زرنج (پژواک) – کارگاه صنایع دستی و خیاطی «بانوان زرنج» که فعالیت خود را سه سال پیش با پنج ماشین خیاطی و پنج کارمند آغاز کرد، اکنون با آموزش ۸۰۰ دختر و فراهم‌کردن زمینۀ کار برای ۱۳۰ زن، به مرکزی برای آموزش، تولید و اشتغال زنان در نیمروز تبدیل شده‌است.
سهیلا علیزهی، مسئول کارگاه صنایع دستی و خیاطی «بانوان زرنج»، به آژانس خبری پژواک گفت که این کارگاه را سه سال پیش با پنج ماشین خیاطی و پنج کارمند ایجاد کرده بود.
او افزود که در پی گسترش فعالیت‌های این کارگاه طی سه سال گذشته، بخش‌های قالین‌بافی، مهره‌دوزی و صنایع دستی نیز به آن افزوده شده و اکنون تولیدات این مرکز شامل لباس‌های گند افغانی، قالین‌های دست‌باف، لباس‌ها و چادرهای مهره‌دوزی‌شده، زیگپدان بلوچی و دیگر صنایع دستی است.
به گفتۀ وی، فعالیت‌های کارگاه به‌تدریج گسترش یافت و پس از آن، بخش آموزش رایگان خیاطی برای دختران نیز ایجاد شد؛ بخشی که تاکنون ۸۰۰ زن و دختر در آن آموزش دیده‌اند.
او گفت که شماری از این دختران پس از فراگیری مهارت‌ها، کارگاه‌های شخصی خود را ایجاد کرده‌اند و شماری دیگر در کارگاه‌های تولیدی مشغول به کار شده‌اند.
مسئول این کارگاه افزود که اکنون ۶۰ زن در داخل کارگاه و ۷۰ زن دیگر در بیرون از آن، به‌ویژه در بخش‌های زیگپدان‌دوزی و دوخت لباس‌های بلوچی، در خانه‌های خود فعالیت می‌کنند.
به گفتۀ او، در حال حاضر ۲۰۰ دختر نیز در بخش‌های مختلف این مرکز مصروف آموزش‌اند و حدود ۲۵ تن از کارمندان و ۵۰ تن از شاگردان آن را زنان مهاجر تشکیل می‌دهند.
علیزهی گفت: «در کارگاه ما، در کنار آموزش، برای صدها زن زمینۀ اشتغال و درآمد فراهم شده‌است که بیشتر آنان زنان بیوه، بی‌بضاعت، سرپرست خانواده و مهاجر هستند. نیمروز یک ولایت مرزی است و ما تلاش می‌کنیم برای مهاجرانی که به کشور برمی‌گردند، زمینۀ فراگیری حرفه و ایجاد منبع درآمد را فراهم کنیم.»
او دربارۀ گسترش بازار فروش تولیدات این کارگاه گفت که اکنون به‌صورت هفتگی از داخل نیمروز، ولایت‌های دیگر و خارج از کشور سفارش دریافت می‌کنند و همه‌ساله با شماری از مکاتب نیز برای تهیۀ لباس یونیفورم شاگردان قرارداد دارند.
به گفتۀ علیزهی، ظرفیت تولید قالین در این کارگاه نیز افزایش یافته و اکنون این مرکز توانایی تولید ماهانه حدود ۸۰ قالین برای بازارهای خارجی را دارد؛ در حالی که در گذشته حتی نمی‌توانست سفارش ۱۰ قالین را بپذیرد.
او افزود که شماری از تولیدات این کارگاه، از جمله قالین‌های دست‌باف زنان و لباس‌های گند افغانی، به بازارهای کشورهای اروپایی نیز فرستاده می‌شود.
علیزهی گفت: «گسترش تجارت ما در بازارهای اروپا و دریافت سفارش لباس‌های گند افغانی، قالینچه‌های وطنی و صنایع دستی باعث شد کار ما رونق پیدا کند و بتوانیم زنان بیشتری را شامل کار سازیم. الحمدالله، از کار خود رضایت دارم.»
وی افزود که این کارگاه در گذشته روزانه تنها توانایی دو جوره لباس را داشت؛ اما اکنون، افزون بر صادرات، لباس یونیفورم مکاتب، لباس کودکان پرورشگاه‌ها و انواع دیگر لباس را نیز می‌دوزند و گاهی تولید روزانۀ آنان به ۵۰ جوره می‌رسد.
با این حال، مسئول کارگاه می‌گوید که جنگ در ایران گاهی بر فعالیت‌های آنان تأثیر منفی می‌گذارد؛ زیرا با بسته‌شدن مرزها، بهای مواد خام افزایش می‌یابد.
او افزود: «پلان داریم در صورتی که از سوی مؤسسات و سازمان‌ها حمایت شویم، سه مرکز دیگر را در مناطق نیازمند نیمروز، به‌ویژه در ولسوالی‌ها و مناطق مهاجرنشین، ایجاد کنیم؛ اما برای این کار به حمایت مؤسسات و سازمان‌ها نیاز داریم تا تجهیزات خیاطی، دستگاه‌های قالین‌بافی و مکان بزرگ‌تری فراهم کنیم.»
تغییر در زنده‌گی زنان
در کنار گسترش فعالیت‌های این کارگاه، شماری از زنانی که در آن آموزش دیده یا مشغول کار هستند، می‌گویند که این فرصت‌ها بر وضعیت اقتصادی و زندگی خانوادگی آنان تأثیر مثبت گذاشته‌است.
نسیمه، استاد بخش خیاطی این کارگاه، می‌گوید که از دوران کودکی به خیاطی علاقه داشت؛ اما به دلیل نبود امکانات و زمینۀ مناسب، نتوانسته بود این حرفه را به‌گونۀ کامل فرا بگیرد.
او گفت: «پس از آشنایی با این کارگاه، به اینجا آمدم و زیر نظر استادان مسلکی، خیاطی را به‌گونۀ مسلکی یاد گرفتم. من سرپرست چهار فرزند هستم و از اینجا هفت هزار افغانی معاش می‌گیرم. در خانه نیز ماهانه حدود چهار هزار افغانی درآمد دارم که برای گذران زندگی ما کافی است.»
او خواهان ادامۀ حمایت از چنین کارگاه‌هایی شد تا زنان سرپرست خانواده نیز فرصت آموزش و اشتغال داشته باشند.
مریم تاجیک، استاد بخش قالین‌بافی این کارگاه، نیز می‌گوید که پیش از ایجاد این مرکز با قالین‌بافی آشنایی داشت؛ اما به دلیل نبود بازار فروش مناسب در نیمروز، نمی‌توانست از این حرفه درآمد کافی به دست آورد.
او گفت که پس از آغاز فعالیت کارگاه، زمینۀ کار برایش فراهم شد و اکنون در این مرکز قالین می‌بافد و ماهانه هشت هزار افغانی معاش دریافت می‌کند.
به گفتۀ تاجیک، او در خانه نیز قالین می‌بافد و از این طریق درآمد بیشتری به دست می‌آورد.
وی افزود: «پیش از این‌که به این کارگاه بیایم، وضعیت اقتصادی ما بسیار خراب بود. اولادهایم مکتب نمی‌رفتند و تمام روز از کوچه‌ها لاک‌های کهنه و قطی جمع می‌کردند و می‌فروختند؛ اما حالا شکر می‌کنم که با معاشی که از این کارگاه می‌گیرم، اولادهایم را از آن کار نجات دادم و شامل مکتب کردم.»
او ابراز امیدواری کرد که فعالیت این کارگاه گسترش یابد تا زنان بیشتری فرصت کار پیدا کنند.
شیما صدیقی
زرغونه صالحی
