شهرکابل (پژواک، ١٨جدى٩٠) يک تن از شهريان کابل مى گويد: “از همچشمى هاى خانم خود به تنگ آمدم. درهرشش ماه، پرده و پوش دوشک خانه را تبديل مى کنه و ميگه که دختر خاله و زن ايورم، همه چيز خوده نو کده؛ ما چرا نکنيم؟”
اين مرد ٣٨ ساله که خالد احمد نام دارد گفت: همچو رقابت هاى ناسالم که اقتصاد فاميل را ضربه مى زند، در سال هاى اخير بين زنان در شهر کابل بيشتر شده وخانم وى نيز تحت تاثير اين رقابت ها رفته است.
خالد احمد، به آژانس خبرى پژواک گفت که خانم وى، براى هرمحفل خوشى حداقل دو جوره لباس نو خريدراى مى کند و تاکيد دارد که برعلاوۀ خودش، اولادها نيز براى هر محفل خوشى، لباس نو داشته باشند.
وى که دربازار قلعۀ زمان خان شهر کابل دکان کلچه پزى دارد گفت: مشکل است که با عايد ماهوار١٥ هزار افغانى دکان، در کنار مصارف روزمرۀ فاميل ٨ نفره اش، همچو خواسته هاى خانمش را نيز برآورده کند.
حميدالله ٥٠ساله باشنده حصه سوم خيرخانۀ شهر کابل که فعلاً دردفتر همکارى هاى ايتاليا در کابل به صفت نگهبان کار مى کند نيز شکايت دارد که دو دختر جوان وى، بدون درنظر داشت اقتصاد فاميل، در خريدارى لباس و وسايل منزل، از اسراف کار مى گيرند.
موصوف که ٢٥٠ دالر معاش دارد، گفت: “درعيد دخترهايم، يک ماهه معاش مره پرده خريدارى کدن؛ مى گفتند که مود پرده تغيير کده. پوره کردن اى قسم مصارف بيجا، براى يک گارد (محافظ) بسيار مشکل است.”
وى خاطرنشان ساخت که هميشه براى دختران خود توصيه مى کند تا از مصارف بيجا جلوگيرى کنند؛ اما تاکنون نتيجۀ مثبت نداشته است.
همچو رقابت ها بين مردها به ندرت ديده مى شود؛ اما تمام خانم ها نيز طرفدار همچو برترى خواهى نمى باشند.
نسيمه ٤٥ ساله که پنج سال قبل شوهرش فوت کرده و براى پيدا کردن نفقۀ سه اولاد خود در باغ زنانۀ کابل در بدل ماهانه ١٨٠ دالر معاش دکاندارى مى کند، گفت: “خودم خو هيچ وقت کتى کسى همچشمى نداشتيم، چيزى که داشتيم قناعت کديم وهيچ وقتى نخواستيم که از ديگه زنان و خويشاوندان خود تقليد کنم.”
اما اين خانم افزود که پسر ١٤ ساله و دختران ١٦ و ١٨ سالۀ او، با پسران و دختران ماماى خود همچشمى دارند و تلاش مى کنند که هر کدام، لباس بهتر از ديگرى داشته باشد.
نسيمه افزود: “اولادهاى برادرم هرکدام شان، هر هفته يک جوره لباس قيمتى با مود روز ميخرن و به خانۀ ما مى آيند و اولادهاى مه هم کوشش مى کنن که از آنها پس نمانن.”
اين خانم با بیان اینکه اولادهاى خود را نصحيت مى کند تا به عوض همچشمى در لباس، در درس و تعليم رقابت سالم داشته باشند، گفت: “اما باز هم مادر استم، اولادهاى خوده جگرخون ديده نمى تانم و تا اندازۀ توان خود، برى شان لباس ميخرم تا کم نبياين.”
شمارى از زنان براى اينکه در محافل؛ لباس نو، قيمتى و خوبتر از ديگران داشته باشند، پول را قرض مى گيرند.
خانم ٢٨ ساله باشندۀ حصه اول خيرخانه که در بازار لباسفروشى (مشعل) در شهر کابل مصروف خريدارى بود، گفت: به خاطرى که در مراسم عروسى دخترخالۀ خود لباس نو داشته باشم، ١٠هزارافغانى را از خواهرخود قرض گرفته ام.
وى که يک پیراهن را به ٥٠٠٠ افغانى خريدراى نموده بود و براى اولادهاى خود نيز لباس خريدارى مى کرد، افزود که وى و اولادهايش، لباس هاى زياد دارد؛ اما به دليلى که دوستان وى اين لباس ها را ديده است، لباس نو خريدراى مى کند.
اين خانم که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، گفت: “عروسى دخترخاله ام است، همه خويش و قوم، لباس نو و قيمتى مى پوشن، ما هم بايد برابرشان خوده جورکنيم؛ اگرنه باز بريم طعنه ميتن.”
وى که خانم خانه است و شوهرش دکاندارى مى کند، در مورد اداى پولى که قرض گرفته است، با خنده گفت: “باز شوهرم برم ميته و قرض خوده ادا مى کنم.”
موصوف در مورد اينکه خريدارى لباس بدون ضرورت براى هرمحفل خوشى، اسراف است و اسراف حرام مى باشد، گفت: “خدا (ج) مهربان است، مى بخشه، چهار روز عمر است تير ميشه چرا کاکه کاکه، کالا نپوشيم و فرش و ظرف خوب نداشته باشيم؟ زندگى برى همى است.”
اين درحالى است که علماى دين و کارشناسان امور اقتصادى، همچو رقابت ها را غيراسلامى و به زيان اقتصاد خانواده و کشور مى دانند.
مولوى شمس الرحمان فروتن يکی از علماى دين گفت که اسراف در دين مبين اسلام، جواز ندارد.
به گفتۀ وى، نه تنها اينکه بدون ضرورت، خريدارى لباس براى محافل اسراف است، بلکه تدوير محافل مجلل عروسى و غيره که با مصارف گزاف در هوتل ها رواج يافته است نيز اسراف مى باشد، که بايد جلو آن گرفته شود.
همچنان اين عالم دين گفت که خريدارى بدون ضرورت، پرده و ساير وسايل خانه نيز اسراف مى باشد و همچو مصارف در کنار متضرر ساختن اقتصاد خانواده، به اقتصاد کشور نيز صدمه وارد مى کند.
فروتن علاوه کرد: “به جاى اينکه پول خود را از اين طريق مصرف مى نمايند، بايد براى فقرا کمک کنند و يا درساختن سرک، مسجد، مدرسه و يا کلينيک به مصرف برسانند که صدقه جاريۀ مى شود.”
به باور موصوف، عدم معلومات کافى مردم از دين مبارک اسلام، سبب شده است که مردم دست به چنين مصارف بيجا بزنند.
وى گفت که حکومت، علماى دين و رسانه ها، بايد تلاش کنند تا آگاهى مردم در مورد دين بيشتر گردد و جلو چنين اعمال ناشايسته گرفته شود.
عبدالباقى بڼوال استاد پوهنځى اقتصاد پوهنتون کابل نيز گفت: رقابت هاى ناسالمى که سبب مصارف بيجا مى شود، اقتصاد خانواده و مملکت را متضرر مى سازد.
به گفتۀ وى، افغانستان يک کشور مصرفى است و همچو مصارف سبب مى گردد که واردات کشور زياد شده، اسعار بيشتر از کشور خارج گردد و در نتيجه، ثبات پول افغانى نيز متضرر شود.
قرار اظهارات منبع، استفاده از لباس و وسايل نو و قيمتى از سوى کسانى که توانايى اقتصادى دارند، اثرات منفى بر افرادى داشته مى تواند که توانايى اقتصادى ندارند.
قرار اظهارات منبع، ممکن است بعضى افرادى که توانايى اقتصادى ندارند و تحت تاثير رقابت هاى منفى قرار مى گيرند، براى به دست آوردن پول و رسيدن به خواهشات خود، مرتکب جرايمى چون دزدى و غيره شوند.
بڼوال و فروتن؛ هردو از دولت تقاضا نمودند که براى جلوگيرى از مصارف بيجا در عروسى ها، هر چه زودتر مسودۀ قانون جلوگيرى از مصارف گزاف عروسى ها را نهايى سازد.
فريد نجيبى سخنگوى وزارت عدليه گفت که مسودۀ “قانون تنظيم عروسى ها و جنبه هاى منفى آن” به کميتۀ قانونگزارى شوراى وزيران فرستاده شده است.
قراراظهارات منبع، در اين مسوده حد اکثر مهمانان محفل عروسى، ٤٠٠ تن و مينوى غذايى، سه نوع در نظر گرفته شده و در قسمت مصارف لباس و طلاى عروس نيز محدوديت هایی وضع شده است.
قرار است که اين مسوده، بعد از تصويب شوراى وزيران و ولسى جرگه، از سوى رييس جمهور توشيح و سپس عملى گردد.
اين مسوده، درحالى ترتيب داده شده است که در بعضى مراسم عروسى در کشور، حتى هزاران مهمان با انواع غذاها پذيرايى مى شوند و صدها هزار افغانى، مصرف لباس و طلاى عروس مى شود.
