کابل(پژواک، ٢٨ سرطان۱۴۰۰): برخی باشندگان ولسوالی هایی که تازه به تصرف طالبان درآمده، از بهتر شدن وضعیت امنیتی در مناطق شان سخن می زنند؛ اما شماری دیگر، وضع محدودیتها در برابر زنان را نگران کننده خوانده میگویند که ممکن است طالبان شرایط سختگیرانه تر را وضع کنند.
آژانس خبری پژواک، با باشندگان ولسوالی های آقچه جوزجان، تولک غور، بلخ ولایت بلخ، پنجوایی کندهار، برکی برک لوگر، چوره ارزگان و بهارک بدخشان که در دو ماه اخیر به دست طالبان سقوط کرده، صحبت هایی داشته است.
خبرنگار پژواک درمورد وضع امنیتی، عرضه خدمات صحی ، تعلیمی ومخابراتی ، حضور افراد مسلح غیرمسئول، فعالیت ادارات دولتی و وضعیت زندگی مردم با شماری از باشنده های این ولسوالی ها مصاحبه هایی انجام داده که معلومات متفاوت از وضعیت ولسوالی ها را به دست اورده است.
“بهتر شدن وضعیت امنیتی نسبت به قبل، فعال بودن مراکز صحی و بیرون شدن زنان از منزل با محرم و حجاب شرعی” معلومات های مشابه اند که مصاحبه شونده ها شریک نموده اند.
در مناطق تحت کنترول طالبان برای زنان محدویتهایی وضع گردیده است
گل محمد از باشندگان ولسوالی بلخ ولایت بلخ، به آژانس خبری پژواک گفت: “پس از اینکه ولسوالی ما در کنترول طالبان درآمد، آنان برای زنان محدودیت هایی را وضع کردند، آنان گفتند که زنان بدون محرم شرعی و حجاب اسلامی از خانه های شان بیرون نشوند.”
وی افزود که طالبان خرید و فروش لوازم آرایشی زنان را نیز منع کرده اند و برای دکانداران گفته شده که اگر این وسایل را به فروش می رسانند، آنان را مجازات خواهند کرد.
موصوف افزود: “حالا زنان در ولسوالی بلخ بدون چادری وبدون یک مرد، از خانه های شان بیرون نمی شوند. ”
در همین حال، احمد نام مستعار یکی از دکانداران ولسوالی تولک ولایت غور، گفت که طالبان پس از تصرف این ولسوالی، آنعده دکاکین که لوازم آرایشی را می فروختند، مسدود کرده و برای دکانداران توصیه کردند که کاری دیگر اختیار کنند واز فروش لوازم آرایشی خودداری کنند.
به گفته موصوف، طالبان برای باشندگان این ولسوالی هشدار داده اند که زنان شان، بدون محرم شرعی وحجاب اسلامی از خانه های شان بیرون نروند.
سید مختارباشنده ولسوالی آقچه ولایت جوزجان، در صحبتی با آژانس خبری پژواک گفت: “طالبان نه تنها محدودیت ها را برای زنان وضع کرده اند، بلکه برای مردان نیز فرمان صادر کرده اند که ریش بگذارند و باید تمام نمازها را در مسجد ادا کنند.”
به گفتۀ او پس از تسخیر این ولسوالی از سوی طالبان، افراد این گروه برای مردم گفته اند که زنان شان بدون محرم شرعی و حجاب اسلامی از خانه های خود بیرون نروند.
فرشته خبرنگار یکی از رسانه های محلی در شهر فیض آباد بدخشان، به پژواک گفت که در یک ماه اخیر اکثر ولسوالی های این ولایت، به دست طالبان سقوط کرده است و اکنون دراطراف شهر فیض آباد، همه روزه درگیری ها وجود دارد.
وی افزود که هرچند تاهنوز طالبان درشهر فیض آباد داخل نشده اند؛ اما او از دو هفته به این طرف به کار نمی رود و از وضعیت پیش آمده در ترس است.
فرشته درحالیکه می گفت تصمیم دارند با خانواده اش برای مدتی به کابل بروند، افزود: “مه برنامه های تفریحی را پیش می بردم. مردم با صدای من آشناست. در اینجا کار کردن با رسانه کار خراب گفته میشود، فامیلم هم نگران است خودم نیز، هرچند دیگر نمی روم؛ اما با آن هم ممکن است طالبان با ما رفتار بد کنند.”
این درحالی است که برخی خانم ها در ولسوالی سقوط کرده توسط طالبان، می گویند که تاکنون طالبان با خانم ها برخورد نادرستی را انجام نداده اند.
بس بی بی باشنده ولسوالی زیباک بدخشان که اخیراً به دست طالبان سقوط کرده است، به پژواک گفت: “هرچند از زمان سقوط این ولسوالی به دست طالبان چندین بار با برقع [چادری]؛ اما بدون محرم با دختر کاکایم به شهر رفته ام؛ اما طالبان برای ما چیزی نگفته اند.”
اما عارفه نوید رئیس کمیسیون حقوق بشر بدخشان گفت که زنان بدون حجاب و بی محرم، به بیرون از خانه رفته نمی توانند.
وی افزود: “طالبان فکر طالبانی شان را در برخی مناطق بدخشان، بالای زنان تطبیق می کنند. زنان مثل روز های گذشته آزاد گشته نمی توانند، من فکر نمی کنم که در افکار طالبان تغییر آمده باشد، هنوز هم همان طالبان ۲۵ سال قبل اند که به درس، تعلیم و تحصیل و کار زنان باورمند نیستند.”
امنیت:
اکثریت مصاحبه شونده ها از بهتر شدن وضعیت امنیتی ولسوالی شان نسبت به ماه های قبل، سخن میزنند.
سمیع الله از باشندگان ولسوالی پنجوایی کندهار، به آژانس خبری پژواک گفت که پس از سقوط این ولسوالی به دست طالبان، وضعیت امنیتی در این ولسوالی آرام شده و حملات هوایی محدود گردیده است .
در همین حال، سراج الدین یکی از باشندگان ولسوالی دولینه ولایت غور، به پژواک گفت که پس از سقوط این ولسوالی به دست طالبان، وضعیت امنیتی به مراتب نسبت به قبل بهبود یافته است.
وی افزود: “از روزیکه طالب ها آمده به تمام دزدها هشدار داده اند که نباید دزدی کنند. اگر دزدی کنند، دست شان را قطع می کنند. معتاد ها را هشدار داده اند که ترک کنند؛ در صورتی که ترک نکنند، آنان را خواهند کشت که خوشبختانه جوانان حال سگرت هم زده نمی توانند، به قضیه های مردمی درادارات زود رسیدگی میکنند. دولت که بود، مجبور دوماه- سه ماه انتظار می کشیدی تا فیصله می شد؛ اینها در یک هفته فیصله میکنند.”
یکی از باشندگان ولسوالی برک برک ولایت لوگر که نخواست نام او در گزارش ذکر گردد گفت: ” ۱۴ روز میشه ولسوالی ما را طالبان تصرف کردند؛ اما وضعیت امنیتی نسبت به قبل بسیار خوب شده و مردم به زندگی عادی شان ادامه میدهند. ”
ذبیح الله یک تن از باشندگان ولسوالی بلخ ولایت بلخ، به پژواک گفت که امنیت این ولسوالی نسبتا بهتر شده است؛ زیرا به جز افراد طالبان دیگر افراد مسلح در این ولسوالی فعالیت ندارند.
فعالیت ادارات دولتی در ولسوالی های تحت کنترول طالبان
سمیع الله از باشندگان ولسوالی پنجوایی کندهار، به پژواک گفت که پس ازسقوط این ولسوالی به دست طالبان، مراکز صحی در مناطق مختلف این ولسوالی کمافی السابق فعال اند.
اما موصوف افزود که به دلیل شیوع ویروس کرونا، مکاتب و پوهنتونها رخصت است، تاهنوز مردم نمی دانند که پس از آغاز دروس، آیا طالبان به دختران اجازه رفتن به مکتب را می دهند یاخیر؟
اما حاجی رازق یکی از باشنده های ولسوالی پنجوایی کندهار گفت: “تمام ادارات دولتی دروازه های شان بند است و خدمات وجود ندارد، وسایل دفاتر چور شده، در داخل ساختمان های دولتی طالبان مسلح دیده می شوند. ”
یک تن از باشندگان ولسوالی بلخ، به پژواک گفت که در ولسوالی آنها به جز از ریاست معارف، تمام ادارات دولتی به شهر مزار شریف انتقال یافته اند.
به گفته موصوف، مراکز صحی فعال اند؛ اما مکاتب دراین ولایت نیز رخصت می باشد و تاهنوز دقیق نیست که طالبان برای دختران اجازه رفتن به مکتب و مراکز تحصیلی را می دهد یاخیر؟
اما ذبیح الله باشنده ولسوالی بلخ ولایت بلخ گفت که طالبان گفته اند که پس از آغاز شدن مکاتب، مردم میتوانند آزادانه فرزندان شان را به مکتب بفرستند، ریاست معارف ولسوالی بلخ فعال است و از سوی طالبان نظارت می شود.
خبرنگارپژواک گزارش میدهد که یک مرکز صحی، در بازار ولسوالی بلخ فعالیت دارد و کلینیک ها در این ولسوالی باز استند؛ اما مردم از کمبود دوا در این کلینیک ها شکایت دارند.
منبع افزوده است که تمامی ادارات دولتی در این ولسوالی، به شهر مزار انتقال گردیده و دراین ولسوالی هیچ یک از ادارات فعالیت ندارند، صرف ریاست معارف در این ولسوالی فعال می باشد.
سید ضیا باشنده ولسوالی ساغر ولایت غور گفت که تمام ادارات حکومتی دراین ولسوالی غیر فعال اند و کارها معطل قرار داده شده است.
وی که در اداره څارنوالی عریضه داشت؛ اما به دلیل متوقف شدن فعالیت ادارات دولتی، به عریضه اش رسیدگی نشده است، افزود: “دوسیه ما کم بود. همین روزها فیصله شود؛ اما ولسوالی سقوط کرد، نیروها همه به ولسوالی تیوره رفتند و دفترها همه دچار مشکل گردید. شاید کاغذها و دوسیه ها را هم آتش زده باشند.”
فعالیت شبکههای مخابراتی درمناطق تحت کنترول طالبان
برخی مصاحبه شونده ها به پژواک گفته اند که شبکههای مخابراتی در مناطق شان از طرف روز فعال بوده؛ اما شماری دیگر از عدم فعالیت آن درجریان شب اظهارنگرانی کرده اند .
حاجی رازق از باشندگان ولسوالی پنجوایی کندهار، به پژواک گفت که خدمات مخابراتی دراین ولسوالی متوقف شده و هیچ کس با نزدیکان خود تماس گرفته نمی تواند.
اما گل محمد با شندۀ ولسوالی چوره ولایت ارزگان که درکنترول طالبان قراردارد، به پژواک گفت که چون گذشته ها تمام شبکه های مخابراتی در جریان روز فعال اند و اما ازساعت هفت شام تا پنج صبح، قطع می باشند و تنها شبکه سلام به طور ۲۴ ساعته فعالیت دارد.
شماری زیاد ازمصاحبه شونده ها در برخی ولسوالی های دیگر که اخیرا، درکنترول طالبان درامده نیز چنین دیدگاه ونگرانی داشته اند.
اما سید مختارباشنده ولسوالی آقچه ولایت جوزجان، هرچند می گوید که فعالیت شبکههای مخابراتی در ولسوالی آنها محدود به روز است و ازطرف شب به کلی قطع میباشد؛ اما یاد آورشد که گاهی اوقات طالبان شبکه های مخابراتی را برای روزهای متوالی بند میسازند.
محدودیت ها در استفاده از تلویزیون و شنیدن موسیقی
غلام سخی باشنده ولسوالی فیض آباد ولایت جوزجان، به خبرنگار پژواک گفت: “در ولسوالی ما درنخستین لحظات ورود، طالبان مردم را ازدیدن تلویزیون، شنیدن موسیقی منع کرده و به آنها گفتند اگر کسی از اوامر و دساتیرشان سرپیچی نمایند مجازات میشوند. ”
دراین حال حاجی محمد شریف منشی شورای ولایتی جوزجان گفت: “طالبان پس از تسخیرولسوالی های قرقین، خماب، مُردیان، مُنگجک، آقچه، خانقاه و فیض آباد، برزندگی مردم محدودیت هایی را وضع کرده اند، دیدن تلویزیون درهوتل ها و دکاکین صرف در موقع نشر خبرها محدود شده، برای دیدن سایربرنامه های تلویزیونی به مردم اجازه نداده اند. ”
درعین حال، محمد ایمل باشنده ولسوالی برکی برک ولایت لوگر گفت که هرچند طالبان برای مردم گفته اند که تلویزیون نبینید؛ اما اکثریت باشنده های این ولسوالی، در خانه های شان تلویزیون می بییند و تاکنون طالبان به کسی جزا نداده وعملا مانع نشده است.
وضعیت کاروبار مردم در مناطق تحت کنترول طالبان
سید مختارباشنده ولسوالی آقچه ولایت جوزجان گفت که بازارها باز اند، کار و بار تجارت ادامه دارد؛ اما برای دکانداران فرمان داده شده تا گوشت مرغ وارداتی را نفروشند.
“احمد” نام مستعار یکی از دکانداران ولسوالی تولک ولایت غور، به خبرنگار پژواک گفت که پس از تصرف این ولسوالی از سوی طالبان، اجازه فروش لوازم آرایشی به آنان داده نشده است.
او افزود که طالبان اعلام کرده اند که با فروشنده گان وسایل آرایشی برخورد خواهند کرد.
حاجی رازق که تازه از ولسوالی پنجوایی به شهر کندهار آمده گفت که بازار عمومی باز است؛ اما نسبت به گذشته گشت و گذار مردم در این بازار کمرنگ است.
به گفته او خرید و فروش سلاح، وسایل و سلاح های تخریب شدۀ نیروهای امنیتی بیشتر شده است.
نصیب الله باشنده ولسوالی چوره ولایت ارزگان که یک ماه قبل به دست طالبان سقوط کرده است، به پژواک گفت که یک تعداد دکان ها مسدود است و یک تعداد باز اند؛ اما طالبان مانع کار و بار مردم نشده اند.
به گفته او مردم به هرجا رفت و آمد می کنند و کدام محدودیتی برای آنان ایجاد نشده است.
کمیسیون مستقل حقوق بشر: طالبان در مناطق تحت کنترول خود محدودیتهایی را اعمال کرده اند.
کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان با نشرگزارشی زیرعنوان «تشدید منازعات مسلحانه و افزایش رویدادهای نقض حقوق بشر» گفته است که طالبان در مناطق تحت کنترل خود در ولایتهای تخار، کندز، فاریاب و بدخشان، بر زنان محدودیت اعمال کرده اند.
این کمیسیون گفته است که گروه طالبان پس از گرفتن کنترول ولسوالیها در شماری از ولایتهای کشور از جمله فاریاب، کندز، بدخشان و تخار، به اِعمال محدودیتهای مخالف موازین حقوق بشر و قوانین نافذه کشور اقدام کرده است. این محدودیتها براساس گزارش کمیسیون مستقل حقوق بشر، شامل ممنوعیت بیرون شدن زنان از خانه بدون حجاب و محرم شرعی، مسدود کردن مکاتب دخترانه و مکاتب مختلط، ممنوعیت ارایه خدمات صحی به زنان بدون محرم، ممنوعیت استفاده از تلویزیون، مجبور کردن آموزگاران و دانشآموزان مکاتب به استفاده از لنگی و نتراشیدن ریش، از مهمترین محدودیتهایی است که سبب نگرانیهای جدی برای شهروندان شده است.
این درحالی است که احمد نادر نادری رئیس کمیسیون مستقل اصلاحات اداری و خدمات ملکی، در ۲۴ سرطان گفته بود که در پی تشدید حملات گروه طالبان در برخی ولایتها، ۲۶۰ ساختمان و تعمیر اداری تخریب گردیده و ۱۳ میلیون تن از خدمات عامه محروم شده اند.
وی درادامۀ صحبت هایش خاطرنشان کرده ا ست که با حملات طالبان، مکانها و داراییها عامه نیز غارت شده است.
اما ذبیح الله مجاهد سخنگوی گروه طالبان می گوید که تمام مسایل مطرح شده، تبلیغات دولت می باشد و در مناطق تحت کنترول آنان، هیچ نوع محدویت وضع نشده و خدمات به شکل نورمال پیش می رود و هیچ کدام اداره چور و چپاول نشده است.
موصوف می افزاید که در ولسوالی های تحت تصرف آنان، زمینه هرنوع خدمات مساعد گردیده و امنیت به صورت کلی تامین شده است.
به گفتۀ مجاهد؛ پروژه ها در بخش تعلیمی، صحی، و زراعت همچنان ادامه دارند و تمام موسساتی که در این بخش ها کار می کنند، تشویق گردیده اند که در این عرصه ها بیشتر کار کنند.
به گفتۀ او در بازارها گشت و گذار مردم زیاد گردیده و کار وبار تجارت، چشمگیرتر شده است.
