هرات (پژواک، ۲۳ میزان ۱۴۰۵): پانزده دختر در یک گالری هنری در شهر هرات، با آموزش مینیاتوری، خطاطی و نقاشی روی ظروف سرامیکی، برای حفظ هنرهای سنتی و کسب درآمد تلاش می‌کنند؛ اما مسوول این گالری، واردات ظروف خام از ایران و هزینه‌های بلند آن را از چالش‌های این فعالیت دانسته و خواستار تولید این ظروف در داخل کشور شده‌است.
در این گالری، دختران با دقت روی ظروف سرامیکی طرح می‌زنند و با استفاده از رنگ‌ها و نقش‌های ظریف، به بشقاب‌ها و دیگر ظروف جلوه‌ای تازه می‌بخشند. پس از تکمیل طرح و رنگ‌آمیزی، ظروف مراحل پخت و لعاب‌کاری را نیز پشت سر می‌گذارد تا برای استفاده آماده شود.
نگیتا درانی، مسئول این گالری می‌گوید، سه سال می‌شود با ایجاد این مجموعه سرگرم کار و آموزش هنرهای مینیاتوری، خطاطی، تذهیب و نقاشی برای دختران است.
او می‌گوید: «ما سه سال می‌شود در بخش ظروف سرامیک در گالری اختیارالدین کار را شروع کرده‌ایم. همراه ما پانزده دختر هستند که کار می‌کنند و این کارهای هنری را از ما یاد می‌گیرند. کار هنری ما در بخش ظروف سرامیک است که در چهار بخش فعالیت داریم شامل مینیاتوری، خطاطی، تذهیب و نقاشی می‌شود.»
به گفته وی، در کنار فراهم‌شدن زمینه آموزش برای این دختران، قرارگرفتن آثارشان در معرض دید گردشگران نیز فرصتی برای معرفی هنر آنان فراهم کرده است.
ظروف تزئینی که با نقش‌ونگارهای گوناگون آراسته شده‌اند، بخشی از زیبایی این فضا را شکل می‌دهند. اینجا تنها محل کار روی ظروف سرامیکی نیست؛ فرصتی است برای دخترانی که می‌خواهند مهارت بیاموزند، توانایی‌های خود را پرورش دهند و از راه هنر، زمینه‌ای برای فعالیت اقتصادی پیدا کنند.
با این حال، ادامه این فعالیت هنری با چالش‌هایی نیز همراه است. ظروف خامی که این دختران روی آن طراحی و نقاشی می‌کنند از کشور ایران وارد می‌شود؛ موضوعی که هزینه تهیه مواد اولیه را افزایش می‌دهد و روند کار را دشوار می‌سازد.
مسوول این گالری می‌گوید: «خواسته ما این هست که در آینده چنین زمینه‌ای را فراهم کنند تا ما بتوانیم هنر خود را گسترش دهیم. ما فعلاً ظروف از ایران وارد می‌کنیم، طرح و دیزاین آن را روی ظروف انجام می‌دهیم. اگر چنین زمینهٔ مساعد شود که ما ظروف را در همینجا از خاک افغانستان بسازیم خوب است. این برای ما یک مشکل بزرگ است. تا وقتی ظروف در راه می‌آیند، کرایه یا محصول و قیمت محصول بسیار بلند است.»
در این میان آموزگاران این هنر می‌گویند سعی دارند با آموزش هنرهای سنتی، فرصتی را برای حفظ میراث هنری افغانستان فراهم کنند.
آموزش هنر برای حفظ میراث فرهنگی
در کنار تلاش برای گسترش فعالیت‌های هنری، حفظ هنرهای سنتی افغانستان نیز از اهداف این مجموعه عنوان می‌شود.
زلیرا جمال‌زاده از آموزگاران هنر نقاشی می‌گوید، این کار تنها آراستن ظروف نیست، بلکه فعالیتی ست که آرامش به همراه دارد.
وی گفت: «تقریباً سه سال می‌شود در این بخش سرامیک سرگرم کار هستم. در اینجا نصف دختران استاد هستند و نصف دیگران شاگردانند، به شاگردان آموزش می‌دهیم و استادان روی ظروف طراحی می‌کنند.»
او با تاکید بر حفظ هنرهای سنتی می‌گوید: «خواسته من این است که هنر افغانستان که یکی از آن‌ها هنر سرامیک است و در سال‌های اخیر به آن کم توجهی شده، زنده نگه داریم. به خانه‌های مردم برسانیم و برایشان معرفی کنیم.»
امید به کسب درآمد از راه هنر
برای دخترانی که در این گالری آموزش می‌بینند، فعالیت هنری تنها به فراگیری طراحی و نقاشی محدود نمی‌شود؛ آنان امیدوارند با کسب مهارت، زمینهٔ بهبود وضعیت اقتصادی خود را نیز فراهم کنند.
هاجره تیموری، یکی از شاگردان این گالری بخشی از همین روند را انجام می‌دهد؛ ظروف را پس از پخت نخست از کوره بیرون می‌کند، لعاب می‌دهد و دوباره در کوره می‌گذارد. برای وی حضور در این مجموعه تنها آموختن یک مهارت هنری نیست، بلکه می‌تواند نیازهای اقتصادی خویش را نیز برطرف کند.
او که مسوولیت گذاشتن ظروف در کوره را دارد، می‌گوید: «ما به اینجا می‌آییم که هم هنر را یاد بگیریم و هم نیازهای اقتصادی‌مان برطرف شود. ابتدا کوره را روشن می‌کنیم، ظروف را در کوره گذاشته و روشن می‌کنیم تا پخت انجام شود، بعد از دادن لعاب نیز در کوره می‌گذاریم تا ظروف برای استتفاده آماده شود.»
آثار این دختران، افزون بر زیبایی و ظرافت، روایت‌گر تلاش برای حفظ یک هنر و امید به گسترش آن است؛ تلاشی که با فراهم‌شدن زمینه تولید مواد اولیه در داخل کشور و حمایت از فعالیت‌های هنری، می‌تواند فرصت‌های بیشتری برای آموزش، اشتغال و معرفی هنر سرامیک افغانستان فراهم کند.
