کابل (پژواک، ۸ جوزا ۱۴۰۵): شماری از معلمین مکاتب خصوصی در کابل با شکایت از پایین بودن معاش، تأخیر در پرداخت آن و فشار کاری سنگین میگویند که با وجود ساعتهای طولانی تدریس، درآمد ناچیز آنان حتا نیازهای ابتدایی زندهگی شان را نیز برآورده نمیکند؛ موضوعی که به باور کارشناسان، بر کیفیت آموزش و آیندۀ نظام تعلیمی کشور تأثیر منفی دارد.
خبرنگار پژواک برای تهیۀ این گزارش با بیش از ده تن از معلمین مکاتب خصوصی در شهر کابل گفتوگو کردهاست. تمامی آنان از پایین بودن معاشات و تاخیر در پرداخت آن شکایت داشته و شماری نیز از برخورد نادرست مسؤولین انتقاد کردهاند.
یک تن از معلمین: احساس میکردم که از ما بهرهکشی صورت میگیرد
مریم (نام مستعار) میگوید: «در آغاز سال در مکتب خصوصی مکروریان بهحیث معلم زبان دری و کمپیوتر استخدام شدم، اما به دلیل برخورد نامناسب مسؤولین، بدرفتاری سرمعلم و تبعیضی که در این مکتب وجود داشت، نتوانستم دوام بیاورم و وظیفهام را ترک کردم.»
وی که در پوهنځی زبان و ادبیات تا مقطع لیسانس تحصیل کردهاست، میافزاید: «در مکتب ما معاش معلمان یکسان نبود و مشخص نبود که براساس چه معیاری معاش تعیین میشد. برای من که بلندترین معاش مکتب را داشتم، ۴۵۰۰ افغانی تعیین شده بود، در حالیکه یک معلم صنف چهاردهم ۳۵۰۰ افغانی و معلم دیگری با تحصیلات شانزده پاس، ۴۰۰۰ افغانی معاش دریافت میکرد.»
او همچنان گفت: «معاش تعیینشده در برابر مشکلات کاری بسیار اندک بود؛ ماهانه حدود ۱۵۰۰ افغانی کرایۀ راه میپرداختم، در آغاز نیز از ما خواسته شد که ماه اول را بدون معاش کار کنیم، در ماه دوم هم گفتند که تنها ۱۵۰۰ افغانی پرداخت میشود؛ زیرا در قرارداد چنین درج شدهاست؛ احساس میکردم که از ما بهرهکشی صورت میگیرد و به همین دلیل مکتب را ترک کردم.»
مریم در مورد برخورد مسؤولین مکتب نیز افزود: «سرمعلم و مدیر مکتب با معلمان رفتار نامناسبی دارند. از سوی دیگر، برخی اوقات که معلم با شاگرد بیادب برخورد کمی جدی داشته باشد، حتماً از سوی مدیر مورد سرزنش قرار میگیرد؛ خودم چندبار با چنین عکسالعمل مواجه شدهام.»
همچنان فروزان محمدی، معلم یک مکتب خصوصی دیگر در شهر کابل گفت که از شنبه تا پنجشنبه از ساعت ۶:۳۰ صبح تا ساعت ۱۲:۳۰ ظهر مضامین دری، قرآنکریم و علوم دینی را برای صنوف ششم تدریس میکند.
او که فارغالتحصیل رشتۀ کمپیوترساینس است گفت: «معاش ماهوار همۀ معلمان در این مکتب حدود ۲۵۰۰ افغانی است؛ این مقدار معاش متأسفانه برای تأمین نیازهای ابتدایی زندهگی ما کافی نیست، اما به دلیل نبود فرصتهای بهتر کاری، مجبور به ادامۀ این وظیفه هستیم.»
وی از مسؤولین خواست که به وضعیت معیشتی معلمن توجه جدی صورت گیرد، معاشات افزایش یابد و شرایط کاری به گونۀ بهتر و عادلانهتر فراهم گردد، تا معلمین بتوانند با آرامش خاطر به تربیۀ نسل آینده بپردازند.
از سویی هم، فرزانه احمدزی که دارای مدرک لیسانس در فقه و قانون و روانشناسی عمومی است گفت، در یکی از مکاتب خصوصی شهر کابل مضامین پشتو و تعلیم و تربیت و قرآنکریم را آموزش میدهد.
وی میگوید: «معاشاتی که در مکاتب خصوصی پرداخت میشود، به نظر من قابل قبول نیست؛ زیرا فیسی که از شاگردان اخذ میشود، به مراتب بیشتر از معاشی است که به استادان پرداخت میشود؛ در حالیکه معاشات فعلی حتا نیازهای ابتدایی یک معلم را نیز برآورده نمیکند.»
او از وزارت معارف افغانستان میخواهد که به مشکلات معلمین مکاتب خصوصی توجه جدی داشته باشد.
آگاهان: به مشکلات معلمین مکاتب خصوصی رسیدهگی شود
جمالالدین سلیمانی، کارشناس بخش تعلیم و تربیه با تایید این مشکلات در برخی مکاتب خصوصی گفت: «چندین بار شاهد این وضعیت هستیم و متاسفانه به نحوه بخاطر معاش، امتیازات مالی، استادها را حتا گروگان هم میگیرند و این معاش سه الی پنج هزار افغانی، نه تنها که به معلمین بسنده نمیکند، برعکس کیفیت آموزش را در مکاتب خصوصی پایین آورده، یک نام نیک که قبلاً مکاتب خصوصی بخاطر تدریس بهتر داشت، حالا ندارد.»
موصوف میگوید، این واقعاً یک معضلۀ کلان است و از لحاظ حقوقی هم مشکلات خود را میداشته باشد؛ چون قانون کار وجود دارد، کار در مقابل مزد و متاسفانه معلمین از عدم آگاهی از موارد قانونی در مراجع قضایی مراجعه نمیکنند و این سبب میشود که هم از نگاه روحی، روانی و مالی تاثیر بالای آنان داشته باشد، هر آن چیزی که باعث رنجش خاطر استادان شود، در کیفیت آموزشی نیز تاثیر منفی میگذارد.
وی افزود: «من امیدوارم که مکاتب خصوصی در این عرصه توجه کنند، چون هر قدر که کیفیت تدریس و خدمات بهتر باشد، روند آموزشی نیز بهتر خواهد شد.»
در همین حالف پرویز خلیلی، کارشناس حقوقی نیز میگوید، موجودیت همچو مشکلات فراراه معلمین در مکاتب خصوصی کیفیت تدریس را پایین میآورد؛ زیرا معلم دلزده میشود.
او گفت: «کار و اصول اساسی روابط کاری، پرداختنشدن معاش معلمان در وقت معین، تعیین معاش بسیار پایین و برخورد غیرمسلکی با معلمان، نقض حقوق اساسی کارمندان محسوب میشود. در هر نظام آموزشی معلم یک نیروی تخصصی و بنیادی است و کارفرما مکلف است حقوق، کرامت انسانی و امنیت شغلی او را رعایت کند.»
به گفتۀ خلیلی، تأخیر دو تا سه ماهه در پرداخت معاش، تخلف آشکار از اصول قرارداد کاری است، برخورد توهینآمیز یا غیرمسلکی با معلمین، خلاف کرامت انسانی و اخلاق حرفهای میباشد و تعیین معاش بسیار پایین در برابر حجم کار و مسؤولیت معلم، نوعی بیعدالتی شغلی بهشمار میرود؛ در واقع، وقتی معلم نتواند حداقل نیازهای زندهگی خود را تأمین کند، مفهوم عدالت کاری و امنیت شغلی عملاً از بین میرود.
موصوف میگوید، بدون شک مشکلات اقتصادی و فشارهای روانی، تأثیر مستقیم بر کیفیت تدریس و وضعیت روحی معلمین دارد، معلمی که نگران کرایۀ خانه، نان خانواده و پرداخت نیازهای ابتدایی زندهگی باشد، نمیتواند با آرامش ذهنی و انگیزۀ بلند وارد صنف درسی شود.
وی گفت که این مشکلات قابل حل است؛ اما نیازمند ارادۀ جدی، نظارت شفاف و همکاری مشترک میان مسؤولین آموزشی، مالکان مکاتب خصوصی و نهادهای مرتبط میباشد.
موصوف وزارت معارف افغانستان را مسؤول دانسته و میگوید که باید بهصورت جدی از مکاتب خصوصی نظارت جدی صورت گیرد.
پاسخ مسؤولین
خواستیم که برای توازن این گزارش پاسخ مدیران و یا مسؤولین مکاتب خصوصی را داشته باشیم اما موفق به انجام تماس نشدیم.
اما محمدعظیم میدانوال، رئیس عمومی اتحادیۀ مکاتب خصوصی شهر کابل که به نمایندهگی از این مکاتب سخن میزند، بدون ارایۀ جزئیات و صحبت بیشتر میگوید: «اکثریت تهمت هم میکنند.»
وی در ادامه افزود: «کسیکه شکایت دارد، مستقیم عارض شود… معاش هم مطابق ساحه است و در عین حال تجربۀ کاری و سویۀ تحصیل معلم مهم است.»
در همین حال، قاری عبدالباسط حقانی، رئیس مکاتب خصوصی وزارت معارف بدون ارایۀ جزئیات بیشتر فقط گفت: «روی یک طرح جامع و کامل کار جریان دارد، انشاءالله تمام این مشکلات در مکاتب خصوصی حل خواهد شد.»
