تکمیل گردد.
حضرت عمر زاخيلوال وزیرمالیه در سفرى به شهر زرنج، وعده سپرد که با پرداخت هزینه لازم، مشکل آب صحی نیمروز تا آخر همان سال حل ميگردد؛ اما تا حال گام عملى برداشته نشده است.
وزارت انرژی و آب ميگويد که براى ساخت این بند، به ٤٠٠ میلیون دالر هزینه نیاز دارد.
اين درحالى است که وزارت احيا و انکشاف دهات، بحث و تبادل تجارب در مورد پلان ده ساله، جهت دسترسى به آب آشاميدنى صحى و مهارکردن آب هاى افغانستان را شروع نموده، ميگويد که کمبود آب آشاميدنى بخصوص در جوزجان، فارياب، بادغيس، غور، نيمروز و برخى مناطق ولايات جنوب، جدى تر بوده و حتى سطح آب در اين ولايات ٢٥٠ متر پايين آمده است.
محمد طارق “عصمتى” معين برنامه هاى اين وزارت با ذکر اينکه آمار دقيق از شهرهايى که چند فيصد مردم به آب آشاميدنى صحى دسترسى دارند، وجود ندارد؛ اما تصريح کرد: “ما درشهرها درکنار کمبود آب آشاميدنى صحى، بامشکل ملوث شدن آب هاى سطحى نيز مواجه استيم، که اگر جلو آن گرفته نشود، با يک بحران جدى مواجه خواهيم شد.”
اين مقام وزارت احيا و انکشاف دهات افزود براساس آمارى که از دهات و قريه ها به اين وزارت مى رسد، سالانه صدها تن از اثر آشاميدن آب غيرصحى مى ميرند.
به گفتۀ وى، در١١ سال گذشته حکومت در دهاتى که از ٣٠ سال قبل با مشکل آب مواجه بودند، از طريق برنامه هاى انکشاف دهات، چاه هاى عميق حفر کرده و آب آشاميدنى صحى را تهيه نموده است.
وزارت انکشاف دهات ميگويد که برنامه ملى آب، از سوى اين وزارت و وزارتهاى انرژى و آب، زراعت و مالدارى و صندوق وجهى ملل متحد براى اطفالUNECEF به پيش برده مى شود که براساس آن، در ده سال آينده پيرامون دسترسى بيشتر مردم به آب آشاميدنى صحى، اعمار زيربناها، بلندرفتن سطح آگاهى مردم در مورد چگونگى استفاده از آب ها و مهارکردن آب هاى افغانستان کار مى کنند.
در عين حال، داکتر توفيق مشال رييس طب وقايوى وزارت صحت عامه ميگويد که سالانه، هزاران تن به خصوص اطفال به علت دسترسى نداشتن به آب آشاميدنى صحى، به امراض انتانى چون اسهالات مصاب شده و تعداد زيادى از آنها که بيشتر شانرا اطفال تشکيل ميدهند، جان شان را از دست مى دهند.
مشال افزود که استفاده از آب آشاميدنى غيرصحى، سبب ايجاد امراضى چون محرقه، زردى، التهاب جگر و جلدى نيز شده مى تواند.
اما وى علاوه کرد که با تطبيق پلان ده ساله و دسترسى مردم به آب آشاميدنى صحى، رقم تلفات ازاثر آب آشاميدنى غيرصحى کاهش خواهد يافت.
