برخی زنان افغان: حجاب مکلفیت ماست، اما حکومت مانع کار و تحصیل ما نشود

کابل (پژواک، ۱۸ ثور ۱۴۰۱): برخی زنان و دختران افغان در واکنش به اعلان طرح جدید حجاب، می‌گویند که با حجاب شرعی نه تنها که مشکل ندارند، بلکه آن را زینت زنان مسلمان می‌دانند؛ اما حکومت سرپرست باید مانع کار و تعلیم آن‌ها نشود.

حکومت سرپرست افغانستان دیروز طرح «توضیحی و تطبیقی» حجاب شرعی را اعلام کرد. در این طرح، در مورد تعریف حجاب آمده‌است: «جسم که به هر قسم لباس پوشانیده شود، حجاب نامیده می‌شود؛ اما آنقدر نازک نباشد که بدن آشکار گردد و نه آنقدر تنگ باشد که نماینده‌گی از اعضای بدن کند.»

در این طرح تذکر داده شده‌است: «آنعده زنانی که از لحاظ عمر کهنسال و یا خُردسال نیستند، در صورت رو ‌به رو شدن با مردان نامحرم جهت خودداری از فتنه، روی خود را بدون چشم‌ها مطابق هدایات شرعی بپوشانند.»

در این طرح آمده که چادری از گذشته‎ها بخشی از فرهنگ باعزت افغانی بوده و گونۀ بهترین حجاب است. منبع می‌افزاید: «زنان بی‌حجاب در قدم اول خانه‌اش معلوم شود و به ولی‌اش توصیه شود و تنبیه گردد و در قدم دوم ولی‌اش به ریاست مربوطه احضار شود و در قدم سوم ولی‌اش سه روز بندی گردد و در قدم چهارم، ولی‌اش به محاکم سپرده شود، تا به سزای مناسب محکوم گردد.»

با این حال، ذبیح الله مجاهد سخنگوی امارت اسلامی گفته که این طرح با بسیار احتیاط عملی می‌شود و در پیوند به آن به کسی تهدید متوجه نخواهد شد.

نظریات زنان و دختران افغان

قاری زینب موحد یک تن از استادان پوهنتون کابل، در صفحۀ فیسبوکش نوشته‌است: «موضوع حجاب، قرن‌ها قبل برای زنان مسلمان حل شده‌است؛ مفسرین نظریات خود را نگاشته و ائمۀ امت همه بر فرضیت آن اجماع دارند؛ ما (زنان افغانستان) نیز محجب بوده‌ایم و خواهیم بود.»

وی چند نکته را در پیوند به موضوع اخیر، قابل تذکر دانسته و نوشته‌است: «حجاب بر زن ‌مسلمان فرض است؛ اما نه نقاب و نه چادری؛ زیرا نقاب یکی از لباس‌های عنعنوی قبایل عرب است؛ چنانچه چادری نیز لباس برخی قبایل افغانستان که غالباً در خیبر پشتونخوا زنده‌گی می‌کنند، از یکسو، و همچنان ‌لباس برخی قبایل دیگر مردمان کرانه‌های رود سند است؛ بناء چادری و نقاب نباید به عنوان نمونه و‌ الگوی کامل حجاب تحمیل شود و هیچگاه زن منقب نمی‌تواند به دلیل اینکه نقاب بر صورت کشیده، ادعای برتری و یا متقی بودن نسبت به دیگر زنان داشته باشد؛ زیرا تقوا موضوع بین الله و بین العبدی است، ‌ وهرگز با پوشیدن نقاب تعیین نمی‌شود.»

خانم موحد می‌افزاید: «ما مسلمانان ایمان داریم که دین ما همه‌شمول است و برای تمام زمانه‌ها پاسخگوست؛ بناء قرآنکریم به عنوان کتاب پاسخگو برای تمام زمانه‌ها، در هیچ ‌جایی، در هیچ آیتی، موافق به کتمان هویت نیمی از نفوس جامعۀ انسانی نیست؛ زیرا در این عصر، زنان مسلمان به مدارج بلند علمی، اقتصادی، سیاسی ‌وغیره رسیده‌اند که بدون تثبیت هویت توسط چهره ناممکن است.»

وی نیز توقع دارد که تمام حقوق شرعی زنان (تعلیم، تحصیل، کار...) برای شان داده شود .

ذبیح‌الله مجاهد سخنگوی امارت اسلامی در هشتم مارچ به مناسبت روز جهانی زن، در تویتی نوشته بود: «امارت اسلامی افغانستان خود را به اعطای حقوق شرعی همه زنان افغان متعهد می‌داند.»

مقام‌های دیگر حکومت کنونی افغانستان گفته‌اند که مانع تعلیم، تحصیل و کار زنان نمی‌شوند؛ به زودی دروازه‌های مکاتب به روی دختران بالاتر از صنف ششم نیز باز خواهد شد و کارکنان زن پس از آن به دفاتر خواسته می‌شوند که محیط مصون کاری برای آنان ایجاد شود.

قابل ذکر است که پس از تحول ماه اسد سال گذشته، شماری از کارکنان زن در برخی اداره‌ها به کار شان ادامه می‌دهند؛ اما به برخی دیگر آن‌ها در حال معاش ماهوار داده می‌شود که هنوز برای اجرای کار به دفاتر خواسته نشده و انجام وظیفه نمی‌کنند.

ذکیه ابراهیمی کارمند پیشین وزارت امور زنان، در مورد طرح حجاب به آژانس خبری پژواک گفت: «حجاب شرعی نه تنها که مکلفیت شرعی بلکه زینت و ویژه‌گی بسیار زیبای زنان مسلمان است. حجاب عزت ما است، نه اسارت، و پیش از اینکه این فرمان صادر شود، این مکلفیت شرعی را به جا می‌کردیم و اگر فرمانی هم نباشد، منحیث یک دختر مسلمان همیشه محجب خواهم ماند.»

او بر تساهل در تطبیق طرح یادشده حجاب تاکید دارد و از مقام‌های حکومت می‌خواهد که مانع کار و تعلیم زنان و دختران نشوند و اجازه دهند که دروازه‌های مکاتب لیسه و متوسطۀ نیز به روی دختران افغان باز شود. وی نيز از مسؤولان خواست تا برای زنان زمینۀ کار را در اداره‌های دولتی، نیز مساعد سازند.

قدسیه غنی‌زاده معلم لیسۀ نسوان قلعۀ زمانخان شهر کابل می‌گوید: «اعلان جدید در مورد حجاب برایم تعجب آور نیست؛ چرا که ما الحمدلله مسلمان استیم و ما حکم پروردگار خود را قبل از اینکه امارت اسلامی بگوید در تمام خانوادۀ ما حجاب را رعایت می‌کردیم و می‌کنیم؛ دخترانم قاری‌های قرآن استند و الحمدلله خوب می‌دانند که چه قسم پوشش داشته باشند.»

وی در حالی که از سایر زنان و دختران می‌خواست حجاب را رعایت کنند، افزود: «حجاب شرعی در کنار اینکه حکم پروردگار را به‌جا آوردن است، برای یک زن و دختر مسلمان مصونیت نیز می‌باشد.»

اما غنی‌زاده از حکومت می‌خواهد، مانع درس، تحصیل و کار زنان نشود؛ برای زنان و دختران افغان، زمینۀ پیشرفت را در چوکات دین مبارک اسلام فراهم کند و دروازه‌‎های پیشرفت را برای آنان باز نماید.

نیلوفر نجیبی معلم تفسیر قرآن‌کریم در یکی از مکاتب خصوصی در کارتۀ نو شهر کابل می‌گوید: «برایم جای خوشحالی است که زن مسلمانم؛ من با حجاب هیچ مشکلی ندارم؛ زیرا خوب می‌دانم و درک کردم که امنیت و مصونیتم در حجابم است؛ من همیشه آن را رعایت کردم و از اعلان جدیدی که از سوی امارت صورت گرفته، سرکشی نمی‌کنم.»

اما وی می‌افزاید: «چیزی که برای ما زنان افغان مهم است؛ این است که مانع درس، تعلیم و کار ما زنان نشوند؛ برخی اوقات مردم می‌گویند، مثل دور قبلی امارت اسلامی زنان یک بار دیگر خانه‌نشین خواهند شد و تمام حقوق شان از ایشان گرفته خواهد شد؛ این مرا رنج می‌دهد و خواهش من از رهبران امارت اسلامی همین است که به این شایعات خاتمه داده، دروازه‌های مکاتب لیسه و متوسطۀ دختران را نیز باز کنند، مامورین زن را به وظایف شان دعوت کند.»

فاطمه گیلانی رئیس پیشین جمعیت هلال احمر افغانی می‌گوید، افغانستان کشور اسلامی است؛ اکثریت مردمان این کشور مسلمان اند و زنان افغان در طول تاریخ با حجاب، با حیا، با وقار و با شجاعت زنده‌گی کرده‌اند.

وی افزود: «زنان در افغانستان هیچ مشکلی با حجاب نداشته اند؛ زنان در تمام دوره‌ها به خصوص دورۀ چهل سال مبارزه همیشه با حجاب بوده‌اند و حتا ضرورت نمی‌بینند که کسی برای شان دستور بدهد؛ زیرا خود شان این کار را می‌کنند.»

او به حق کار، تحصیل و تعلیم زنان اشاره کرده، می‌گوید: «زن افغان نان و کار می‌خواهد؛ زن افغان می‌خواهد، دروازۀ تعلیم به روی اولادش باز شود؛ زن باید فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی، فرهنگی و تجارتی خود را داشته باشد.»

وی می‌افزاید: «مه منتظر این بودم که امارت اسلامی به خاطر باز شدن مکاتب فرمانی را صادر کند و فرمانی را به خاطر کار خانم‌ها صادر کند.»

خانم گیلانی اظهار امیدواری می‌کند که هرچه زودتر زنان و دختران به این حقوق شان دسترسی پیدا کنند؛ صلح و ثبات دایمی در کشور تامین شود و افغانستان به یک کشور پیشرفته، آزاد و مستقل در سطح جهان مبدل گردد.

اما پشتنی نثار در صفحۀ فیسبوک خود نوشته‌است: «مقام‌های امارت اسلامی! به فرامین چه نیاز است؛ خانم‌های افغان پیش از پیش به گدایی روآورده‌اند و چادری پوشیده‌اند؛ روی این فرمان وقت تان را ضایع نمی‌کردید؛ برای روزگار و معیشت آن‌ها یک طرح را می‌ساختید... که اگر این خیرات‌های غرب پایان یابد، باز چه باید کرد؛ غرب را شکست دادید؛ از این خیرات‌های آن‌ها چه‌گونه خود را نجات دهیم. اولویت‌ها از شما مانده‌است؛ در حساب و کتاب حجاب زن‌ها بند مانده‌اید؛ حکومتداری از پیش تان مانده‌است.»

قابل ذکر است که دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در مورد طرح یادشدۀ حجاب گفته‌است: «این تصمیم با تضمین‌های متعدد در مورد احترام و حمایت از حقوق بشری همه افغان به شمول زنان و دختران که نماینده‌گان طالبان طی دهۀ گذشته در جریان بحث‌ها و مذاکرات خود به جامعۀ بین‌المللی ارائه نموده‌اند، در تضاد است.»

حکومت سرپرست افغانستان تا حال در پیوند به این اظهارات یوناما، اظهار نظر نکرده‌است.