فيض آباد(پژواک،١٩قوس٩٤):"دولت بايدزمينه رادرمناطقى که مردم به زبان هاى محلى تکلم ميکنند، فراهم نمايد که براساس آن شاگردان دورۀ ابتدائیۀ مکتب را به زبان مادرى شان فرا بگیرند."
اين خواست درنشست یکروزه اى ابراز شدکه تحت عنوان "ارزش های زبانشناسی" ازطرف موسسۀ بین المللی "ثمر" درشهر فیض آباد مرکز بدخشان دایرگرديد.
مسوولان اين موسسه که ازشش سال بدينسودربخش فرهنگى وزبان شناسى دربدخشان به فعاليت آغاز نموده، ميگويند که زبان هاى محلى بايد تقويت شوند.
آدینه محمد،نمایندۀ مؤسسۀ ثمردر بدخشان گفت: "ماازدولت میخواهیم تادرمناطقى که مردم به زبان هاى محلى حرف مى زنند،شاگردان دورۀ ابتدائیه مکتب رابه زبان مادرى شان فرا بگیرند؛ چون در یاد گیری درس برای آنها مفید است و از ناکامی و فرار از مکتب جلوگیری می شود. "
وى علاوه کردکه وزارت معارف کتاب درسی دورۀ ابتدائیه را به زبان شغنانی به چاپ رسانده ،اما تا حال بنابر دلایل نامعلومی در اختیار اطفال ولسوالی شغنان قرار داده نشده است.
به گفتۀ منبع،نظر به تحقیقات موسسۀ فرهنگى ملل متحد( یونسکو) زبان هايی که در کشورهای مختلف در اقلیت قرار دارند، پروگرام تعلیمی برای اطفال آنان مشکلات زیادی به بار آورده ودریادگیری اطفال درمکاتب موثر نبوده و باید به زبان های مادرى شان دورۀ ابتدائیه را فرا بگیرند.
آدينه محمدميگويد که اين موسسه درکابل، ننگرهار ونورستان بالای زبان های پشتو، پشه يی، بلوچی، نورستانی و هزارگی کار نموده وکار روى زبان های منجانی، اشکاشمی، سنگلیچی، واخانی و شغنانی دربدخشان جریان دارد.
مطابق مادۀ شانزدهم قانون اساسی کشور،از جمله زبان هاى پشتو، درى، ازبکى، ترکمنى، بلوچى، پشه يى، نورستانى، پاميرى و ساير زبــان هاى رايج در کشور، پشتو و درى زبان هاى رسمى دولت مى باشند.
دراين ماده درج است که درمناطقى که اکثريت مردم به يکى از زبان هاى ازبکى، ترکمنى، پشه يى، نورستانى، بلوچى و يا پاميرى تکلم مى نمايند آن زبان علاوه بر پشتو و درى به حيث زبان سوم رسمى مى باشد و نحوۀ تطبيق آن توسط قانون تنظيم مى گردد.
براساس قانون اساسى،دولت براى تقويت و انکشاف همه زبان هاى افغانستان پروگرام هاى مؤثر طرح و تطبيق مى نمايد. نشر مطبوعات و رسانه هاى گروهى به تمام زبان هاى رايج درکشورآزاد مى باشد.
آدینه محمد "زیباکیان" نمایندۀ دفتر ولایت بدخشان ميگويد که زبان های محلی در نقاط مختلف اينولایت وجوددارد وتعدادى از مردم کشور های همجوار مانند چین، تاجکستان و چترال پاکستان به زبان محلی شغنانی حرف میزنند که مرکزیت این زبان، بدخشان افغانستان است.
زيباکيان از موسسۀ ثمر خواست که در انکشاف و بقای زبان های محلی در بدخشان و کشورهای همسایه توجه بیشتر نماید.
login or register a new account.
