کابل (پژواک، ٨ میزان ۹۷): پیره زنی در یک گوشه يى از افغانستان می گوید که تاهنوز کسی در قریۀ شان نیامده است که در مورد انتخابات نامزدان ولسی جرگه، معلومات بدهد.
گلثوم ۶۵ ساله یکی از باشندگان مرکز دایکندی، با بیان اینکه از روند انتخابات هیچ گونه آگاهی ندارد، به آژانس خبری پژواک گفت که در مورد انتخابات آگاهی کامل ندارد، چه رسد به اینکه در مورد نامزدان انتخابات در دایکندی معلومات داشته باشد.
موصوف افزود: «هنوز کسی به نام کارمند انتخابات در قریۀ ما نیامده که در مورد انتخابات معلومات بدهد که چگونه رای بدهیم و چگونه وکیل خود را انتخاب کنیم.»
وی خاطرنشان کرد که چندی پیش به تشویق زنان همسایه اش، با مراجعه در مکتب نزدیک خانۀ شان در تذکره خود برچسب زده است؛ اما نمی داند که به کی و چگونه رای بدهد.
تبعیض و بی باوری، دید منفی، در حصار داشتن، ممانعت درکسب تعلیم و تحصیل و پندار جنس دوم بر زنان در افغانستان سبب می شود تا آنان نقش کمتری در پروسه های ملی داشته باشند و این عوامل سبب شده تا شماری از زنان قرا و قصبات، تاکنون جهت اشتراک در انتخابات ثبت نام نکنند.
در همین حال شماری از زنان در ولایات مختلف کشور، با شکایت از کمیسیون مستقل انتخابات می گویند که تا به حال هیچ گونه برنامه آگاهی دهی غرض مشارکت زنان در انتخابات در سطح قریه ها داده نشده است.
با این حال، شماری از زنان که ثبت نام کرده اند، می گویند که صلاحیت استفاده از رای به کاندید مورد نظرشان را ندارند و از طرف بزرگان خانواده برای شان هدایت داده می شود که به نامزد مشخصی رای بدهند.
ريحانه يك تن از باشندگان ولسوالی انجيل هرات که هیچ آگاهی از زمان برگزاری انتخابات نداشت، به آژانس پژواک گفت: «آگاهی در مورد انتخابات ندارم، به گپ برادرم کردم و رفتم ثبت نام كردم.»
نظیفه کارمند یکی از ادارات دولتی در ولایت فاریاب، به پژواک گفت که برای شرکت در انتخابات یک تذکره دیگر گرفته و برچسب زده است؛ چون از ترس طالبان در تذکره اولى خود برچسب نزده است.
او نیز گفت که آگاهی دهی در مورد زمان برگزاری انتخابات خیلی ضعیف است و هیچ گونه اطلاعی برای زنان داده نشده است که رای شان را چگونه استفاده کنند.
وی گفت که علاقه خاص به انتخابات ندارد؛ چون برای کسی که در گذشته رای داده بود، او نتوانسته است از مردم درست نماینده گی کند.
موصوف افزود: «اگر رای هم بدهم، این بار به کسی رای می دهم که برایش پنج هزار افغانی بدهد.»
خانم سفینه باشنده ولایت بامیان گفت با آن که قصد شرکت در انتخابات را دارد؛ اما نسبت به نتیجه پروسۀ انتخابات ولسی جرگه بی باور است.
موصوف، ناامنی را یکی از چالش های بزرگ سد راه برگزاری انتخابات عنوان کرده، گفت که با درنظرداشت وضعیت جاری در کشور، باور ندارد که زنان در انتخابات به شکل گسترده شرکت کنند.
گل بی بی ۳۶ ساله از باشندگان ولایت غور گفت که در یکی از مراکز رای دهی در فیروزکوه ثبت نام کرده است؛ اما آگاهی کامل در مورد پروسه انتخابات ندارد.
همچنان مریم ۲۵ ساله یک تن از باشنده گان ناحیه پنجم شهر فیض آباد مرکز ولایت بدخشان، درصحبتى با پژواک گفت: «من در پروسه ثبت نام رای دهنده گان سهم گرفته ام؛ اما می بینم که برنامه های آگاهی دهی در مورد چگونگی برگزاری انتخابات خیلی ضعیف پیش می رود.»
وى به اين باوراست که اگر ثبت نام کننده ها بخصوص زنان در مورد چگونگى استفاده از راى شان در روز انتخابات آگاهى داده نشوند، تعداد زيادى از زنان به گونه درست نمى توانند از راى شان استفاده لازم نمايند .
شمسیه یک تن از باشندگان ولسوالی چوری ولایت ارزگان گفت: «در خانوادۀ ما هیچ زن تذکره ندارد، ما بی سواد هستیم و در اینجا تنها به زنانی تذکره می گیرند که قصد رفتن حج را داشته باشند.»
موصوف علاوه کرد وقتی که یک زن تذکره نداشته باشد، طبعاً که در انتخابات شرکت کرده نمی تواند.
ازسويى هم نورزیه ۳۰ ساله یک تن از باشندگان ولایت زابل، گفت که رسانه ها بعضی اوقات در مورد انتخابات آگاهی می دهند؛ اما به دلیل بی سواد بودن و نشر نشدن آگاهی به زبان محلی و ساده، مفهوم گرفته نمی تواند و معلومات کافی در مورد پروسه انتخابات ندارد.
وی، با اشاره به اینکه برای رای دادن در انتخابات ثبت نام کرده است، گفت: «در تذکره ام استیکر زده ام، مگر به خاطر نداشتن معلومات کافی از پروسه ثبت نام رای دهندگان، بار اول تذکره شوهرم را با خود بردم، بار دوم کاپی تذکره ام را و بار سوم تذکره اصلی خود را بردم تا استیکر نصب کرد.»
موصوف افزود که تصمیم دارد رای بدهد؛ اما نمی داند که چگونه و به کی رای بدهد.
زرمینه یک تن از باشندگان منطقه زاهو در شهر گردیز ولايت پکتيا، با اشاره به اینکه اکثریت زنان و دختران در مورد پروسه انتخابات، نامزدان، کمپاین و روز انتخابات معلومات کافی ندارند، گفت: «به خاطر شرکت در انتخابات در تذکره ام استیکر نصب کرده ام، مگر در مورد انتخابات کدام معلومات ندارم و با مشوره با مردهای خانواده خود، به یک کاندید رای خواهم داد.»
ریبا یک تن از باشندگان ولایت بلخ، افزود: «نمی خواهم که در روز انتخابات به پای صندوق های رای بروم؛ به خاطری که انتخابات برایم ارزش ندارد و به یک رای من نتیجۀ انتخابات تغییر نمی کند.»
اماعابده باشنده منطقه آبچکان مرکز ولایت لوگر، شرکت در انتخابات را يکى ازآرزوهايش دانسته و به پژواک گفت که با قبول مشکلات توانسته درپروسه ثبت نام راى دهندگان شرکت نموده و درتذکره خود ومادرش ستيکربزند؛ اما وى اظهارنگرانى کرد که در مورد پروسه انتخابات معلومات کافی ندارد که چگونه و چه وقت برگزار می شود.
وی، با اشاره به اینکه صلاحیت رای دهی زنان متعلق به بزرگان خانواده شان است، علاوه کرد که خودش و سایر زنان خانواده شان رای دادن را بلد نیستند، باید برای زنان آگاهی داده شود تا به یک نامزد مورد علاقه شان رای بدهند.
دورخانی یک تن از باشندگان پکتیکا نيز صلاحیت تذکره و استفاده رایش را مربوط شوهرش خواند و گفت: «شوهرم در تذکره ام استیکر نصب کرده است؛ اما دلیل نصب استیکر در عقب تذکره ام را هم نمی دانم، تذکره ام نزد شوهرم است و دلش هر قسمی که از آن استفاده می کند، بکند.»
فعالان جامعه مدنی
ملالی علوی یک تن از فعالین مدنی هرات گفت: «به برگزاری انتخابات پیش رو به گونۀ شفاف خوشبین نیستم؛ چون کمیسیون انتخابات در جریان ثبت نام رای دهندگان، برنامه آگاهی دهی موثر و گسترده نداشته است.»
لیلا حسینی یک تن از فعالین مدنی دایکندی همچنان گفت آنچنان که برای مردم به خصوص زنان آگاهی داده می شد، نشده است.
وی با ابراز نگرانی از عدم آگاهی زنان در مورد پروسه انتخابات، گفت که در اکثر ولسوالی ها زنان بی سواد اند و اگر آگاهی داده نشوند، از رای دادن محروم می شوند.
دیدگاه نامزدان ولسی جرگه
تفسیر سیاهپوش نامزد ولسی جرگه از ولایت کابل، با انتقاد از عدم آگاهی دهی برای زنان در قرا و قصبات در خصوص انتخابات، گفت که کمیسیون مستقل انتخابات، باید چند ماه قبل برنامه آگاهی دهی را آغاز می کرد؛ چون زنان در اطراف اصلاً از پروسه انتخابات آگاهی ندارند.
وی، آغاز برنامه آگاهی دهی را ناوقت خوانده، از حکومت، وزارت امور زنان و کمیسیون مستقل انتخابات خواست که برای همه شهروندان و به خصوص زنان آگاهی بدهند.
روهینا ولی زی نامزد ولسی جرگه از ولایت میدان وردک، به پژواک گفت: «خودم کاندید استم، آگاهی درستی نداشتم؛ اما توسط سیمینارها و ورکشاپ ها توانستم سطح آگاهی خود را بلند ببرم، کمیسیون مستقل انتخابات باید زمینه آگاهی دهی را از هر طریقه که می شود برای مردم اعم از زنان و مردان فراهم سازد، تا آنان در انتخابات اشتراک کنند.»
درعين حال، هاجره آریوبی نامزد ولسی جرگه از ولایت ارزگان، از عدم آگاهی زنان در خصوص پروسۀ انتخابات نگرانی کرده، گفت که زنان در مورد چگونگی شرکت در انتخابات، هیچ گونه آگاهی ندارند.
وی، با انتقاد از حکومت به خاطر عدم امنیت در این ولایت گفت که در نخست باید امنیت تامین شود و سپس در مورد انتخابات آگاهی بدهند.
هما احمدی نامزد ولسی جرگه از ولایت لوگر، افزود: «کمیسیون انتخابات، کمیسیون آگاهی عامه دارد برای شان معاش می دهد باید بروند در هر جا برای مردم آگاهی بدهند تا مردم بتوانند در انتخابات شرکت کنند و نماینده خود را تعیین کنند، انتخابات یک پروسه ملی است و حق مردم است که از این پروسه آگاهی داشته باشند.»
وی، از استادان در مکاتب و پوهنتون ها نیز خواست که در مورد پروسه انتخابات و چگونگی رای دهی برای شاگردان آگاهی بدهند.
ستوری یزدان پرست نامزد ولسی جرگه از ولایت بدخشان، گفت که متاسفانه سطح آگاهی مردم به خصوص زنان در بدخشان بسیار ضعیف بوده ومردم نمی دانند که شیوه رای دهی چگونه است وبه کی رای بدهند و اکثراً کارمندان موسسات دولتی وغیر دولتی، به علت نبود امنیت برچسب های شان را از تذکره شان جدا نموده ودور انداخته اند تا مبادا در مسیر راه ها به دست طالبان بیفتد و باعث ایجاد مشکل برای شان شود.
وی افزود: «ما از این ناحیه سخت نگران هستیم؛ زیرا در قرا و قصبات دوردست، مردم از انتخابات هیچ آگاهی ندارند؛ اگر رای هم بدهند، چون از شیوه رای دهی آگاه نیستند، شاید رای شان باطل شود و کمیسیون انتخابات در مورد آگاهی دهی بی تفاوت است و هیچ کاری نکرده است.»
نهادهای ناظر بر انتخابات
یوسف رشید رییس اجرایی مؤسسه انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان (فیفا)، با اشاره به اینکه آنان نیز از عدم آگاهی برای شهروندان و به خصوص خانم ها نگران اند، گفت: «فعالیت های محدود در خصوص آگاهی دهی انجام می شود که موثر نیست و به نفع پروسه نمی باشد.»
وی، با بیان اینکه کوتاهی در خصوص عدم آگاهی زنان در مورد انتخابات، باعث حضور کمرنگ زنان در روز انتخابات می شود، گفت که آگاهی دهی تنها معلومات مردم را در مورد پروسه انتخابات بیشتر نمی سازد، بلکه اعتماد مردم را نسبت به پروسه بیشتر می کند و مردم با شور و شوق در پروسه شرکت می کنند.
موصوف، با اشاره به اینکه آگاهی دهی فعلی کمیسیون انتخابات اثربخش نیست، گفت که چندین بار از نهادهاى ذیربط خواستند که آگاهی دهی را به عنوان یک پروسۀ دوامدار به نشر برسانند.
او تصریح کرد: «خانم ها در قدم نخست متاثر از عدم آگاهی هستند و عدم آگاهی شان باعث می شود که اولاً آنان از حقوق سیاسی و مدنی شان با خبر نباشند، هر تصمیمی را که بزرگان فامیل می گیرند، آن را قبول می کنند و تحت تاثیر و فشار قرار می گیرند، قدرت درک و افادۀ شان بسیار محدود می باشد و از حقوق شان منع و مجبور می شوند که به اوامر و دساتیر بزرگان شان تن بدهند و به کسانی رای بدهند که بزرگان شان می خواهند.»
کمیسیون مستقل انتخابات
ذبیح الله سادات معاون سخنگوی کميسيون مستقل انتخابات گفت که این کمیسیون، از دو روز به این سو برنامه های منظم آگاهی دهی را در خصوص انتخابات ولسی جرگه برای شهروندان به خصوص خانم ها آغاز کرده است و تا روز برگزاری انتخابات ادامه دارد.
وی افزود که تشویق مردان و زنان در پروسه انتخابات، چگونگی استفاده از رای و غیره موارد از جمله برنامه هايى است که از طريق هاى مختلف از جمله تلويزيون، راديو، روزنامه ها، شبکه هاى اجتماعى، مُبلغين، مواد چاپی، پوستر، بروشور و ويديوها برای مردم آگاهى داده مى شود.
موصوف گفت که به تعداد ۸۰۰ بلبورد در مراکز ولایات، شهرها، بنادر و ولسوالی ها نصب می شود و ۹۰۰ نوع فلیپ چارت برای مبلغین آگاهی عامه، ۴۲۰ هزار پوستر، ۸۰۰ هزار ورق معلوماتی و یک میلیون و ۲۰۰ هزار بروشور جهت آگاهی برای مردم در مرکز و لایات، ولسوالی ها و قریه ها چاپ گردیده است.
سادات، از ایجاد مرکز معلومات انتخاباتی رایگان ۱۹۰ برای دریافت معلومات در مورد انتخابات خبر داده گفت که این مرکز، دارای ۶۰ کارمند عملیاتی بوده و از ساعت ۷ صبح تا ۸ شب به سوالات مردم در رابطه به انتخابات پاسخ می دهد.
معاون سخنگوی کمیسیون انتخابات، با اشاره به اینکه شماری از نهادهای دولتی نیز در این خصوص همکاری می کنند، افزود که از وزارت های ارشاد، حج و اوقاف؛ وزارت امور زنان و سایر ادارات ذیدخل خواسته شده که به خانم های کم سواد و بی سواد در مرکز ولایات و قراء و قصبات آگاهی بدهند.
