شبرغان (پژواک،٢٣ ميزان ٩٣): صنعت کُلالى، درحالى در ولايت جوزجان رنگ و رونق گرفته که اين صنعت طی سالیان اخیر با رکود مواجه بود و تعدادى از کاسبین آن، در پی کارهای دیگر بودند.
اشياى کُلالى را که از گِل مخصوص تهيه ميشود، تنور، گلدان، بلول، تغاره، آفتابه و ساير ظروف گلی تشکيل ميدهد.
داخل اين اشيا، سيمکارى ميشود و به رنگ هاى متنوع آراسته ميگردد.
گِل ظروف کُلالى را یک شب قبل تر(با آب مخلوط) نموده و در پلاستیک می پیچانند تا خوب پُخته شود، بعدا آنرا لگد مال کرده برای ساختن تنور و ساير اشيا آماده میسازند.
اکنون بیش از٢٠ دکان در بازار کلالی شبرغان مرکز جوزجان، مصروف فروش اشياى کلالی و بیش از يکصد کارگر مصروف تهیه مواد این صنعت اند؛ درحاليکه سال گذشته چند دکان محدود باقى مانده بود و ديگران ترک شغل نموده و تعداد کارگران آن نيز از ٣٠ تن بيشتر نبود.
حبیب الله یکتن از کُلال ها میگوید که در چند سال اخیر، کارکُلالی بازار خود را ازدست داده بود، ولی حدود شش ماه میشود که علاقۀ مردم برای خرید اين صنعت قديمه بیشتر شده است.
وی به آژانس خبرى پژواک گفت از اینکه کار اين صنعت را بیشتر خود شان انجام میدهند، از فروش آن مفاد خوب به دست مى آورند و تعداد خریداران نيز افزايش يافته است.
اين صنعت پيشه اضافه نمود که به طور مثال؛ یک تنور را سه تا چهار صد افغانی ميفروشد و حد اقل يکصد افغانی از آن مفاد میگیرد و در یک روز از هشت تا ١٠ تنور را به فروش میرساند.
غلام حیدر٢٤ ساله يکتن از شاگردان وى که مصروف ساختن تنور بود، گفت که از شش سالگی مصروف این صنعت بوده و از این درک، نفقۀ خود و خانواده اش را تامين ميکند.
به گفتۀ وى، در یک روز تا شش تنور میسازد و از هر کدام ١٢٥ افغانی مزد میگیرد.
اين کارگر علاوه کرد هرقدرى که گِل تنور و ظروف لگد مال و پُخته شود، به همان اندازه محکم و با کيفيت درست ميشود و ارزش بيشتر ميداشته باشد.
محمد شریف باشنده قریه غوره شهر شبرغان که بخاطر خریدن تنور به رسته کُلالی ها آمده بود، گفت که اين تنورها از کیفیت خوب برخوردار است.
وى اضافه کرد: “آمده ام تا یک تنور بخرم، چون زنم با این تنورها عادت داره و نان در آن خیلی خوشمزه پخته میشه. “
شریف گفت که نان بازار، بی مزه بوده و نانی که در خانه در تنور پُخته میشود، کيفيت خاص خود را دارد.
وی دلیل خوب بودن تنورها را در ترکیب مواد آن دانسته افزود: “ای تندورها موی زیاد داره، گِلش خوبش اس و در جور کدنش کلال ها خوب زحمت میکشن.”
در ترکيب گل تنور، از موى هم استفاده ميکنند که تنورخوب محکم درست شود.
اين درحالى است که تنور، داش و ديگ هاى نان پزى ساخت ايران، ترکيه، چين و روسيه که در آن گاز و برق استفاده ميشود، نيز در بازار شبرغان وجود دارد؛ اما تنور وطنى بازار آنرا سرد کرده است.
يک تنورفلزى ايرانى هفت هزار افغانى عرضه ميشود؛ اما تنور گلى وطنى که در آن چوب و ساير مواد سوخت مصرف و نان با کيفيت پُخته ميشود، نظر به نوعيت و بزرگى آن ٢٥٠ تا ٧٠٠ افغانى قيمت دارد.
وحیدالله یکتن از کُلال ها گفت که کار کُلالی در این اواخر، بازار خوب پیدا کرده و توليدات آنها نیز افزایش یافته است.
به گفتۀ وى، برخی کلال ها که نسبت رکود بازار این صنعت ترک پیشه کرده بودند، دوباره به این کار رو آورده اند.
وحيدالله در مورد اینکه گِل مورد نیاز را از کجا به دست مى آورند؟ گفت که گل مخصوص کلالی را از قریه قره کینت که در ١٥ کیلومتری شهر شبرغان واقع است، به دست مى آورند.
عظیم الله رحمانیار ریيس اطلاعات و فرهنگ جوزجان، علت رشد صنعت کُلالی را طی چند ماه اخیر با کیفیت بودن اجناس، بخصوص اشياى ظريفه خوانده، گفت: “علاقمندی مردم بخاطر استفاده از این صنعت، این است که میخواهند صنایع دستی تولید وطن را تقویت کنند و درضمن ظروفی که در کلالی تهیه میشود، ارزانتر از جنس هايی است که از خارج وارد ميگردد.”
رحمانیار گفت که از سوى ديگر، استفاده از ظروف و سایر چیزهايی که در کلالی ساخته میشود، نسبت به جنس های وارداتی برای مردم به سادگی قابل دسترس است.
ریيس اطلاعات و فرهنگ گفت که مردم میدانند که استفاده از ظروف گلى برای صرف غذا، خوبتر از ظروف پلاستیکی است وبرعلاوه، این صنعت دارای قدامت تاریخی در کشور است که مردم اکنون به اهمیت آن پی برده و از آن استفاده میکنند.
کلال ها درنقطه شمالی شهر شبرغان، بازار کوچکی را به نام رستۀ کلالی تشکیل داده اند که در آن توليدات این صنعت عرضه میگردد و کلال ها ميگويند که این صنعت، تاریخ دو هزار ساله دارد.
گفتنى است که ظروف متنوع گلى، از چندين دهه بدينسو در ولسوالى استالف ولايت کابل نيز توليد ميشود که به نام ظروف استالفى معروف بوده و علاوه بر ديگر ولايات، به خارج نيز صادر ميگردد.
