کابل (پژواک، ۲۲ سنبله ۱۴۰۵): رهبران کشورهای عضو بریکس در نشست دهلینو از ادامۀ تشدید تنشها در خاورمیانه ابراز نگرانی کرده، خواستار خویشتنداری و حل اختلافات از راه گفتوگو و دیپلوماسی شده و مخالفت خود را با اقدامات قهری یکجانبه مغایر با حقوق بینالملل اعلام کردهاند.
هجدهمین نشست سران بریکس به میزبانی هند روزهای شنبه و یکشنبه، ۱۲ و ۱۳ سپتمبر، در دهلینو برگزار میشود.
براساس «اعلامیۀ دهلینو» که در نخستین روز این نشست منتشر شد، رهبران بریکس گفتهاند که از ادامۀ تشدید تنشها در خاورمیانه و غرب آسیا عمیقاً نگران اند و از طرفها خواستهاند حداکثر خویشتنداری را به خرج دهند و از اقدامهایی که وضعیت را بیشتر وخیم میسازد، خودداری کنند.
در اعلامیه بر حفاظت از غیرنظامیان و تأسیسات غیرنظامی مطابق منشور سازمان ملل، از جمله احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها، تأکید شده است.
رهبران بریکس همچنین خواستار افزایش تلاشها از طریق گفتوگو و دیپلوماسی برای رسیدن به تفاهمی درازمدت شدهاند که به صلح، امنیت و ثبات پایدار در منطقه کمک کند.
در اعلامیه همچنین بر همکاری برای حفظ جریان عادی تجارت جهانی، زنجیرههای تأمین و انرژی مطابق قوانین بینالمللی تأکید شده است.
نگرانی از حمله بر تأسیسات هستهای
کشورهای عضو بریکس در بخش دیگری از اعلامیه نسبت به «حملات عمدی» بر تأسیسات غیرنظامی و تأسیسات هستهای صلحآمیزی که تحت نظارت کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارند.
در اعلامیه آمده است که چنین حملاتی ناقض حقوق بینالملل و قطعنامههای مرتبط آژانس بینالمللی انرژی اتمی است.
رهبران بریکس تأکید کردهاند که نظارتهای هستهای، مصونیت و امنیت هستهای باید همواره، از جمله هنگام درگیریهای مسلحانه، رعایت شود تا مردم و محیط زیست از آسیب محفوظ بمانند.
اسوشیتدپرس نوشته است که این موضع بهعنوان انتقاد غیرمستقیم از حملات امریکا و اسرائیل بر تأسیسات هستهای ایران دیده میشود.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، نیز در نشست بریکس در دهلینو حضور دارد.
مخالفت با اقدامات قهری و تحریمهای یکجانبه
رهبران بریکس همچنین اعمال اقدامات قهری یکجانبهای را که مغایر حقوق بینالملل باشد، محکوم کردهاند.
براساس اعلامیه، این اقدامات، از جمله تحریمهای اقتصادی و تحریمهای ثانوی، میتواند پیامدهای گستردهای بر حقوق مردم کشورهای هدف، از جمله حق توسعه، صحت و امنیت غذایی داشته باشد و بهویژه افراد فقیر و آسیبپذیر را بیشتر متأثر سازد.
بریکس خواستار لغو چنین اقدامهای غیرقانونی شده و تأکید کرده است که این اقدامات حقوق بینالملل و اصول و اهداف منشور سازمان ملل را تضعیف میکند.
در اعلامیه آمده است که کشورهای عضو بریکس با اقدامات قهری یکجانبهای که مغایر حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل باشد، از جمله تحریمهایی که از سوی شورای امنیت سازمان ملل مجوز نداشته باشند و مغایر حقوق بینالملل باشند، مخالفت میکنند.
غزه و فلسطین
رهبران بریکس در اعلامیۀ خود همچنین از ادامۀ خشونتها در غزه، با وجود توافق آتشبس اکتوبر ۲۰۲۵، ابراز نگرانی عمیق کردهاند.
آنان خواستار حفظ آتشبس و فراهمشدن دسترسی کامل و بدون مانع کمکهای بشردوستانه به نوار غزه شدهاند.
بریکس همچنین خواستار توقف سیاستهایی شده که هدف آن کوچ اجباری فلسطینیها از نوار غزه باشد و نسبت به اقدامهایی که میتواند حقوق غیرقابل سلب مردم فلسطین را خدشهدار کرده یا اشغال را مشروع و طولانیتر سازد، ابراز نگرانی کرده است.
این گروه بر راهحل دوکشوری تأکید کرده و بار دیگر از ایجاد یک دولت مستقل، دارای حاکمیت و قابل دوام فلسطینی در مرزهای بهرسمیتشناختهشدۀ سال ۱۹۶۷، شامل نوار غزه و کرانۀ باختری، با بیتالمقدس شرقی بهعنوان پایتخت آن حمایت کرده است.
بریکس همچنین از عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل حمایت کرده است.
اصلاح شورای امنیت
رهبران بریکس در بخش دیگری از اعلامیه بار دیگر از اصلاحات همهجانبه در سازمان ملل، بهشمول شورای امنیت، حمایت کرده و خواستار افزایش نمایندگی کشورهای در حال توسعه از افریقا، آسیا و امریکای لاتین شدهاند.
در اعلامیه آمده است که اصلاح شورای امنیت باید به تقویت صدای کشورهای «جنوب جهانی» منجر شود.
چین و روسیه، بهعنوان دو عضو دایم شورای امنیت، بار دیگر از خواست برازیل و هند برای ایفای نقش بزرگتر در سازمان ملل، از جمله در شورای امنیت، حمایت کردهاند.
اسوشیتدپرس گزارش داده است که نارندرا مودی، نخستوزیر هند، در نشست گفته بریکس «علیه هیچکس» نیست و کشورهای جنوب جهانی باید از «پیرو قواعد» به «شکلدهندۀ قواعد» تبدیل شوند.
بریکس متشکل از برازیل، روسیه، هند، چین، افریقای جنوبی، مصر، اتیوپیا، ایران، امارات متحدۀ عربی، عربستان سعودی و اندونیزیا است.
