شبرغان (پژواک، ۱۸ سرطان ۱۴۰۵): مرضیه، باشندۀ مرکز جوزجان، با فروش محصولات لبنی هزینۀ خانوادهاش را تأمین میکند؛ اما افزایش هزینهها و دشواریهای این کار، او را با مشکلاتی روبهرو کرده و خواستار حمایت است؛ در همین حال، مسئولان ریاست زراعت این ولایت بر افزایش کمکها با زنان فعال در بخش مالداری تأکید دارند.
هر روز پیش از آنکه بازار شبرغان رونق بگیرد، مرضیه کارش را آغاز میکند؛ شیر میدوشد، ماست و پنیر آماده میسازد و سپس راه بازار را در پیش میگیرد.
این زن که هیچگاه فرصت آموزش نیافته، نزدیک به دو دهه است با پرورش مواشی و فروش محصولات لبنی، مسوولیت تأمین معیشت خانوادهاش را بر عهده دارد؛ مسوولیتی که پس از بیماری شوهرش سنگینتر شدهاست.
مرضیه با شوهر بیمار و چهار فرزندش در یک خانۀ کهنه در قریۀ «یکهباغ» شهر شبرغان، مرکز ولایت جوزجان زندهگی میکند. او هر صبح زود از خواب بیدار میشود، پس از ادای نماز و تلاوت قرآنکریم، برای شوهرش که به گفتۀ خودش حدود ۱۰ سال پیش فلج شده، صبحانه آماده میکند.
او گفت، پس از دادن صبحانه به شوهرش، بخشی از کارهای خانه را به دخترانش میسپارد و خودش به طویله میرود.
دستان پینهبستۀ مرضیه نشاندهندۀ سالها کار و تلاش سخت است؛ او نخست برای مواشی خود کاه و آب فراهم میکند، سپس شیر آنها را میدوشد و از آن ماست، پنیر و قیماق تهیه میکند.
بوی شیر تازه فضای حویلی خانه را پر کردهاست؛ ظرفهای ماست و پنیر یکی پس از دیگری آماده میشوند و سه دختر مرضیه نیز در کنار مادرشان سرگرم کار هستند. برای این خانواده، هر محصولی که آماده فروش میشود، تنها یک محصول لبنی نیست؛ بلکه بخشی از هزینۀ نان، دوا و دیگر نیازهای زندهگی آنان را تأمین میکند.
مرضیه میگوید: «از شیر، ماست، پنیر، قیماق و دیگر محصولات لبنی درآمد به دست میآوریم، شاید درآمد ما زیاد نباشد، اما همین درآمد، زندهگی ما را پیش میبرد.»
به گفتۀ او، درآمد ماهانۀ وی از فروش محصولات لبنی بین پنج تا ۱۰ هزار افغانی است که بسته به میزان تولید تغییر میکند.
او میگوید: «این کار به همین آسانیها نیست، زحمت خودش را دارد. برای یک زن خو بسیار مشکل است، نگهداری مواشی، دوشیدن شیر، ماست و پنیر و قیماق تیار کردن و فروختن آن همه کار ساده نیستند، همت میخواهد، مجبورم که خانوادۀ خوده در آغوش خود بگیرم.»
مرضیه که خود هیچگاه فرصت رفتن به مکتب را نیافته، میگوید اگر برای دختران بالاتر از صنف ششم اجازۀ رفتن به مکتب داده شود، به آموزش و تحصیل دخترانش توجه بیشتری خواهد کرد.
او افزود: «پسر بزرگم هم درس میخواند و هم در یک دکان شاگردی میکند.»
مرضیه با وجود دشواریهای فراوان میگوید، قصد ندارد کارش را رها کند؛ او امیدوار است روزی شمار مواشی خود را افزایش دهد و محصولات بیشتری تولید کند؛ زیرا باور دارد هر ظرف شیری که به فروش میرسد، گامی برای ساختن آیندۀ بهتر فرزندانش است.
او که اکنون یک گاو با یک گوساله دارد، میگوید هرچند فروش محصولات لبنی بخشی از هزینههای خانوادهاش را تأمین میکند، اما افزایش بهای خوراک مواشی و دیگر هزینههای تولید، کار را برایش دشوارتر کردهاست.
وی افزود: «گاهی توان خرید خوراک مناسب برای مواشی را نداریم؛ اگر از ما حمایت شود و برای ما اذوقه مواشی توزیع شود، کمک مالی شویم، وسایل برای ما توزیع شود، میتوانیم تعداد مواشی را بیشتر کنیم، تولید را افزایش دهیم و درآمد بهتری داشته باشیم.»
در همین حال، یک تن از کارشناسان امور اقتصادی در جوزجان، نقش زنان در بخشهای زراعت و مالداری را در رشد اقتصادی خانوادهها و جامعه مهم دانسته و خواستار حمایت از آنان شدهاست.
ابوریحان انتظار، استاد پوهنځی اقتصاد پوهنتون جوزجان به پژواک گفت: «زنان در بخشهای زراعت و مالداری نقش اساسی در افزایش تولید، تأمین امنیت غذایی و بهبود اقتصاد خانوادهها و حتا جامعه دارند.»
وی افزود که اگر برای این زنان زمینۀ دسترسی به آموزشهای فنی، بازارهای فروش، تخمهای اصلاحشده، قرضههای کوچک، وسایل تولید و حمایت از کسبوکارهای کوچک فراهم شود، نه تنها درآمد خانوادهها افزایش مییابد، بلکه رشد اقتصادی و توسعۀ پایدار در جامعه نیز تقویت خواهد شد.
این استاد تأکید کرد که سرمایهگذاری روی توانمندسازی اقتصادی زنان باید در اولویت قرار گیرد؛ زیرا به باور او، این کار سرمایهگذاری روی آیندۀ اقتصاد افغانستان است.
در همین حال، ذبیحالله خیراندیش، سخنگوی ریاست زراعت، آبیاری و مالداری جوزجان میگوید که در این ولایت بیش از ۵۰۰ زن در بخشهای گلخانهداری، کشت زعفران، پرورش سمارق و مالداری فعالیت دارند.
وی افزود: «قصد داریم که برنامههای آموزشی و حمایتی بیشتری را برای زنان راهاندازی کنیم تا سهم آنان در توسعۀ زراعت و اقتصاد محلی افزایش یابد.»
به گفتۀ او، این ریاست با نهادهای همکار و تمویلکنندهها در تماس است تا برنامههای آموزشی و حمایتی بیشتری برای زنان و مالداران راهاندازی شود و ظرفیت تولید، کیفیت محصولات و سهم آنان در اقتصاد محلی افزایش یابد.
