کابل (پژواک،٨ سنبله ٩١): برخى آگاهان امور و وزارت دفاع ملى، علل افزايش حملات نيروهاى افغان برسربازان آيساف را خطر به تماميت ارضى، نفوذ مخالفان مسلح، سازمانهاى استخبارات منطقه و عدم احترام به ارزشهاى دينى و فرهنگى افغانها از سوى خارجى ها ميدانند.
آيساف ميگويد که از آغاز سال روان ميلادى تاکنون، ٤٢ سرباز آنها در ٣٢ رويدادى که توسط نيروهاى افغان و افراد نفوذى مخالفان مسلح در ولايات مختلف صورت گرفته، کشته شده اند.
تازه ترين رويداد، سه روز قبل، حملۀ يک سرباز اردوى ملى در ولسوالى الينگار ولايت لغمان بود، که بر اثر آن دو سرباز آيساف به قتل رسيد و مهاجم، توسط ساير عساکر آيساف از پا درآمد.
وزارت دفاع امريکا، ماه گذشته اعلام کرد که اينگونه حملات، از سال ٢٠٠٧ بدينسو آغاز گرديده و در بيش از ٨٠ حملۀ نيروهاى افغان، جمعاً اضافه از ١٥٠ سرباز آيساف کشته و مجروح گرديده است.
برخى کارشناسان که امروز (٨سنبله) در بنياد فکرى محمود طرزى گردهم آمده بودند، اين مسئله را به تحليل گرفته، و عوامل مختلف را انگيزۀ همچو حملات عنوان کردند.
غفورليوال رييس مرکزمطالعات منطقوى، دراين نشست گفت که از طرف ارگانهاى مختلف، عوامل حملات نيروهاى افغان برهمکاران خارجى شان گوناگون تعريف شده، که بعضى ها علت آنرا نفوذ مخالفين به داخل نيروهاى مسلح دولت وعُقده هاى فردى و روانى عنوان نموده اند؛ اما شمارى از مردم و مبصرين، فکر ميکنند که عوامل ديگر نيز وجود دارد.
وى افزود که زيرسوال رفتن نيروهاى خارجى و مايوس شدن افغانها از همکارى قواى بين المللى در راستاى حفاظت از تماميت ارضى کشور نيز از دلايل افزايش اينگونه حملات بوده ميتواند.
به گفتۀ ليوال، بعد ازآنکه حملات راکتى پاکستان بر ولايت کنر شدت گرفت، حملات نيروهاى افغان بر سربازان خارجى نيز افزايش يافت.
در حملات راکتى که از آنسوى خط ديورند از آغاز سال جارى بدينسو بر مناطق سرحدى کنر صورت گرفته، ده ها تن کشته و مجروح شده و صدها تن بيجا گرديده اند.
ليوال علاوه کرد: “زمانيکه مردم افغانستان از همکارى قواى بين المللى در راستاى حفاظت از تماميت ارضى کشور مايوس شدند، مشروعيت نيروهاى خارجى به نحوى در ذهنيت هاى عامه زيرسوال رفت، که اين خود ميتواند يکى از دلايل افزايش اينگونه حملات باشد.”
رييس مرکز مطالعات منطقوى ميگويد: “وقتى در ذهن مردم سوال ايجاد شود که تماميت ارضى شان نقض ميشود، وقتى يکتعداد مردم در اثراين حوادث کشته ميشوند و کشتار افراد ملکى نيز به انواع مختلف بيشتر ميگردد و مهمتر از همه، مداخله دو همسايۀ افغانستان در تمام قضايا محسوس است و درتمام اين جريانات، صداى واضح از قواى بين المللى شنيده نميشود، اين خود براى درآميختن قواى امنيتى افغان با نظاميان خارجى، انگيزه شده ميتواند.”
منبع گفت: وقتى که تماميت ارضى افغانستان با خطر مواجه گردد، يکى از بخشهايى که در پيمان هاى استراتيژيک بين افغانستان و کشورها به شمول امريکا به امضا رسيده، اين است که بايد آنها از تماميت ارضى افغانستان دفاع نمايند.
اما سيد جيلانى ځواک کارشناس مسايل سياسى ميگويد که عدم احترام به غرور، ارزشهاى فرهنگى و دينى افغانها توسط نيروهاى خارجى نيز در برخى موارد، باعث عصبانيت نيروهاى افغان گرديده و آنها، فوراً دست به عمل در مقابل آنها مى زنند.
وى علاوه کرد: هر واقعه، دلايل مختلف دارد؛ اما عدم احترام به اين ارزش ها ميتواند از عمده ترين عامل به وقوع پيوستن اينگونه حملات باشد.
اين درحالى است که نيروهاى امريکايى، سال گذشته نسخه هاى قرآنکريم را در پايگاه نظامى بگرام به آتش کشيدند و اين کار، منجر به تظاهرات در کابل و چند ولايت و کشته شدن شمارى از مردم گرديد.
همچنان در اوايل سال جارى، يک عسکر امريکايى ١٧ تن از مردم ملکى به شمول زنان و اطفال را در ولسوالى پنجوايى ولايت کندهار به قتل رساند و به بهانۀ محاکمه شدن به کشورش اعزام گرديد.
از سوى ديگر، تصاويرى نشر شد که نيروهاى خارجى، بر اجساد مخالفان مسلح دولت ادرار ميکردند، که اين کار نيز باعث خشم مردم گرديد.
ځواک گفت: “گناه نيروهاى خارجى، دراينگونه حملات اين است که به ارزش هاى ما احترام نميگذارند و اين مسئله را به شکل نادرست، مطبوعاتى ساخته اند که اين کار نيز مخالفان مسلح دولت را تشويق کرده تا بيشتر به اين کار توجه کنند.”
آيساف، با ابراز نگرانى از افزايش حملات عساکر افغان برسربازان خود، نفوذ مخالفان مسلح دولت وعُقده هاى شخصى را از عوامل اساسى افزايش اينگونه حملات عنوان نموده ميگويد که ٢٥ درصد اينگونه حملات، به مخالفان مسلح دولت نسبت داده ميشود؛ درحاليکه قبلاً نفوذ مخالفان را حتى يک درصد خوانده بود.
اما طالبان ادعا ميکنند که در بيشتر همچو واقعات، افراد نفوذى آنها دخيل اند. آنها در واقعاتى که دخيل نيز نبوده اند، از حملات مسلحانۀ سربازان افغان بر سربازان آيساف تقدير کرده اند.
برخى ديگر، عدم دقت در جلب و جذب سربازان افغان را عامل همچو حملات ميدانند.
داکتر رهين پشتونيار مشاور وزارت صحت عامه که در اين بحث شرکت داشت، گفت: “سربازانى که دست به قتل نيروهاى خارجى ميزنند، بايد ارزيابى شوند، فردى که دست به چنين عملى ميزند چه کاره است؟ سطح فهم و سطح اجتماعى او به چه اندازه است؟ از کجا مى آيد و ازکدام بخش زندگى اجتماعى مى آيد؛ فقيراست؟ يا در سطح متوسط قرار دارد؟ و يا قشر بالايى است؟ اين مسايل بايد از نظر تخصصى صورت بگيرد و ما بايد پلان هاى تخصصى خود را جدى بگيريم.”
موصوف، مشکلات روانى را در همچو حملات بيشتر محسوس دانسته افزود: افراديکه به صفوف نيروهاى امنيتى افغان مى پيوندند، بايد تمام جنبه هاى مختلف زندگى وى ارزيابى شود.
وزارت دفاع ملى، پذيرفتن نفوذ مخالفان مسلح دولت، مشکلات درپروسۀ جلب و جذب و ضعف کشفى و استخباراتى را مى پذيرد؛ اما ميگويد که استخبارات منطقه نيز در تلاش از بين بردن اردوى افغانستان هستند.
جنرال دولت وزيرى معاون سخنگوى وزارت دفاع ملى، در بحث امروزى گفت: “بعداز سال ٢٠٠٨ روى ساختار اردوى ملى، به شکل اساسى کار آغاز شد و جامعۀ جهانى بخاطر تکميل کميت اردوى ملى، براى دولت، يک زمان را تعيين نمود و ما هم مجبوربوديم که در زمان تعيين شده، به هدف برسيم؛ به همين دليل بود که در پروسۀ جلب وجذب، توجهى که بايد ميشد متاسفانه نشد، که اين کار باعث گرديد هرگونه افراد، داخل صفوف نيروهاى ادوى ملى شوند.”
وى افزود که مشکل ديگر در صفوف اردوى ملى، اين بودکه ارگان کشفى به شکل ضعيف وجود داشت و در اردوى ملى، تشکيل استخبارات وجود نداشت؛ بعداز سال ٢٠٠٨ با فشارهاى زياد، يک معينيت استخبارات در چوکات وزارت دفاع ملى ايجاد گرديد. سال گذشته اين معينيت تشکيل شد و تاکنون کار روى پرسونل و رهبرى آن جريان دارد.
معاون سخنگوى وزارت دفاع ملى علاوه کرد که جنگهاى چند دهۀ گذشته؛ روحيه، صحت، اقتصاد و حالات روانى مردم را تاحد زيادى برهم زده است و نيروهاى اردوى ملى نيز بخشى از اين افراد مى باشند، که فشارهاى روحى به حد بالا در سربازان اردوى ملى نيز وجود دارد.
وى فقر، بيچارگى و بيسوادى را از مشکلات ديگر در صفوف نيروهاى امنيتى افغان دانسته، گفت اين عوامل، تاثيرات منفى بر نيروهاى امنيتى گذاشته و باعث ميشود که نيروهاى افغان، دست به همچو حملات بزنند.
جنرال وزيرى، نفوذ مخالفان مسلح دولت و سازمانهاى استخباراتى منطقه را در صفوف اردوى ملى رد نکرده، گفت: “استخبارات منطقه و مخالفان مسلح دولت، کاملاً درتلاش هستند تااردوى ملى را از ريشه از بين ببرند. آنها نميخواهند که افغانستان، صاحب يک قوت نظامى باشد تا قادر به تامين امنيت داخلى گردد و از حملات خارجى دفاع کند.”
اما معاون سخنگوى وزارت دفاع ملى تاکيد کرد که اخيراً بخاطر جلوگيرى همچو حملات، تدابير شديددر پروسه جلب و جذب گرفته شده که دراين راستا، امنيت ملى نيز همکارى ميکند . افرادى که دراردوى ملى جذب ميشوند، بايد از طرف دو بزرگ قوم تضمين شوند و بعداً اين دو بزرگ قوم، از سوى ارگانهاى کشفى نيز شناسايى ميگردند که کى هاهستند که اين سرباز را تضمين نموده اند؟
وى گفت که سپس فورمه هاى فرد داوطلب، به شفاخانه ها ارسال ميشود و بعداز آنکه تشخيص شد که اين فرد، هيچگونه تکليف صحى و روانى ندارد، به مراکز تعليمى معرفى ميگردد. ارگانهاى کشفى و استخباراتى دراين مراکز حضور دارند، هرسربازى که مشکوک به نظر برسد و يا مشکل روانى داشته باشد، دستگير و يا اخراج ميشود.
جنرال وزيرى، در اين مورد رقم دقيق ارائه نکرد؛ اما گفت که تعدادى از افراد مشکوک در داخل اردوى ملى، دستگير و يا اخراج گرديده، و تاکنون اسناد حدود٥٠ درصد منسوبين اردو، بررسى شده است.
گفتنى است که نيروهاى آيساف، با وجود نگرانى از افزايش حملات نيروهاى افغان بر سربازان خود ميگويد که آيساف، ارتباط نزديک باشرکاى افغان خود را کاهش نخواهدداد و ارزيابى ها اين است که داشتن روابط تنگاتنگ با نيروهاى افغان، باعث همبستگى قويتر و رشد اعتماد و دوستى ميگردد.
