شبرغان (پژواک، ٢٢ سرطان٩٣): “مه درس نخانديم، مگر خوش دارم که مکتب برم و معلم يا داکتر شوم.”
اين گفته پیکی ١٠ ساله است که در بندر اندخوی شهر شبرغان مرکز ولايت جوزجان، بولانی فروشى ميکند.
اين طفلک معصوم که با پنج عضو خانواده، زندگى مشقت بارى را سپرى ميکند، میگوید برادرش که از وى دو سال بزرگتر است، در بازار نان خشک ميفروشد و از اينکه در خانواده مشکل اقتصادى دارند، وى بولانى ميفروشد تا اين مشکل تاحدى کم شود.
پيکى که موهاى ژوليده و سر و صورت چرکين داشت و چپلک هاى پلاستيکى پينه يى در پاهايش بود، به آژانس خبرى پژواک گفت: “نان و بولانی ره مادرجانم با خواهرکلانم ده خانه پخته میکنه و مه و بيادرم اوره ده بازار ميفروشيم.”
وى که پدر سربازش، پنج سال قبل در ولايت کندهار در جنگ با طالبان کشته شده، گفت که در یک روز يکصد بولانی وهر بولانی را١٠ افغانی میفروشد و در هربولانی تا سه افغانی مفاد میکند.
اين دخترک علاوه کرد که در ماه رمضان، عايدش کم شده و بولانى را در نزديک شام روزانه داران ميخرند؛ حال آنکه در غير رمضان، عايدش خوب بود و از صبح تا عصر بولانى ميفروخت.
پيکى که حالا بايد صنف سوم و يا چهارم مکتب مى بود، از بازماندن مکتب ابراز تاسف نموده،گفت: “مه درس نخانديم، مگر خوش دارم که مکتب برم و معلم يا داکتر شوم.”
وقتى از وى پرسيده شد که به سوالات بيشتر پاسخ بدهد، درحاليکه صدا ميکرد که (بولانى بخريد،
بولانى!)، ساحه را با گام هاى سريع کودکانۀ خود ترک کرد.
اين درحالى است که تعداد اطفال روى جاده در شهر شبرغان، به حدود ٤٠٠ تن ميرسد که مصروف دستفروشى، بولانى فروشى، آب فروشى، موترشويى، کار در ورکشاپ موتر، جمع آورى پلاستيک از زباله دانى ها و گدايى بوده و به تازگى برنامۀ جمع آورى و آموزش آنها روى دست گرفته شده است.
درين پروگرام که از طرف دفتر حمایه اطفال که از سوى انگلستان تمويل ميشود، برای پنجاه کارمند بخش اجتماعی شوراهاى انکشافى و نهاد ای جامعه مدنی در شبرغان، آموزش داده ميشود تا چگونه بتوانند اطفالى را که کارهاى شاقه مينمايند، در بخش حرفه و سواد حياتى تدريس کنند.
محمد یونس شریفی مسوول زون شمال برنامه ملی انکشاف مهارت هاى صندوق وجهى اطفال ملل متحد(يونيسف) گفت که جمع آوری اطفال روی جاده و بسیج سازی آنها در چوکات یک پروگرام آموزش حرفه و سواد حیاتی، هدف اصلی این کارگاه آموزشی است.
وى اضافه کرد که این پروگرام برای شش ماه، در هر هفته یکبار راه اندازی میگردد و برای اشتراک کنندگان پیرامون ابعاد مختلف اطفال جمع آوری شده از روى سرک و اطفالى که کار شاقه ميکنند و بسیج سازی آنها در چوکات برنامه های آموزشی معلومات داده میشود.
به گفتۀ شریفی، پروگرام طوری ترتیب داده شده تا اشتراک کنندگان، مواد آموزشی را طور دقیق تحلیل و تجزیه کنند وبعد از اتمام دوره آموزشی، در ساحه عمل با مشکلات روبه رو نشوند.
مسوول زون شمال برنامه ملی انکشاف مهارت ها گفت که به تازگى يکصد طفل روى سرک به شمول ١٥ دختر که بیشترین شان مصروف انجام کارهای شاقه بودند، از شبرغان جمع گرديده و آنها تحت برنامه سواد و حرفه قرار گرفته اند.
موصوف علاوه کرد که اين برنامه، سه سال را در بر ميگيرد و تمام اطفال روى جاده و اطفالى که کارهاى شاقه ميکنند، جمع گرديده و ازين برنامه مستفيد ميشوند. برای اطفال در پهلوی تدریس سواد، یکمقدار مواد خوراکی و پول نیز کمک میشود تا آنها دوباره به کارهای شاقه رو نیاورند.
ذبيح الله ١١ ساله يکى ازين اطفال گفت: “يکسال پيش پدرم مُرد و مادرم، مره به ورکشاپ آورد که شاگرد مسترى شوم؛ تاحالى ده ورکشاپ کار ميکدم، حالى دولت آمد و مره اينجه آورده.”
اين طفلک افزود که در دفتر حمايت اطفال، علاوه بر آنکه براى شان سواد مى آموزانند، انتخاب حرفه نيز به خواست خود آنها است.
وى علاوه نمود که وى به رشتۀ ترميم موتر علاقه دارد و ميخواهد که آنرا ادامه بدهد.
دفتر حمايت اطفال در جوزجان، در چوکات رياست کار و امور اجتماعى از سوى انگلستان تمويل ميشود و اين دفتر از ١٢ سال بدينسو در بخش حمايت اطفال جنگزده، متضرر از آفات طبيعى و اطفال روى سرک فعاليت ميکند.
شهاب الدین شهاب ریيس کار و امور اجتماعی جوزجان میگوید: “ما تلاش داریم که تمام اطفال روى سرک را زیر یک چتر واحد قرار بدهیم و آنها را کمک نماییم تا از اینطریق يک پيشه را بياموزند.”
وى گفت که سلسلۀ جمع آوری اطفال که در جاده ها مصروف انجام کارهای شاقه اند، ادامه دارد و قرار است تا این اطفال با سواد آشنایی حاصل کنند و درضمن کارهای نجاری، خیاطی، ترمیم موتر و موبایل را فرا بگیرند و برای خود و فامیل شان کمک شوند.
نهادهاى جامعۀ مدنى، تعداد اطفال روى سرک در سراسر کشور را دو ميليون تن خوانده ميگويند که دولت، تا حال درين زمينه هيچگونه اقدام موثرى نکرده است.
براساس آمار کميسيون حقوق بشر افغانستان و صندوق وجهى اطفال ملل متحد(يونيسف)، همچنان سالانه پنج ميليون طفل درافغانستان به مکتب نميروند که از آنجمله سه ميليون آنرا دختران تشکيل ميدهند و ٢٦ درصد اطفال ديگر، نظر به مشکلات اقتصادى از مکتب محروم مى مانند.
