کابل (پژواک، ۲۳ حوت ۹۹): هفتۀ گذشته ضمن آمادگی برای برگزاری نشست های بین المللی پیرامون صلح افغانستان در ترکیه و روسیه، تلاش های دپلوماتیک دیگر نیز سرعت داشت، اما جنگ برای افراد ملکی نسبت به قبل مرگبارتر بود؛ زیرا تنها تلفات روز اخیر هفتۀ گذشته، تقریباً با تلفات مجموعی هفتۀ ماقبل آن یکسان بود.
همچنان در این هفته طرح حکومت همه شمول از سوی امریکا، نوعی مخالفت اتحادیۀ اروپا با این طرح، نامۀ وزیر خارجۀ امریکا برای مقامات افغان و واکنش های ذیربط به آن، سفرهای خلیلزاد به کابل، قطر و پاکستان و گفتگوی خلیلزاد با وزیر خارجۀ هند، فعالیت های قابل ملاحظه به سطح جهان در خصوص صلح افغانستان بود.
هفتۀ گذشته عکس العمل های تند مقامات افغان، به ویژه واکنش محمد اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان در برابر نامۀ وزارت خارجۀ امریکا درحالی سبب ایجاد بحث ها در رسانه ها شد که برخی مقامات افغان در این مورد واکنش نرم داشتند.
هرچند در جریان این هفته مبتنی بر نشست بین تیم های مذاکراتی طالبان و حکومت افغانستان در دوحه گزارشات نشر نشد، اما دوحه به سطح بین المللی میزبان مقامات بلند رتبه بود و در آنجا از ابعاد مختلف در خصوص صلح افغانستان بحث و تبادل نظر کردند.
طالبان نیز در جریان هفتۀ گذشته طرح “حکومت همه شمول” را از سوی خلیلزاد بدست آوردند و مصروف بررسی آن می باشند، طالبان می گویند که در خصوص این طرح بعداً نظر شانرا ارایه خواهند کرد.
اما با وجود این همه، هفتۀ گذشته برای افراد ملکی خونین بود.
تلاش ها به سطح بین المللی پیرامون صلح، در قلب های برخی افغانها امیدواری ها را ایجاد کرده، اما تلفات ناشی از جنگ های خونین اجازه به شګوفايی این امیدواری ها را نمیدهد.
گزارش مکمل
حملات و تلفات افراد ملکی
آژانس خبری پژواک بر اساس گزارشات خود و برخی رسانه های دیگر، میزان تلفات افراد ملکی در جریان چهار هفتۀ گذشته را معلوم کرده است.
این گزارشات نشان میدهد که در جریان هفتۀ گذشته (از حوالی ساعت ۱۲:00 جمعه ماقبل الی حوالی ساعت ۱۲:00 جمعه گذشته) در نتیجۀ ۱۰ حمله ۲۸ تن کشته و ۵۹ تن دیگر زخم برداشته اند.
این حملات در ولایات هرات، هلمند، ننگرهار، زابل، کندهار، غور، کابل، کنر و پکتیا صورت گرفته است.
در جمع کشته شدگان و زخمیان زنان و اطفال نیز شامل می باشند؛ اما تعداد دقیق آنها مشخص نیست.
از جمع این افراد ۵۲ تن در روز جمعۀ گذشته در یک حملۀ موتربم در هرات کشته و زخمی شدند، در این میان شش تن کشته و ۴۶ تن دیگر زخم برداشته اند.
از تلفات متباقی دیگر هفتۀ گذشته پنج نفر در انفجار، ۹ تن در درگیری های رویاروی، ۱۱ تن در حملات هدفی کشته شده اند.
اما بر اساس یافته های آژانس خبری پژواک، در هفتۀ ماقبل از هفتۀ گذشته نیز در ۱۲ حمله ۲۲ فرد غیر نظامی کشته و ۴۸ تن دیگر زخم برداشته بود.
از شورای امنیت ملی افغانستان خواستیم که در مورد تلفات افراد ملکی در جریان هفتۀ گذشته معلومات دهد؛ اما آنها این کار را نکرد.
اما ذبیح الله مجاهد سخنگوی طالبان مسلح ادعا میکند که در جریان هفتۀ گذشتۀ در نتیجۀ حملات نیروهای دولتی در ولایات (بدخشان، هلمند، لوگر، ننگرهار، فراه، خوست، بادغیس، بلخ و غزنی) ۳۵ تن کشته و ۱۱ تن دیگر زخم برداشته اند.
در رابطه به صلح به سطح بین المللی چه جریان داشت؟
وزارت امور خارجۀ امریکا در جریان هفتۀ ماقبل یک طرح حکومت همه شمول را با مقامات افغان و برخی سیاستمداران شریک کرد، بر اساس گزارشات، اصول رهنمود برای آیندۀ افغانستان، حکومت انتقالی، نقشۀ راه سیاسی و آتش بس دوامدار سه بخش مهم این مسوده می باشد و بر اساس آن تحت نظارت سازمان ملل متحد با شمول کشورهای بانفوذ، مقامات حکومتی افغانستان، رهبران سیاسی خارج از حکومت و طالبان یک نشست به سطح بلند راه اندازی خواهد شد.
اکنون قرار است یک نشست در روسیه و نشست دیگر در کشور ترکیه راه اندازی شود.
نشست روسیه
سرگی لاوروف وزیر امور خارجۀ روسیه روز پنجشنبۀ گذشته گفته است، به تاریخ ۱۸ ماه مارچ در خصوص صلح افغانستان در مسکو، نشستی برگزار می شود. بر اساس گزارش، حکومت افغانستان پذیرفته است که به این نشست هیئت را می فرستد؛ اما تا کنون تصمیم نگرفته است که اعضای آن کی ها باشند. طالبان پذیرفته است که حکومت روسیه دعوت اشتراک در این جلسه را داده است و آنها در این مورد مشوره می کنند.
ماريا زخارووا سخنگوی وزارت امور خارجۀ روسیه جمعه گذشته (۲۲ ماه حوت) تشکیل حکومت موقت همه شمول در افغانستان را حل منطقی معضل خواند و گفت، این نشست با حضور کشورهای روسیه، امریکا، چین و پاکستان برگزار خواهد شد. این وزارت ابراز امیداوری کرد که نمایندگان حکومت افغانستان، شورا عالی مصالحه، سیاستمداران مهم و طالبان در این نشست اشتراک نمایند.
وی گفت، در این نشست در رابطه به پیشرفت مذاکرات بین الافغانی، کاهش خشونت در افغانستان و خاتمه جنگ مسلحانه بحث و تبادل نظر صورت خواهد گرفت.
یک روز قبل ازین سرگی لاوروف وزیر خارجۀ روسیه گفته بود که کشور ایران نیز برای اشتراک در این نشست دعوت شده است. وی گفته بود که در این نشست کدام فیصله صورت نخواهد گرفت.
محمد حنیف اتمر وزیر خارجۀ افغانستان به تاریخ ۲۰ حوت در جریان سفیر به روسیه گفته است، نظر حکومت افغانستان را در رابطه به نشست که در مسکو برگزار می شود، بزودی با کشور روسیه شریک میسازد. او نقش روسیه را در تقویت اجماع بین المللی و منطقوی بخاطر تامین صلح مهم خوانده است.
داکتر محمد نعیم سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر به بی بی سی گفته است، مسکو برای آنها نیز دعوت داده است و آنها در این مورد مشوره می نمایند.
نشست ترکیه
نشست ترکیه به پشنهاد امریکا تحت رهبری سازمان ملل متحد برگزار می شود.
وزیر امور خارجۀ ترکیه گفته است که نشست پیرامون صلح افغانستان به میزبانی این کشور در ماه اپریل برگزاز خواهد شد. وی گفته است که ترکیه می خواهد مذاکرات بین الافغانی در دوحه به یک نتیجۀ برسد.
بر اساس این گزارش، مولوت چاووش اوغلو وزیر امور خارجۀ ترکیه گفته است، کشورش در کشالۀ جاری افغانستان یک بعد مهم است و حکومت افغانستان و طالبان از ایشان تقاضا کردند که میزبانی مذاکرات صلح بدوش بگیرد.
مقامات ترکی تعهد همکاری در روند صلح افغانستان را داده اند.
عمر سلیک سخنگوی حزب “عدالت و توسعه” در ترکیه به آژانس خبری انادوله گفته است که کشورش به میانجیگری و تلاش های در مورد صلح افغانستان و منطقه آماده است.
برخی منابع تایید کرده است که به شمول رئیس جمهور غنی، عبدالله عبدالله رئیس شورای عالی مصالحۀ ملی، نمایندگان کشورهای چین، پاکستان و طالبان نیز به این نشست دعوت شده اند.
منابع نزدیک به طالبان گفته است که قرار است نشست صلح در ترکیه به تاریخ 27 مارچ برگزار شود؛ اما مقامات امریکایی تاریخ نشست را تایید نکرده و گفته اند که تا هنوز زمان آن مشخص نیست.
انتونی بلینکن وزیر خارجۀ امریکا در یک نامه به محمد اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان گفته است که بزودی در خصوص صلح افغانستان نشستی به اشتراک وزرای خارجۀ کشورهای منطقه و نمایندگان دیگر برگزار می کند.
سعید خطیب زاده سخنگوی وزارت امور خارجۀ ایران روز دوشنبۀ گذشته طی یک نشست در تهران گفت که آنها تا کنون در این مورد از سوی امریکا دعوت نشده است، زمانیکه دعوتنامه را دریافت کنند، غور خواهد شد.
اظهارات و واکنش ها به سطح بین المللی در خصوص صلح
در جریان هفتۀ گذشته از سوی جامعه جهانی بخصوص امریکا و روسیه به سطح گسترده برای صلح افغانستان تلاش ها جریان داشت؛ اما اتحادیۀ اروپا با طرح ارائیه شدۀ حکومت همه شمول از طرف امریکا مخالفت کرده و سفیر اسبق کانادا در افغانستان گفته است، تا زمانی در افغانستان صلح تامین نمی شود که پاکستان جنگ نیابتی خود را توقف ندهد.
خلیلزاد در جریان هفتۀ گذشته با مقامات پاکستان، قطر و هند در رابطه به پیشرفت های صلح افغانستان بحث و گفتگو کرده است.
داکتر جی شینکر وزیر امور خارجۀ هند در صفحۀ تویترش نگاشته است که با خلیلزاد از طریق تلیفون در خصوص پیشرفت های صلح افغانستان بحث کرده و در این مورد به گفتگو با خلیلزاد ادامه می دهد.
وزارت امور خارجۀ پاکستان نیز از طرح ارایه شده حکومت همه شمول از طرف امریکا حمایت کرده است؛ اما گفته است که هندوستان در روند صلح افغانستان به شکل سازنده همکار نیست.
با این حال اتحادیۀ اروپا در واکنش به بحث های حکومت موقت در افغانستان ظاهراً موقف مخالف با امریکا را گرفته است.
رولاند کوبیا نمایندۀ اتحادیۀ اروپا در کابل در صفحۀ تویترش نگاشته است: “افغانستان دارنده قانون اساسی است، در این کشور انتخابات برگزار شد، لویه جرگه ها دعوت شد، توافقنامۀ مشترک با امریکا دارد و در روند دوحه دخیل است. جمهوری اسلامی افغانستان حمایت کشورهای بیشتر جامعه جهانی با خود دارد. جهان، شورای امنیت سازمان ملل متحد و جینوا تعهد حفظ دست آورده های جمهوریت نموده است.
کرستین الکساندر سفیر پیشین کانادا در کابل و معاون اسبق یوناما خبر داده است، تا زمانی در افغانستان صلح تامین نمی شود که پاکستان جنگ نیابتی خود را توقف ندهد.
انتونی بلینکن وزیر امور خارجۀ امریکا میگوید، تاهنوز در خصوص خروج یا باقی ماندن نیروهای امریکایی در افغانستان تصمیم نهایی صورت نگرفته است؛ اما رئیس جمهور امریکا می خواهد که جنگ در افغانستان خاتمه داده، عساکر امریکایی به کشور شان برگردانند، تا مطمین شود که افغانستان بار دیگر به لانۀ تروریستان مبدل نمی شود.
بر اساس توافق دوحه بین امریکا و طالبان، امریکا تعهد سپرده است که تا ماه می سال ٢٠٢١ تمام عساکر خود را از افغانستان بیرون می کند.
نامۀ بلینکن
نامۀ که از سوی انتونی بلنکن در جریان هفتۀ گذشته به محمد اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان و عبدالله عبدالله رئیس شورای مصالحۀ ملی فرستاده شده است، سرخط رسانه بوده و با واکنش های رو به رو شده است.
بلینکن در این نامه از قانون اساسی و تشکیل دولت آیندۀ افغانستان، حکومت همه شمول و آتش بس دوامدار در افغانستان یادآوری کرده و گفته است که خلیلزاد پشنهادات خود را در این مورد با مقامات حکومتی افغان، رهبران سیاسی و طالبان شریک ساخته تا روند صلح سرعت یابد.
همچنان در نامه آمده است، بزودی تحت نظارت سازمان ملل متحد وزرای خارجۀ و نمایندگان کشورهای امریکا، روسیه، چین، پاکستان، هند و ایران در رابطه به صلح افغانستان نشستی را برگزاز خواهند کرد.
در نامه آمده است، در چند هفتۀ آینده در کشور ترکیه نشست طالبان و حکومت افغانستان دعوت می شود و در این نشست بین هر دو جانب توافق صلح نهایی می شود.
بلینکن از رئیس جمهور خواسته است که در این نشست اشتراک نماید و یا نمایندۀ خود را به این نشست روان کند.
در این نامه به اشرف غنی پشنهاد شده است که در رابطه به صلح و تفاهم سیاسی دامنۀ مشوره ها را وسیع نماید.
عملکرد و اظهارات دولت در ارتباط صلح:
هفته گذشته نامه وزير خارجه امريکا عکس العمل مسوولين دولت افغانستان به ويژ امرالله صالح معاون اول رياست جمهورى، در سانه ها بحث ها را به ميان آورد، اما شمارى از مسوولين افغان در اين مورد عکس العمل نرم داشتند.
رييس جمهور غنى مطابق قانون اساسى از طريق انتخابات به انتقال قدرت تاکيد کرده و گفته بود: ((هر نهاد ميتواند که طرح را نوشته و آنرا راه حل براى افغانستان بداند اما وثيقه ما قانون اساسى است و به طرح ديگری نیاز نيست.))
او همچنان اظهار داشته است که پاکستان بايد سياست قبلی را تغییر داده و افغانستان را به حيث کشور مستقل و سربلند بپذیرد.
بگفته غنی، پیامش براى طالبان اين است که ملت از جنگ خسته شده است، صلح ميخواهد و طالبان باید به خواست مشروع ملت پاسخ مثبت دهد.
اما امرالله صالح معاون اول رييس جمهور کشور در عکس العمل نامه وزير خارجه امريکا کفته است، معامله بر قانون اساسى و حق رای مردم قابل قبول نيست. موصوف افزوده است: ((ما ازين نامه نگران نیستیم و نه هم در موقف ما تغيير امده است.))
به گفته موصوف، غرب و امريکا حق دارند که در مورد نيروهاى خود در افغانستان تصمیم بیگرند: ((اما اين حق مشروع ماست که سرنوشت ٣٥ ميليون انسان افغانستان مطابق تقسيم اوقات ديگران به معامله نگیریم.))
محمد محقق مشاور رييس جمهور در امور سياسى و امنيتى نیز گفته است: ((ضعف در نامه وزير خارجه امريکا اين است که در مورد ساختار افغانستان معلومات درست ندارد، رنگ امرانه دارد، که صلح امرانه و فرمايشى به کدام جاى نمى رسد.))
اما سایر مقامات افغان در اين مورد موضع نرم تری دارد.
داکتر عبدالله عبدالله رئيس شوراى عالى مصالحه ملى در مورد نامه وزير خارجه امريکا گفته است: ((علاوه بر اين که نمى خواهم از نامه يادشده دفاع نمايم اما در نامه مواردی مهمی بحث شده است، هيچ کسى بر مردم افغانستان چيزى تحميل کرده نميتواند، تفرقه، تبعیض و بى اتفاقى باعث اين شده که هر چيز بر ما تحميل شود.))
حنيف اتمر وزير خارجه افغانستان به تاريخ ١٨حوت گفت که مردم بايد در مورد طرح جديد امريکا نگران نباشند، چون که بر تمام ابعاد اين طرحه صحبت ها و مشورهاى مفصل صورت مى گیرد و بعداً تصمیم گرفته می شود.
موصوف افزوده است که نقاط اساسی اين طرح با منافع ملى مردم افغانستان سازگار است اما در برخى موارد آن بايد مشوره ها صورت گیرد.
غلام فاروق مجروح عضو هیئت مذاکره کننده جمهوری اسلامي افغانستان ميگوید: ((طرحی که خليلزاد با سياسيون افغانستان شريک ساخته است با ما نيز شريک ساخت، بالای آن کار مى کنيم و قرار است در نشست هاى بعدی در مورد با هم صحبت هایی داشته باشيم.))
رييس جمهور هفته گذشته با شمارى رهبران جهادى، شخصیت های سياسى و ملى نیز پیرامون صلح نشستی داشت.
ارگ بدون جزئيات نگاشته بود که در اين نشست رئيس شوراى عالى مصالحه ملى نيز حضور داشت که ضمن تاکید در مورد بهبود وضعيت عمومى امنيتى کشور و تقويت اجماع ملى برای صلح افغانستان از هيئت مذاکره کننده دولت ابراز حمايت شد.
شماری از منابع نوشته است که در اين نشست حامد کرزى رئيس جمهور پيشن کشور، گلّبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامى، صلاح الدين ربانى رئیس جمعيت اسلامى و کريم خليلى رهبر حزب وحدت اسلامى اشترک نکرده بود.
هفته گذشته مسوولین حکومتى، براى ١٤ ولايت تقرر والیان از سوى طالبان قسمی وانمود کرد که گویا طالبان براى جنگ بهارى اماده گی مى گیرند و اراده به صلح را ندارد، اما ذبيح الله مجاهد سخنگوی طالبان ميگويد که تشکيلات جديد ولايتى آنها با وضعيت جارى در کشور هيچ ربطی ندارد و اين یک روند عادى اين گروه است.
در دوحه چه جریان دارد؟
هرچند در جریان این هفته مبتنی به نشست های بین تیم های مذاکراتی طالبان و حکومت افغانستان در دوحه گزارشات نشر نشد؛ اما دوحه به سطح بین المللی میزبان مقامات بلندرتبه بود و در آنجا با ابعاد مختلف در خصوص صلح افغانستان بحث و تبادل نظر کرده اند.
در این هفته دیبورا لاینز نمایندۀ سازمان ملل متحد برای افغانستان وارد دوحه شده بود و در آنجا با نمایندگان ویژه جرمنی، ناروی، قطر و امریکا برای افغانستان در خصوص نقش سازمان ملل متحد در صلح و مسایل دیگر بحث و گفتگو نمود.
وی افزایش سطح خشونت در افغانستان را نگران کننده خوانده و گفته است: “نتیجۀ اقدامات اجتماعی جامعه جهانی در خصوص صلح باید مطابق خواسته های مردم افغانستان باشد، تا منافع افغانها را حفظ نماید و در این کشور ثبات تامین کند.”
یوناما به تاریخ ۱۹ حوت در صفحۀ فیسبوک خود نگاشته است، دیبورا لاینز در مورد چگونکی روند صلح افغانستان و اقدامات آینده بحث کرده و گفته است که سازمان ملل متحد چگونه میتواند ازین تلاش ها حمایت موثری داشته باشد.
همچنان زلمی خلیلزاد نمایندۀ خاص امریکا برای صلح افغانستان نیز در جریان هفتۀ گذشته وارد دوحه شد و در آنجا با تیم های مذاکراتی دولت افغانستان و طالبان ملاقات نمود.
آژانس خبری دولتی قطر (قنا) خبر داده است که خلیلزاد با محمد بن عبدالرحمن الثانی وزیر خارجۀ و معاون نخست وزیر در دوحه در خصوص صلح افغانستان بحث کرده است.
بر اساس گزارش، هفته قبل مقامات افغان، پاکستانی و بریتانیا نیز در بحرین نسشتی داشتند؛ اما جزئیات این نشست به نشر نه رسیده است.
فعالیت و اظهارات طالبان پیرامون صلح
طالبان نیز طرح ارایه شدۀ حکومت همه شمول از سوی خلیلزاد را دریافت کرده است و مصروف بررسی آن می باشند و می گویند که موقف آنها در این مورد بعداً شریک ساخته خواهد شد.
داکتر محمد نعیم سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر می گوید، طالبان نیز یک کاپی طرح جدید که از سوی امریکا برای افغانستان تهیه شده، دریافت کرده است. طالبان در حال حاضر مصروف بررسی و تحقیق این طرح می باشند و در مورد آن بعداً نظر خود را شریک خواهند کرد.
یک عضو دفتر سياسی طالبان در قطر به آژانس خبری رویترز گفته است: “ما به شمول افرادی که دارای شهرت خوب می باشند، پشنهاد حکومت عبوری می نماییم و این حکومت باید در مدت دو سال، تمام بخش های حکومت به شمول ادارات امنیتی را غیر سیاسی نماید.”
بر اساس گزارش رویترز، طالبان همچنان برایش گفته است که پس از این اقدام آنها بر کاهش خشونت فکر کرده می توانند، اما باز هم آتش بس نمی کنند و از خلیلزاد خواسته اند که بالای حکومت افغانستان فشار وارد نماید تا هفت هزار زندانی دیگر طالبان را آزاد نمایند.
منابع رسمی طالبان تا کنون در این مورد چیزی نگفته اند.
همچنان محمد نعیم سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر در صفحۀ تویترش نگاشته است که ملا عبدالغنی برادر رئیس دفتر سیاسی طالبان در قطر و برخی مقامات دیگر طالبان در جریان هفتۀ گذشته در ملاقات با خلیلزاد بر تطبیق کامل توافق دوحه بحث و تبادل نظر کرده اند.
محمد نعیم افزوده است: “در این نشست همچنان در مورد وضعیت کنونی افغانستان، تسریع و موثریت روند بین الافغانی جاری بحث صورت گرفت.”
فعالیت احزاب، سیاستمداران و نهادهای مدنی در خصوص صلح
حامد کرزی رئیس جمهور اسبق افغانستان به تاریخ ۲۲ برج می از طرح تازۀ امریکا در رابطه به صلح افغانستان حمایت کرده و گفته است که این طرح بخاطر تسریع روند صلح افغانستان یک فرصت خوب را مهیا کرده است.
وی به آژانس خبری اسوشیتید پریس گفته است که این پشنهاد امریکا به تصحیح قانون اساسی و انتخابات زمینه مساعد می نماید.
وی می گوید: “این طرح امریکا ملت خستۀ از جنگ را به سمت انتخابات می برد، حقوق زنان و اقلیت ها را حفظ می نماید، برای تصحیح قانون اساسی زمینه را مساعد می نماید و پشنهاد ادارۀ موقت را مطرح می نماید.”
اما رحمت الله نبیل رئیس پیشین ریاست امنیت ملی افغانستان نتایج طرح ارایه شده از سوی امریکا را خطرناک می خواند و می گوید: “چنین کاری نشود که این طرح به شکل ترتیب شود که بالآخره ما افغان ها به نتیجه نرسیم و یک طرح دیگر در راه باشد و به روی میز گذاشته شود.”
دیمتری ژیرنوف سفیر روسیه در افغانستان با گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی افغانستان ملاقات کرده و جانبین بر روند کنونی صلح، آتش بس و راه های خروج از بن بست کنونی بحث کرده اند.
امیدهای مردم به صلح
شفیع الله یک تن از باشندگان مرکز ولایت میدان وردگ در مورد تلاش های صلح در جریان هفتۀ گذشته می گوید: “از یک طرف بخاطر صلح تلاش جریان دارد و طوری دیده می شود که امریکا میخواهد جنگ در افغانستان خاتمه یابد، این کار برخی مردم را امیدوار کردند که در کشور ما جنگ چهار دهۀ اخیر به پایان برسد؛ اما از سوی دیگر وضعیت امنیتی خراب شده است، جنگ به شدت جریان دارد، با توجه به این جنگ امید برای صلح از بین می رود؛ بخاطریکه اگر جوانب درگیر برای صلح تصمیم می داشت، اکنون باید خشونت را کاهش می داده اند.”
نصرت الله یک تن از باشندگان کمپنی شهر کابل نیز نظر مشابه دارد و می افزاید: “پیش از صلح جوانب درگیر باید در ابتدا زبان جنگ را تغییر و از ادبیات صلح استفاده می کرد، که با تاسف چنین نیست و در ضمن هر دو جانب به درگیری شدت داده و روزانه از مردم بی گناه و ملکی قربانی می گیرد.”
تماس با ما
خبرنامه
ارسال گزارش
اپلیکیشن موبایل پژواک