از آب آشامیدنی تا مکتب و کلینیک؛ روایت محرومیت در برخی مناطق نیمروز

زرنج (پژواک، ۲۹ جدی ۱۴۰۴): کمبود آب آشامیدنی صحی، کلینیک‌ها، مکاتب و سرک‌ها، زنده‌گی هزاران باشندهٔ برخی مناطق در ولایت نیمروز را با مشکلات جدی روبه‌رو ساخته‌است؛ باشنده‌گان این مناطق با انتقاد از بی‌توجهی حکومت‌های پیشین، از امارت اسلامی می‌خواهند که برای رفع مشکلات اساسی‌شان اقدامات عملی و فوری انجام دهد.

آب آشامیدنی صحی، سرک‌های معیاری، مکتب و خدمات صحی از اساسی‌ترین حقوق اجتماعی شهروندان و ستون‌های اصلی رفاه و عدالت اجتماعی در هر جامعه به‌شمار می‌روند و تأمین این خدمات، مسؤولیت دولت محسوب می‌شود.

با این‌حال، جنگ‌های بیش از چهار دهه در افغانستان سبب شده‌است که در برخی قریه‌ها و نقاط دوردست کشور، توجه لازم صورت نگیرد و مردم از دسترسی به این خدمات محروم بمانند.

خبرنگار آژانس خبری پژواک در ولایت نیمروز با شماری از باشنده‌گان قریه‌های «سید عبدالسلام»، «رستم‌خان» و «بای‌ناز» در شهر زرنج، و همچنان قریه‌های «عبدالباقی ساسولی»، «نارویی» و «ولیداد» در ولسوالی کنگ گفت‌وگو کرده‌است. باشنده‌گان این مناطق کمبود آب آشامیدنی صحی، کمبود مراکز تعلیمی و صحی و خرابی سرک‌ها را از مشکلات عمدهٔ خود عنوان کرده، حکومت‌های پیشین را به بی‌تفاوتی متهم می‌کنند و از امارت اسلامی خواستار توجه جدی در این بخش‌ها اند.

کمبود آب

مولوی محمدجمعه اسلامیار، رئیس شورای قریهٔ «عبدالباقی ساسولی» در ولسوالی کنگ ولایت نیمروز می‌گوید که انکشاف متوازن در بسیاری از مناطق این ولسوالی صورت نگرفته و شماری از قریه‌ها هنوز هم از داشتن کلینیک، مکتب و سرک محروم اند. به گفتهٔ او، مردم این مناطق به آب آشامیدنی صحی دسترسی ندارند.

وی قریه‌های شمال ولسوالی کنگ، به‌شمول قریهٔ «عبدالباقی ساسولی» را از محروم‌ترین مناطق می‌داند و می‌گوید: «در بیشتر قریه‌های ما برای نوشیدن آب صحی نداریم، آب برای زراعت نداریم و همه زمین‌های ما خشکیده است.»

به گفتهٔ او، بیشتر باشنده‌گان این قریه به دلیل نبود آب آشامیدنی صحی، به‌ویژه در فصل تابستان، به امراض مختلف میکروبی مبتلا می‌شوند.

این مشکل تنها به قریه‌های ولسوالی کنگ محدود نمی‌شود؛ بلکه در شماری از قریه‌های دیگر ولسوالی‌ها و حتا در برخی مناطق شهر زرنج، مرکز ولایت نیمروز نیز وجود دارد.

محمدنبی، باشندهٔ قریهٔ «سید عبدالسلام» در شرق شهر زرنج می‌گوید که ده‌ها خانواده در این قریه زنده‌گی می‌کنند، اما کمبود آب آشامیدنی صحی از اساسی‌ترین مشکلات آنان است.

وی با متهم‌کردن حکومت‌های پیشین به بی‌توجهی، می‌افزاید: «مشکلات ما زیاد است، اما مهم‌ترین آن آب آشامیدنی است. تا هنوز در قریهٔ ما نل‌کشی نشده است؛ تنها یک چاه وجود دارد که آب آن شور و غیرقابل نوشیدن است.»

به گفتهٔ او، باشنده‌گان این قریه ناگزیر اند آب مورد نیازشان را خریداری کنند؛ اما برخی خانواده‌ها به دلیل مشکلات اقتصادی، توان خرید آب را ندارند و مجبور به استفاده از آب شور می‌شوند.

او می‌افزاید: «برخی خانواده‌ها آب را از شهر یا قریه‌های همجوار می‌آورند، اما خانواده‌هایی هم هستند که نه توان خرید دارند و نه توان انتقال آب؛ این‌ها مجبور اند از آب شور برای نوشیدن استفاده کنند.»

در همین حال، جمیلهٔ ۴۰ ساله، باشندهٔ قریهٔ «بای‌ناز» شهر زرنج می‌گوید که این قریه باوجود فاصلهٔ ۱۰ کیلومتری از شهر، از نل آب آشامیدنی محروم است و برخی خانواده‌ها از آب جوی برای نوشیدن استفاده می‌کنند. به گفتهٔ او، بیشتر اوقات کودکان این قریه به امراض میکروبی مبتلا می‌شوند.

غلام ‌محی‌الدین، باشندهٔ قریهٔ «رستم خان» شهر زرنج نیز می‌گوید: «ما مردم فراموش‌شده هستیم؛ نه دولت جمهوریت در طول ۲۰ سال برای ما کاری کرد و نه مؤسسات پروژه‌ای آوردند؛ از امارت اسلامی می‌خواهیم به منطقهٔ ما توجه کند، ما آب می‌خواهیم.»

همچنان محمدعیسی بلوچ، باشندهٔ قریهٔ «نارویی» ولسوالی کنگ می‌گوید که در این قریه ۱۵ خانواده زنده‌گی می‌کنند، اما حتی یک نل آب آشامیدنی نیز وجود ندارد.

او می‌افزاید: «روزانه از قریهٔ عبدالرحمن چهار بشکه آب می‌آوریم، راه دور است و با مرکب یک ساعت طول می‌کشد، خیلی در عذاب هستیم؛ اگر دولت یا مؤسسات برای هر قریه یک چاه حفر می‌کردند، حداقل ما آب می‌داشتیم. در دولت قبلی به‌خاطر فساد هیچ کاری برای ما نشد.»

خدمات صحی و سرک

باشنده‌گان شماری از قریه‌های دورافتادهٔ نیمروز می‌گویند که نبود کلینیک‌های صحی دولتی، زنده‌گی روزمرهٔ آنان را با چالش‌های جدی روبه‌رو ساخته‌است.

محمدنبی، باشندهٔ قریهٔ «سید عبدالسلام» می‌گوید که در این قریه هیچ کلینیک صحی وجود ندارد و بیماران مجبور اند برای تداوی به شهر زرنج مراجعه کنند.

وی می‌افزاید: «ما حدود ۱۰ کیلومتر از کلینیک‌های شهر فاصله داریم؛ بیشتر مردم فقیر هستند و کرایهٔ رفت‌وآمد تا شهر حدود ۵۰۰ افغانی می‌شود که بسیاری خانواده‌ها توان پرداخت آن را ندارند.»

جمیله، باشندهٔ قریهٔ «بای‌ناز» نیز از نبود خدمات صحی شکایت کرده و می‌گوید: «در قریهٔ ما هیچگاه دولت یا مؤسسات نیامده‌اند، تیم‌های سیار و واکسیناسیون یا بسیار کم می‌آیند یا اصلاً نمی‌آیند.»

به گفتهٔ او، در گذشته مواردی وجود داشته که زنان هنگام زایمان، به‌دلیل خون‌ریزی شدید و نبود امکانات صحی، در مسیر انتقال به شفاخانهٔ ولایتی جان باخته‌اند.

وی همچنان می‌گوید که باشنده‌گان این قریه مجبور اند دو کیلومتر راه را پیاده طی کنند تا به سرک کنار نهر لشکری برسند؛ زیرا در داخل قریه هیچ سرک معیاری وجود ندارد.

نبود مکاتب متوسطه و لیسه

نبود مکاتب متوسطه و لیسه، مشکل دیگر باشنده‌گان این قریه‌ها است.

محمدنبی می‌گوید که در قریهٔ «سید عبدالسلام» مکتب وجود دارد، اما تعمیر ندارد و تنها تا صنف چهارم تدریس می‌شود. این مکتب به‌دلیل کمبود تشکیلات، فقط یک مدیر و دو معلم دارد.

به گفتهٔ او، کودکان پس از صنف چهارم مجبور اند برای ادامهٔ آموزش به شهر بروند، اما فاصلهٔ زیاد سبب شده که بسیاری از آن‌ها از ادامهٔ تحصیل باز بمانند.

غلام‌محی‌الدین، باشندهٔ قریهٔ رستم خان نیز می‌گوید: «در قریهٔ ما اصلاً مکتب وجود ندارد؛ تعلیم و تحصیل حق ما است و می‌خواهیم فرزندان‌مان باسواد شوند.»

همچنان، محمدصابر باشندهٔ قریهٔ «ولیداد» می‌گوید که ده‌ها کودک در این قریه به‌دلیل نبود مکتب از نعمت سواد محروم مانده‌اند.

او می‌افزاید: «ما همیشه فراموش‌شده بودیم؛ از امارت اسلامی می‌خواهیم که برای ما مردم فقیر کارهای بنیادی انجام دهد. اگر دولت به‌زودی نمی‌تواند، حداقل با همکاری مؤسسات برای ما کلینیک و مکتب بسازد و سرک ایجاد کند.»

کارشناس اقتصادی: تمرکز بر انکشاف شهری، قریه‌ها را محروم ساخته‌است

رحمت‌الله بارکزی، کارشناس مسایل اقتصادی می‌گوید که ضعف مدیریت محلی، تمرکز حکومت‌ها برای انکشاف شهری از عوامل اصلی محرومیت برخی قریه‌ها در ولایت نیمروز است.

وی تأکید می‌کند که حکومت باید عرضهٔ خدمات را به‌گونهٔ عادلانه در تمام مناطق تضمین کند.

بارکزی همچنان ناآگاهی مردم و فقر فرهنگی را از عوامل تشدید محرومیت می‌داند و می‌گوید در برخی مناطق، مردم باوجود داشتن امکانات و وسایط، برای بهبود وضعیت قریه‌های‌شان اقدام نکرده‌اند.

او در پایان می‌گوید: «محرومیت تنها نتیجهٔ بی‌توجهی حکومت نیست؛ در بسیاری موارد مردم نیز منافع شخصی را بر آبادی قریه‌های‌شان ترجیح داده‌اند.»

ریاست اقتصاد نیمروز: برخی پروژه‌ها برای این مناطق در نظر گرفته شده‌است

مولوی عبدالرشید شهیدیار، رئیس اقتصاد نیمروز تأیید می‌کند که در شماری از قریه‌های دوردست این ولایت توجه لازم صورت نگرفته؛ اما به گفتهٔ او، امارت اسلامی براساس پلان انکشافی ولایتی، پروژه‌های عام‌المنفعه‌ای را برای این مناطق در نظر گرفته‌است.

وی می‌گوید: «انکشاف متوازن در مرکز و ولسوالی‌ها از اهداف ما است. در پلان انکشافی ترمیم سرک‌ها، ساخت مکاتب، کلینیک‌ها و پروژه‌های کار در بدل پول شامل است. امیدواریم پروژه‌های درج‌شده در سال ۱۴۰۵ منظور و شامل بودجه شود.»

به گفتهٔ او، ریاست اقتصاد نیمروز در سال ۱۴۰۳، ۴۰ پروژهٔ انکشافی را شامل پلان کرده بود که برخی آن تطبیق شده و برخی به‌دلیل کمبود بودجه باقی مانده‌است.

او همچنان از تطبیق پروژه‌هایی با همکاری جاپان و ملل متحد یادآوری می‌کند که شامل ساخت دو کلینیک و یک مکتب در حومهٔ شهر زرنج و احداث سرک‌ها در ولسوالی‌های کنگ و چخانسور می‌باشد.