زبان

آیا حساب کاربری در سایت پژواک ندارید؟

برای اشتراک اینجا کلیک کنید.

بُن‌بست سیاسی افغانستان؛ چالش‌ها و راه حل
بُن‌بست سیاسی افغانستان؛ چالش‌ها و راه حل

نویسنده: فیض محمد ځدران

با توجه به شرایط فعلی افغانستان، در این مقاله تحلیلی بررسی وضعیت سیاسی چهار ونیم دهۀ اخیر، بُن‌بست قضیۀ سیاسی افغانستان در وضعیت کنونی، چالش‌های سر راه و راه‌حل‌های منطقی برای پایان بخشیدن به معضلۀ فعلی افغانستان را به بحث گرفته ام.

قابل یادآوری می‌دانم که این مقاله در کمال بی‌طرفی مطلق و به نیت برائت دادن و یا تنبه نظام‌ها و افراد در گذشته افغانستان نبوده، بلکه بر اساس حقایق از دید شخصی بنده با درک وقایع چهارونیم دهۀ اخیر در کشور به رشتۀ تحریر درآمده است.

افغانستان کشوریست واقع در قلب آسیا با تاریخ و فرهنگ کهن و باستانی، سرشار از منابع وافر طبیعی دست ناخورده. از نقطۀ نظر جیوپولیتیک طوری‌که در قلب آسیا واقع گردیده، ثبات سیاسی در این کشور باعث تغییر نقشۀ سیاسی منطقه و جهان شده می‌تواند، طوری که در گذشته در توازن بلوک‌های شرق و غرب نقطۀ عطف توازن قدرت‌ها به‌شمار رفته‌است.

ساختار اجتماعی، موقعیت جیو ستراتیژیک و جیو ایکونمیک افغانستان

افغانستان از لحاظ ساختار اجتماعی یک کشور قشنگ و دارای طبیعت زیبا بوده که از اقوام مختلف تشکیل گردیده‌است؛ حضور اقوام با هم برادر با فرهنگ‌های کهن و متنوع افغانستان را زیبایی خاصی بخشیده‌است؛ اما این زیبایی ها بالأثر توطئه های بیرونی گاهگاهی به طعمه شکار سیاستمداران فرصت طلب مبدل گردیده است.

از نظر جیو ستـــراتیژیــک افغانستــان حایز اهمیت بسزای برای قدرت‌های بزرگ و کشورهای منطقه بوده و عدم ثبات در افغانستان عطف توجه و دلیل رفت و آمد قدرت‌های بزرگ جهت تأمین منافع شان قرار گرفته‌است و گاهگاه هم رفت و آمد بدون محـــــــاسبه هزینه‌های سنگین سیاسی، نظامی و اقتصادی برایشــــــان در بر داشته است.

از نظر جیو ایکونمیک، این کشور سرشار از منابع و معادن وافر طبیعی بوده که عدم ثبات باعث شده‌است تا افغانستان سالیان متمادی منحیث یک کشور فقیر باقی بماند.

مروری بر چهارونیم دهۀ اخیر در افغانستان

از زمان سقوط پادشاهی اعلیحضرت محمدظاهرشاه که دورۀ طلایی ثبات سیاسی و اجتماعی در تاریخ نوین افغانستان محسوب می‌شود، نظام‌های متعددی در افغانستان استقرار یافته است، اما بدبختانه هیچ یک از این نظام ها نتیجه مطلوبی برای افغانستان و ثبات آن در بر نداشته است.

سر آغاز این تراژیدی از کودتای سردار محمد داؤد خان شروع و الی اکنون ادامه دارد؛ باوجود اینکه سردار محمد داؤد خان یک افغان وطنپرست و طرفدار شدید یک افغانستان با ثبات و مترقی بود، ولی اشتباهات سیاسی او در تعامل با اتحاد جماهیر شوروی وقت مجالش نداد تا به آرمان های خود برای یک افغانستان مترقی و با ثبات برسد و سرانجام با کودتای خونین ۷ ثور ۱۳۵۷ توسط حزب دیموکراتیک خلق به حمایت اتحاد جماهیر شوروی از قدرت حذف و با جمعی از اعضای خانواده شان شهید گردیدند که در نتیجه نور محمد ترکی بر اریکه قدرت نشست.

قدرت گرفتن حزب دیموکراتیک خلق به رهبری نورمحمد ترکی از ۷ ثور ۱۳۵۷ آغاز و به ترتیب حفیظ الله امین، ببرک کارمل و دکتور نجیب الله چهارمین رئیس جمهور این سلسله دقیق پس از ۱۴ سال در ۸ ثور ۱۳۷۱ پایان یافت. این دوره ۱۴ ساله در تاریخ نوین افغانستان معروف به کشتار، مهاجرت های بزرگ، از هم پاشیدن ثبات اجتماعی و متواری شدن مردم افغانستان مشهور است. از سوی دیگر تصمیم گیری های اخیر دکتور نجیب الله از جمله همدیگر پذیری، پیشنهاد مصالحه ملی و سیاست ملی گرایی آخرین رئیس جمهور این سلسله طرفداران متعددی در بین افغانها پیدا نمود که تا امروزه از آن منحیث یک سیاستمدار ملی قدردانی مینمایند.

۸ ثور ۱۳۷۱ مصادف است با روز پیروزی مجاهدین و به قدرت رسیدن تنظیم‌های هفتگانه و هشتگانۀ مجاهدین که بعد از کناره‌گیری دکتور نجیب‌الله به قدرت رسیدند، اما آغاز یک تراژیدی دیگر از نوع جنگ‌های داخلی برای افغانستان بود، که متأسفانه برندۀ داخلی نداشت و پَر بازی به نفع طراحان این تنظیم‌ها رقم خورد؛ افغانستان مبدل به ویرانه شد، زیربناها از بین رفت، تبعیض‌های سمتی، نژادی، قومی و زبانی بنا نهاده شد، میلیون‌ها افغان کشته، مجروح و معیوب شدند و یکبار دیگر یک کتلۀ عظیمِ از مردم افغانستان به کشورهای بیرونی مهاجر شدند، سر انجام اختلافات تنظیمی بین مجاهدین باعث شد تا گروهی متشکل از طلبه‌ها در مدارس زیر نام “تحریک اسلامی طالبان” به رهبری ملا محمدعمر مجاهد در سنبله سال ۱۳۷۳ با هدف مقابله با شر و فساد و ایجاد یک نظام اسلامی مبتنی بر فقه حنفی از سپین بولدک قندهار ظهور کرده و به سرعت نفوذ خود را گسترش داد. این تحریک ابتداء در ۱۱ میزان ۱۳۷۳ کندهار را تصرف کرد و سپس ۱۲ ولایت دیگر را یکی پی دیگر تصرف نموده و سرانجام در ۶ میزان ۱۳۷۵ کابل را به تصرف خویش در آوردند. در مدت ۵ سال حکومت طالبان، مکاتب و پوهنتون‌ها به روی دختران بسته بود، زنان از کار در نهادهای دولتی و غیردولتی منع بودند، آزادی بیان و عدۀ زیادی از حقوق فردی در افغانستان یا منع و یا هم محدود شده و تمامی امور بر اساس شعایر دینی تنظیم گردیده بود.

حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ در ایالات متحده امریکا و دست داشتن شبکۀ القاعده به رهبری اسامه بن لادن در این حملات سرنوشت زوال برای حکومت طالبان در افغانستان را رقم زد؛ حضور رهبر القاعده در افغانستان و حمایت ملا محمدعمر مجاهد از اسامه بن لادن باعث شد تا ایالات متحده امریکا و کشورهای هم‌پیمان ناتو برای از بین بردن تروریزم توجه خویش را به افغانستان معطوف بدارند. بن لادن، از طرف امریکا متهم به طراحی بمب‌گذاری سفارتخانه‌های این کشور در آفریقا در سال ۱۹۹۸و حملات ۱۱ سپتامبر۲۰۰۱ در نیویارک شده بود. باوجود اینکه تمامی حمله کننده‌گان حملات ۱۱ سپتامبر اتباع عربستان سعودی بودند، اما حضور رهبر این گروه در افغانستان بهانۀ حمله ایالات متحده امریکا بر افغانستان را مهیا ساخت؛ سرانجام بتاریخ ۱۶ میزان ۱۳۸۰ حملات سنگین راکتی و هوایی امریکا و بریتانیا به افغانستان آغاز شد و شهر کابل با فرار طالبان در تاریخ ۲۳ عقرب ۱۳۸۰ سقوط کرد.

با سقوط طالبان، حکومت استاد برهان‌الدین ربانی برای بار دوم در کابل مستقر شد.

بتاریخ ۶ قوس۱۳۸۰ اجلاس بُن در آلمان تحت سرپرستی سازمان ملل متحد به مدت ۱۴ روز برگزار شد. بر اساس توافقنامهٔ بُن دولت موقت جدید افغانستان به ریاست حامد کرزی تشکیل شد و در تاریخ ۱ جدی ۱۳۸۰ قدرت را در کابل به دست گرفت.

در تاریخ ۲۱ جوزای ۱۳۸۱ لویه جرگهٔ اضطراری بر اساس موافقتنامهٔ بُن در کابل برگزار شد و دولت انتقالی به ریاست حامد کرزی به مدت دو سال تعیین گردید. لویه جرگهٔ قانون اساسی در تاریخ ۲۳ قوس۱۳۸۳ برگزار شد و پس از ۲۲ روز بحث و گفت و گو، تحت فشار ناظران خارجی، قانون اساسی جدید برای افغانستان تصویب شد.

سپس مطابق قانون اساسی بتاریخ ۱۸ میزان ۱۳۸۳ انتخابات ریاست جمهوری برگزار شد که در نتیجهٔ آن دولت جدید افغانستان به ریاست حامد کرزی به مدت پنج سال تشکیل شد.

در ابتدای سقوط حکومت طالبان، ولایت‌های مختلف افغانستان در کنترول قوماندان‌‎های محلی بود و دولت مستقر در کابل، تسلط چندانی بر ولایت‌ها نداشت. به تدریج و با کمک قوت‌های بین‌المللی آیساف و ائتلاف تحت فرمان امریکا، دولت کابل توانست آهسته آهسته کنترول خود را بر ولایت‌ها گسترش دهد. اما بعد از چند سال نیروهای جنگی طالبان دوبار منسجم و فعالیت‌های خود را از نواحی جنوبی و شرقی افغانستان آغاز و به تدریج تا شمال و غرب افغانستان رساندند.

حکومت حامد کرزی به مدت ۱۳ سال دوام کرد؛ در این مدت درب کمک‌های بین‌المللی به روی افغانستان باز بود و میلیاردها دالر کمک‌های جامعۀ جهانی به افغانستان سرازیر شد، اما عدم موجودیت ظرفیت مدیریتی، فساد گسترده و جنگ قسمت عظیمی از این کمک‌ها را هدر داد و یک فیصدی اندک آن مصرف ساخت و ساز و انکشاف اقتصادی و اجتماعی در افغانستان شد.

سر انجام بتاریخ ۷ میزان ۱۳۹۳ بعد از یک انتخابات جنجالی و مشکوک به تقلب، با وساطت وزیر خارجه ایالات متحده امریکا (جان کیری) قدرت از حامد کرزی به دکتور محمد اشرف غنی منتقل و دکتور غنی با رقیب پیشتاز انتخاباتی اش داکتر عبدالله عبدالله حکومت وحدت ملی را ایجاد و گلیم دیموکراسی را از افغانستان برچید. عین قضیه دوباره در انتخابات سال ۱۳۹۹ تکرار شد. این در حالی بود که قبل از انتخابات، ایالات متحده امریکا و تحریک طالبان (امارت اسلامی افغانستان) توافقنامه صلح دوحه را بتاریخ ۱۰ حوت ۱۳۹۸ بعد از مذاکرات نفسگیر به امضاء رسانیدند. این توافقنامه آخرین میخ بر تابوت دیموکراسی در افغانستان و کلید دوباره به قدرت رسیدن تحریک طالبان در افغانستان بود. که در نتیجه بعد از سقوط ولسوالی ها و ولایات کشور، بتاریخ ۲۴ اسد ۱۴۰۰ و در پی یک توطئه چند بُعده، نظام جمهوریت بدست طالبان سقوط کرد و دکتور محمد اشرف غنی رئیس جهمور افغانستان از کابل با هلیکوپتر ها نخست به ازبکستان و بعد با طیاره ملکی به امارت متحده عربی پرواز کرد.

نظام بیست ساله جمهوریت با وجود امکانات فراوان و فرصت های بی سابقه نتوانست پایه های خود را مستحکم سازد. فرصت های دو دهه جمهوریت بالأثر فساد، زدوبند های گروهی و تنظیمی، عدم اجماع سیاسی، عدم رعایت قانون، عدم عدالت اجتماعی و نبود یک موضع واحد سیاسی منجر به بحران جدید برای افغانستان شد. بحرانی که در حال حاضر از مردم افغانستان به سختی تمام قربانی میگیرد.

از سوی دیگر این دو دهه، دستآورد هایی نیز در بر داشت که از جمله میتوان آزادی بیان، حق کار و تحصیل برای زنان، پرکتس های اقتصادی، دست یافتن به فناوری و تکنالوژی، بیداری نسل جوان، تمثیل دیموکراسی (اگرچه از کیفیت ناچیزی برخوردار بود)، ایجاد روابط با جهان، آزادی مطبوعات و سایر پیشرفت ها را از دستآورد های این دو دهه برشمرد.

سیاست های اشتباه، منافع طلبانه و غیر مسلکی سیاسیون افغانستان در چهارونیم دهه گذشته صدمات جبران ناپذیری را بر افغانستان وارد نموده است. اینک که افغانستان بدست امارت اسلامی افتاده است، و جهان رابطه اش را با افغانستان بدلیل عدم مشروعیت این نظام و نپذیرفتن خواست های جامعه جهانی از سوی آنان به تعلیق در آورده است، فرصت آن مهیا گردیده تا طبقه خبره، روشنفکر، پاک نفس و تحصیلکرده افغانستان ابتکار عمل را در دست گیرد و کشور را از فقر کشنده، بی ثباتی سیاسی و اقتصادی و آینده نا معلوم نجات دهد.

بُنبست سیاسی افغانستان

افغانستان در حالی در یک بُن بست سیاسی عمیق فرو رفته است که افغانها دیگر امیدواری برای برقراری یک نظام قدرتمند، با ثبات، دیموکراتیک و به رهبری افغانها را از دست داده اند. مصداق از دست دادن این امیدواری اینست که دیگر نه افغانهای داخل کشور و نه هم افغانهای خارج از کشور بر آنچه در حال حاضر بر افغانها و افغانستان میگذرد بی تفاوت هستند. افغانهای داخل کشور در صدد این است تا لقمه نانی برای شب تدارک کنند تا مبادا از گرسنگی فرزند هایشان را از دست دهند و یا هم مواد مخروقاتی را تهیه کنند تا سردی کشنده هوا جان از بدن ضعیف شان نکاهد. و اما افغانهای خارج از افغانستان با اندکی تفاوت گاهگاهی صدا بلند کرده یا اعلام یک حزب یا جبهه مجازی میکنند و یا هم واکنشی در فضای مجازی به وضعیت در کشور نشان میدهند. عدۀ هم هستند که تلاش دارند در آینده هر ساختاری که برای افغانستان در نظر گرفته میشود از قید قلم باقی نمانند.

گذشته از اینها یکعده افغانهای تحصیل یافته و وطنپرست که قلباً از وضعیت پیش آمده در کشور متأثر گردیده اند و میخواهند کاری کنند، اما خود را در اقلیت مطلق میبینند و اطرافیان شان در مسیر های مجزای حرکت کرده اند. در حقیقت همین ها اند که میتوانند سرنوشت افغانستان را رقم زنند، در صورتیکه این اقلیت ها با هم یکجا شده و یک اکثریت مستحکم را ایجاد کنند.

این اقلیت ها در هر شق وجود دارند مانند: متخصصین و دکتورین، روشنفکران، عالمان واقعی دین، استادان پوهنتون ها، دانشمندان، فعالان اجتماعی، عدالت خواهان، ترقی خواهان، فرهنگیان، تمدن خواهان و سایرین که درک وضعیت کشور روح و روان شان را می آزارد و در عالم ناتوانی به یأس و نا امیدی متوصل میشوند.

بُن بست سیاسی کشور در اثر عوامل عمده ذیل به وجود آمده است:

  • قحط الرجال نخبه های سیاسی برای رهبری کشور باوجود داشتن بیش از چهل میلیون نفوس در داخل و خارج از کشور
  • عدم اجماع داخلی بر سر قضیه افغانستان
  • عدم اجماع منطقوی و بین المللی بر سر قضیه افغانستان
  • حاکمیت نیروی رادیکال با افکار جنگی با استفاده از ابزار دینی
  • عدم تقابل سیاسی و ارائیه برنامه های مبارزاتی با دسته حاکم
  • راه گمی مردم عام در وضعیت فعلی
  • و سایر موارد

در وضعیت کنونی دو مورد ذیل قابل پیش بینی برای آینده افغانستان است:

الف: وضعیت بد که منجر به جنگ های داخلی و بی ثباتی مطلق خواهد شد.

ب: وضعیت خوب که بالأثر تعاملات سیاسی و لابی گری در سطح ملی و بین المللی که منجر به استقرار یک نظام پایدار خواهد شد.

چالش های سر راه در قضیه افغانستان

بُن بست فعلی کشور چالش های جدی سر راه خود دارد که برداشتن آن پیمودن راه طولانی و مبارزات لابیگرانه را در پیش خواهد داشت. این چالش ها قرار ذیل اند:

  • امارت اسلامی حاکم بر افغانستان
  • موجودیت گروه های تروریستی دیگر مانند داعش، القاعده و سایر گروه های تروریستی فعال در کشور و منطقه
  • مداخله علنی پاکستان در امور افغانستان
  • مداخله ایران و منافع این کشور در افغانستان به ویژه منافع فرهنگی و سیاست های این کشور در قبال آب افغانستان
  • بازیگران منطقه ئی
  • بازیگران جهانی
  • عدم توافق جناح های مختلف افغانی بر سر قضیه سیاسی افغانستان از قبیل گروه حاکم امارت اسلامی، جبهه مقاومت، تکنوکرات ها، ملی گرا ها، چپی ها و راستی ها، قدرت طلب ها و سایر گروه های دخیل در قضیه افغانستان
  • عدم موجودیت نقطه مشترک بین جناح ها
  • چالش های اقتصادی
  • و سایر موارد.

راه حل

برای متوسل شدن به یک راه حل منطقی برای قضیه افغانستان، نیاز به یک درک واقعی از وقایع، قضایا و داده های چهارونیم دهه اخیر و تحلیل وضعیت فعلی در کشور محسوس میشود. در حل قضیه افغانستان لازم است تا قبل از همه به یک تعریف مشترک که استوار بر منافع ملی کشور و خواسته های مردم افغانستان باشد دست یابیم. ثانیاً داخل شدن به یک مرحله گذار و در نهایت مرحله بعد از گذار و استقرار یک نظام پایدار، قانونمند، همه شمول و مردم سالار که به ترتیب در ذیل به آن می پردازم.

الف: تعریف مشترک برای حل قضیه افغانستان:

جهت حل قضیه افغانستان در قدم نخست منافع ملی کشور باید تعریف گردد، خواسته های مردم افغانستان در محوریت قرار گرفته، یک چتر واحد سیاسی برای رهبری افغانستان ایجاد گردد و زیر سایه این چتر سیاسی همه گروه های افغانی با هم مدغم شده و با مساعی مشترک منافع ملی را تأمین و مردم را در تصمیم گیری ها دخیل سازند.

برای تفصیل بیشتر تعریف فوق، لازم است تا به موارد زیر به جزئیات پرداخته شود:

چتر واحد سیاسی برای رهبری افغانستان: افغانستان در چهارونیم دهه اخیر نظام های مختلف از قبیل جمهوریت سردار محمد داؤد خان، جمهوریت های سلسله خلقی ها و پرچمی ها، حکومت مجاهدین، امارت اسلامی دوره اول، دو دهه جمهوریت زیر سایه دیموکراسی و فعلاً هم امارت اسلامی دوره دوم را تجربه کردیم، اما تمامی این زعامت ها با توطئه ها فرو ریختند و نتوانستیم به ثبات سیاسی در کشور دست یابیم.

بناءً با تجربه از گذشته، یک چتر سیاسی مطلوب جهت رهبری با ثبات افغانستان میتواند نظام شاهی مشروطه باشد. این نظام شاهی مشروطه متمایز از نظام های شاهی قبلی خواهد بود، بدین معنی که پادشاه یک شخصیت فرا سیاسی، فرهنگی و سمبول وحدت ملی برای کشور خواهد بود. در کشور هائیکه قومیت‌های مختلف و فرهنگ‌های متفاوت وجود داشته باشد، متوسل شدن به یک نظام شاهی مشروطه میتواند مبدل به یک نقطه مشترک بین تمام اقوام، فرهنگ ها و اقشار مختلف شود.

در شرایط فعلی که مردم افغانستان به گروه ها، احزاب، جریان‌ها، تنظیم‌ها و جبهات مختلف بر اساس قومیت، زبان، مذهب، گرایش های سیاسی و سایر موارد تقسیم گردیده اند، ایجاب مینماید تا همه به دور یک محور و یک زعامت واحد جمع شده و در یک فضای عاری از تشنج و رقابت های نا سالم به رقابت های سالم، صلح آمیز و دیموکراتیک بپردازند.

قبل از اینکه برای نظام شاهی مشروطه “که به جزئیات آن خواهم پرداخت” دست یابیم، نیاز است تا در قدم اول اجماع ملی بین افغانها ایجاد شده و تلاش ها برای ایجاد اجماع بین المللی صورت گیرد. بعد از تحقق یافتن اجماع بین المللی زعامت به اتفاق آرا تعین و طرح مرحله گذار ترتیب گردد.

ب: مرحله گذار:

مرحله گذار بعد از تعین زعامت ملی (پادشاه) آغاز میگردد، طوری که همه جناح ها بیعت خویش را برای پادشاه که شخصیت فرا سیاسی، فرهنگی و سمبول وحدت ملی خواهد بود ابراز نمایند. سپس زعامت در مسند پادشاهی کشور استقرار یافته و در اولین اقدام شورای سیاسی کشور را از سران سیاسی جناح های مختلف که به فساد، کشتار و خیانت ملی متهم نباشند ایجاد نماید. اعضای شورای سیاسی باید از ویژه گی های فردی چون تخصص، توانایی درک مصالح ملی کشور، شهرت نیک، درایت سیاسی و امثالهم برخوردار باشند. شورای سیاسی در مرحله گذار پیشنهاداتی را مبنی بر تدوین حکومت مؤقت (که برای دو سال خواهد بود)، تدویر لویه جرگه قانون اساسی، ساختار های حکومتی، برنامه های بزرگ به سطح ملی و بین المللی ارائیه خواهد نمود و پادشاه با کمال بی طرفی، مصالح ملی و تأمین وحدت ملی فرامین اجرائی را صادر نماید.

تقسیم قدرت در مرحله گذار از موارد دیگریست که به آن باید پرداخته شود، طوریکه منافع ملی و خواسته های ملت در اولویت قرار داده شده و همه جناح های دخیل در آن بگونه مساویانه در نظر گرفته شود. این یک فرصت استثنایی برای افراد و جناح های مختلف خواهد بود تا توانایی های خویش را به نمایش گذاشته و کسب اعتماد برای آینده سیاسی خود نمایند.

در مرحله گذار به دو مورد عمده باید پرداخته شود، اول تصویب قانون اساسی جدید و دوم ساختار های دولتی.

ج: مرحله بعد از گذار و نظام سازی

بعد از مرحله گذار، در پرتو قانون اساسی نظام جدید قانونمند تشکیل گردیده که مشمول نهاد های ذیل باشد:

  • مقام شاهی که از امور دولت داری بیرون شده و مبدل به مرجع وحدت ملی گردد و در مصالح ملی بزرگ که از صلاحیت های دولت بیرون خواهد بود تصمیم گیری نماید.
  • انتخابات پارلمانی و شورا های ولایتی برگذار و صدر اعظم از پارلمان با اکثریت آرا انتخاب گردد
  • کرسی های ولایت ها، شاروالی ها و ولسوالی ها جهت تعین والی، شاروال و ولسوال برگذار گردد
  • تشکیل مجلس سناء
  • تشکیل مجلس علما
  • تشکیل قوه قضائیه
  • تشکیل حکومت و کابینه

وظایف و صلاحیت های نهاد های فوق در قانون اساسی تعین گردیده و طبق آن احراأت نمایند.

اهداف

نظام جدید شاهی مشروطه در سطح ملی و بین المللی اهداف ذیل را تعقیب نماید:

الف: اهداف در سطح ملی

  • تأمین ارزش های اسلامی، ملی و فرهنگی
  • تأمین دیموکراسی
  • تأمین عدالت اجتماعی
  • برابری حقوق اتباع کشور
  • قانونمندی و رشد نهادها
  • رشد اقتصادی
  • مدیریت منابع افغانستان
  • تشکیل قوای مسلح
  • اشتغال زائی
  • و سایر مواردی

ب: اهداف در سطح بین المللی

  • احیای مجدد روابط افغانستان با جامعه جهانی
  • انکشاف روابط دیپلماتیک و استراتیژیک افغانستان با جهان
  • تعریف و تأمین روابط با همسایه ها و منطقه
  • انکشاف روابط اقتصادی با جهان
  • انکشاف روابط فرهنگی با جهان
  • ایجاد میکانیزم مبارزه با تروریزم جهانی در افغانستان
  • تشریک مساعی با جامعه جهانی در موارد مختلف
  • و سایر موارد

جمع بندی:

برای بیرون رفت از بحران کنونی سیاسی در افغانستان و با توجه به گذشته پُر خم و پیچ و درد و رنجی که مردم افغانستان در دهه های گذشته کشیده اند، لازم است تا از مجرا های مختلف به راه حل های منطقی متوصل شویم. این وظیفه افغانهاست که برای سرنوشت بهتر کشور دست به کار شوند تا اینکه بیگانگان برای افغانها نظام بسازند و ما را در مسیر تعالی و پیشرفت سوق دهند. اما بعید خواهد بود که بیگانگان بدون در نظرداشت منافع خودشان برای افغانها کار درخور ستایش کنند. ما در گذشته چندین بار شاهد همچو موارد بودیم ولی سرانجام نه تنها اینکه به ثبات، ترقی و تعالی نرسیدیم بلکه بحران ها دامنگیر ما شد.

بناءً به مسائلی که من در این مقاله پرداخته ام و با درنظرداشت واقعیت های عینی کشور راه حلی را پیشنهاد کرده ام، جوابگوی وضعیت نا حنجار فعلی بوده و میتواند در امر رسیدن به ثبات، همدیگر پذیری، وحدت ملی و در نهایت ملت سازی و دولت سازی بهتر از هر راه دیگر ما را به مقصود مطلوب رساند.

از حوصله مندی تان یک جهان سپاسگذاری مینمایم و آرزومندم مطالبی را که در این مقاله گنجانیده بودم مورد علاقه تان قرار گرفته باشد.

این مقاله بيانگر نظر نویسنده است، پژواک در قبال آن مسووليتى ندارد.

بازدیدها: 649

تماس با ما

ارسال گزارش

آژانس خبری پژواک علاقمند است تا گزارش های شما را نشر کند. در صورت تمایل با کلیک کردن بر روی این لینک با ما تماس بگیرید.

اپلیکیشن موبایل پژواک

اپلیکیشن پژواک را بر روی تلفن هوشمند خود نصب کنید تا آخرین خبرهای ما را دریافت کنید. بیشتر