کابل (پژواک، ۳۰ ثور ۱۴۰۵): همزمان با روز جهانی زنبور عسل، یکی از اعضای اتحادیۀ زنبورداران افغانستان میگوید که با وجود گسترش فارمهای زنبورداری و افزایش ظرفیت تولید عسل، واردات گستردۀ عسل خارجی و کمبود تجهیزات مدرن، این صنعت را با چالشهای جدی روبهرو ساختهاست.
روز جهانی زنبور عسل همهساله در ۲۰ می گرامیداشت میشود. هدف از نامگذاری این روز، افزایش آگاهی عامه در مورد نقش مهم زنبورهای عسل در گردهافشانی گیاهان، حفظ تنوع زیستی و تأمین امنیت غذایی عنوان شدهاست.
آژانس خبری پژواک به همین مناسبت با عضو اتحادیۀ ملی زنبورداران افغانستان و شماری از زنبورداران گفتوگو کردهاست.
مجیبالرحمن شهاب، رئیس اتحادیۀ زنبورداران میدانوردک و مسؤول فرهنگی اتحادیۀ ملی زنبورداران افغانستان میگوید که صنعت زنبورداری در کشور از سالها پیش آغاز شده و اکنون نزدیک به چهار هزار فارم زنبورداری در سراسر کشور فعالیت دارند.
به گفتۀ او، حدود شش هزار تن در این بخش مصروف کار هستند که ۲۰ درصد آنان را زنان تشکیل میدهند. وی نقش زنان را در رشد این صنعت مهم دانسته و میگوید، شماری از آنان مالک فارمهای شخصی اند و برخی دیگر بهگونۀ شراکتی فعالیت میکنند.
شهاب میافزاید که اگر در هر فارم بهطور اوسط ۲۰۰ صندوق زنبور عسل موجود باشد، مجموع صندوقها در کشور به حدود ۸۰۰ هزار میرسد و در یک سال عادی نزدیک به ۱۲ هزار تُن عسل تولید میشود.
او تأمین امنیت سراسری را یکی از عوامل رشد این صنعت عنوان کرده و میگوید، اکنون زنبورداران میتوانند زنبورهای خود را به ولایتهای مختلف انتقال دهند؛ در حالیکه پیش از این، بسیاری از آنان ناگزیر بودند در فصل زمستان زنبورها را به پاکستان منتقل کنند.
به گفتۀ شهاب، تغییر کشت تریاک به ریحان در برخی ولایتهای جنوبی نیز برای زنبورداری مفید بودهاست؛ زیرا ریحان اکنون یکی از منابع مهم تغذیۀ زنبورها بهشمار میرود.
او ایجاد لابراتوار بررسی کیفیت عسل از سوی وزارت زراعت را یک گام مهم میداند، اما تأکید میکند که این بخش هنوز با چالشهای جدی روبهرو است.
به گفتۀ وی، نبود تجهیزات مدرن، باقیماندن شماری از زنبورها در پاکستان، واردات گستردۀ عسل خارجی و ضعف نسل زنبورها از مشکلات عمدۀ این صنعت است. او از حکومت پاکستان میخواهد که برای زنبورداران افغان در زمینۀ صدور ویزه سهولت ایجاد کند.
شهاب همچنان از امارت اسلامی میخواهد برای حمایت از تولید داخلی، بر عسل وارداتی مالیات بیشتر وضع کرده یا واردات آن را محدود سازد.
او میگوید، در صورت فراهمشدن تجهیزات مدرن، زنبورداران میتوانند علاوه بر عسل، ژل رویال و زهر زنبور نیز تولید کنند؛ محصولاتی که در بازارهای جهانی ارزش بلند اقتصادی دارند.
شاهمحمد، زنبوردار ۶۰ ساله که نزدیک به ۳۵ سال در این بخش فعالیت دارد، میگوید که در گذشته میان ۷۰۰ تا ۸۰۰ صندوق زنبور عسل داشت، اما اکنون این رقم به ۴۰ تا ۵۰ صندوق کاهش یافتهاست.
او دلیل این کاهش را واردات عسل خارجی عنوان کرده و میافزاید: «عسل خارجی با قیمت پایین وارد افغانستان میشود و همین موضوع عواید ما را کاهش دادهاست. مردم به دلیل وضعیت اقتصادی بیشتر همان عسلها را میخرند و ما مجبور شدهایم قیمت عسل داخلی را کاهش دهیم.»
شاهمحمد میگوید که در گذشته مشکلات زنبورداران کمتر بازتاب مییافت، اما اکنون با ایجاد اتحادیهها، تا حدی صدای آنان به مسؤولین رسیدهاست.
او از حکومت میخواهد از زنبورداران داخلی حمایت کرده و جلو واردات عسل خارجی را بگیرد.
در همین حال، عبدالله امیری، مسؤول فارم زنبورداری «بهاران» و منشی اتحادیۀ زنبورداران ولایت میدانوردک میگوید که حدود ۱۱ سال است در این بخش فعالیت دارد.
وی میافزاید که در فارم او حدود ۱۲۰ صندوق زنبور عسل وجود دارد و این رقم در طول سال تا ۲۰۰ تا ۲۵۰ صندوق افزایش مییابد.
به گفتۀ او، تکثیر زنبورها وابسته مستقیم به آبوهوا و وضعیت طبیعت است. امسال به دلیل بارندهگیهای مناسب، وضعیت برای زنبورداری خوب بودهاست.
عبدالله امیری تأکید میکند که در صورت نامناسب بودن آبوهوا و کمبود گل و گیاه، زنبورداران نمیتوانند حاصل خوبی به دست آورند.
او میافزاید که هنوز زمان عسلگیری در فارم او نرسیده، اما اگر هوا مناسب باقی بماند، تا حدود ۱۵ روز دیگر یک مرحلۀ عسلگیری انجام خواهد شد.
در همین حال، مولوی شیرمحمد حاتمی، سخنگوی وزارت زراعت، آبیاری و مالداری میگوید: «این وزارت برای حمایت از زنبورداران و رشد این بخش، فعالیتهای مختلفی را عملی میسازد که شامل مشورههای تخنیکی، فراهمسازی زمینۀ ایجاد فارمهای جدید و مبارزه با بیماریها و آفات میباشد.»
براساس معلومات او، در سطح کشور ۳۲۰۰ فارم زنبورداری وجود دارد و از این فارمها سالانه ۲۲۰۰ متریک تُن عسل تولید میشود.
