کابل (پژواک، ٢ قوس۹۳): کارشناسان معادن می گویند که نتایج اعلام شده امریکا در مورد بر اثر بررسی ارزش مواد معدنی افغانستان از طریق فضا معتبر نیست و سنجش ارزش معادن کشور به تحقیقات بیشتر نیاز دارد.
ادارۀ زمین شناسی امریکا در پی تحقیقات پنج ساله (٢٠٠٦-٢٠١٠) در سال ٢٠١١ اعلام نمود که افغانستان به ارزش یک تریلیون (یک هزار میلیارد) دالر ذخایر مس، سنگ آهن، نیوبیوم، لیتیم و طلا دارد، اما دولت افغانستان این رقم را نادرست خواند و گفت که ارزش این ذخایر سه برابر رقم اعلام شده است.
اما شماری از کارشناسان معادن می گویند که نتایج این تحقیقات امریکا دقیق نیست و از سوی دیگر قیمت گذاری بر مواد معدنی کشور بر پایه تحقیقات درست صورت نگرفته است و از اعتبار لازم برخوردار نمی باشد.
خوژمن علومی معین خدمات شهری شاروالی کابل و کارشناس عرصه معادن می گوید که وزارت معادن وپطرولیم افغانستان قرارداد ١٧ میلیون دالری را با ریاست سروی و جیولوژی ایالات متحده امریکا امضا نموده بود که به اساس آن قرارداد معادن افغانستان در ابعاد مختلف مطالعه شد.
به گفته وی، در این مطالعه دو طیاره ناسا با حرکت در خطوط مستقیم به فاصله ده کیلو متر، توسط کمره های مخصوص به عکس گیری و فیلم برداری از معادن کشور پرداختند و طوری که تاعمق ۸۰۰۰ متری زمین را می توانست تحقیق و ارزیابی کند.
علومی افزود که این تحقیق از جمله بهترین تحقیقات عصر امروز است، اما تثبیت ذخایر معدنی افغانستان با استفاده از این سیستم امکان پذیر نیست.
به باور وی، این تحقیق صرفاً می تواند مشخص بسازد که در کدام منطقه کدام مواد معدنی وجود دارد اما نمی تواند مقدار، حجم، ظرفیت معادن و ارزش آن را مشخص سازد.
این کارشناس امور معادن تصریح کرد که بخاطر مشخص شدن مقدار، حجم معادن و کیفیت مواد معدنی باید مطالعه دقیق و در ساحه مربوط به این معادن صورت گیرد.
علومی گفت:” ارزش اعلام شده معادن افغانستان، یک تخمین است و این از لحاظ علم زمین شناسی منطقی هم نیست و بنابر همین دلیل است که نمی توان ارزش معادن کشور را بصورت دقیق ارزیابی و تشخیص داد.”
جاوید نورانی، کارشناس وپژوهشگر معادن نیز تحقیقات انجام شده از سوی امریکا را مشابه به تحقیقات انجام شده از سوی روسها در سالیان پیش از آن خواند و گفت که این گونه تحقیقات نمی تواند ارزش دقیق معادن کشور را تثبیت کند.
وی گفت:” باید روی معادن بصورت دقیق تحقیق صورت گیرد؛ معادن افغانستان را نمی توان براساس عکس گیری طیاره های ناسا و یا ارزش تخمینی وزارت معادن و پطرولیم، به صورت دقیق ارزش گذاری نمود.”
سرمحقق دکتور نجم الدین ترین ، معاون اکادمی علوم افغانستان و کارشناس امور معادن نیز گفت که تحقیقات امریکا از طریق هوا از معادن کشور بی اعتبار است.
وی گفت:” تحقیقاتی که از طرف کشور روسیه در سالیان قبل صورت گرفته بود، نزد مردم افغانستان و کارشناسان معادن به منظور تثبیت درست ذخایر و تحقیق عملی و فیزیکی شان بالای معادن افغاستان با اعتبارتر می باشد.”
به گفته وی، تحقیقات انجام شده از سوی روسیه نظر به اینکه عملی تر و در ساحه صورت گرفته بود، اعتبار بیشتری دارند.
ترین افزود که در تعیین ارزش مواد معدنی نیز عوامل مختلفی دخیل هستند و ارزش آنها با در نظر داشت قیمت جهانی آنان تغییر می کند.
این کارشناس معادن گفت:” ارزش معادن ثابت نمی باشد و نظر به تقاضای بازار های ملی و بین المللی در حال تغییر است و این احتمال وجود دارد که تا یک یا دو سال آینده ارزش معادن بیشتر از ارزش تخمین شده امریکا و وزارت معادن افغانستان تثبیت گردد.”
اما محمد رفیع رفیق صدیق، سخنگوی وزارت معادن و پطرولیم افغانستان در زمینه تناقص در میزان ارزش معادن افغانستان در تحقیقات امریکا و وزارت معادن کشور گفت که شیوه های سنجش متفاوت بوده است.
وی گفت:” تناقص در این است که امریکا نظر به ارزش های جهانی مواد معدنی آن را قیمت گذاری نموده است اما افغانستان قیمت مواد معدنی را نظر به قیمت منطقه ای این مواد سنجیده است.”
اما با وصف این، کارشناسان عرصه معادن کشور ابراز امیدواری می کنند که با روی کار آمدن حکومت وحدت ملی، سرمایه گذاری در امور معادن افغانستان افزایش یابد و باعث تقویت اقتصاد کشور شود.
