نیلی (پژواک) – خشک‌شدن چاه‌ها و کاهش منابع آب زیرزمینی در شهر نیلی، مرکز ولایت دایکندی، شماری از خانواده‌ها را به خرید آب از تانکرها وابسته ساخته‌است؛ آنان در حالی برای تأمین آب مورد نیازشان هزینه‌های بلند می‌پردازند که از کیفیت و سلامت این آب‌ها نیز اطمینان ندارند.
تغییرات اقلیمی و افزایش گرمای زمین، با برهم‌زدن الگوی بارنده‌گی، تشدید خشکسالی و کاهش منابع آب، معیشت مردم در بخش‌های مختلف جهان را تهدید می‌کند. افغانستان نیز به دلیل وابستگی بخش بزرگی از جمعیت به زراعت و مالداری، از پیامدهای این وضعیت آسیب‌پذیر است.
کاهش بارنده‌گی، ذوب زودهنگام برف‌ها و خشک‌شدن چشمه‌ها و چاه‌ها، به‌ویژه در ولایت دایکندی، دسترسی خانواده‌ها به آب آشامیدنی و آب مورد نیاز زراعت را دشوار ساخته و بر مصؤنیت غذایی و درآمد آنان تأثیر گذاشته‌است.
خشک‌شدن چاه‌ها و دشواری تأمین آب
غلام‌علی، یکی از باشنده‌گان شهرک نیلی به آژانس خبری پژواک گفت که سطح آب در ساحۀ زنده‌گی آنان به‌شدت پایین رفته و چاه‌های آب خشکیده‌اند؛ به همین دلیل، کشت‌و‌زراعت نیز در این منطقه متوقف شده‌است.
وی گفت که چاه خانه‌اش سال گذشته خشک شد و پس از کندن دوبارۀ آن تا عمق حدود ۴۰ متر، برای چند ماه آب داشت؛ اما چند ماه پیش بار دیگر خشک شد.
او افزود: «دیگر توان کندن چاه را نداریم، هر تانکر آب را نزدیک به یک هزار افغانی می‌خریم، اما همین مقدار حتی برای یک هفته هم کفایت نمی‌کند.»
غلام‌علی گفت که چاه مسجد نزدیک خانه‌شان نیز امسال خشک شده و اکنون خانواده‌های این شهرک آب مورد نیاز خود را از طریق تانکرها تأمین می‌کنند.
وجیهه، یکی دیگر از باشنده‌گان شهر نیلی، نیز از پایین رفتن سطح آب و خشک‌شدن چاه‌ها در این منطقه شکایت دارد و می‌گوید که خانوادۀ پرجمعیت او در هر هفته بیش از یک تانکر آب مصرف می‌کند.
او گفت: «ما یک تانکر آب با ظرفیت حدود پنج هزار لیتر را، همراه با ۲۰ بشکه آب، به یک هزار افغانی خریداری می‌کنیم.»
به گفتۀ او، هزینۀ خرید آب فشار اقتصادی خانواده‌اش را افزایش داده و با وجود پرداخت این هزینه، گاهی نیز با کمبود آب روبه‌رو می‌شوند.
وی افزود که از همین مقدار آب برای تمام امور روزمرۀ خانواده استفاده می‌کنند و برای دریافت آن، گاهی از شب پیش با شرکت‌های آبرسانی تماس می‌گیرد تا روز بعد برایش آب بیاورند؛ اما همیشه نوبت به آنان نمی‌رسد و خانواده‌اش ناگزیر می‌شود مدتی را بدون آب سپری کند.
وجیهه از حکومت خواست که برای حل مشکل کم‌آبی در شهر نیلی توجه جدی کند و زمینۀ دسترسی باشنده‌گان به آب آشامیدنی را فراهم سازد.
نگرانی از کیفیت آب‌های خریداری‌شده
در کنار کمبود آب، شماری از باشنده‌گان نیلی از کیفیت آب‌هایی که از طریق تانکرها خریداری می‌کنند نیز ابراز نگرانی کرده و می‌گویند که از صحی‌بودن این آب‌ها اطمینان کامل ندارند.
نظیفه، یکی دیگر از باشندگان این شهرک، گفت که در کنار خشک‌شدن چاه‌ها، نگرانی از کیفیت آب‌های خریداری‌شده نیز بر مشکلات آنان افزوده‌است.
او افزود: «از آبی که خریداری می‌کنیم، صد درصد مطمئن نیستم که صحی است یا خیر، به همین دلیل، معمولاً آب نوشیدنی را پیش از استفاده می‌جوشانیم.»
نظیفه گفت که به باور او، استفاده از آب آلوده سبب بروز مشکلات صحی برای باشندگان شده‌است؛ چنان‌که خودش نیز چندین بار پس از نوشیدن این آب بیمار شده و شماری از مردم به بیماری‌هایی چون مشکلات گرده و اسهال مبتلا شده‌اند. به گفتۀ او، داکتران آلودگی آب را یکی از عوامل این مشکلات عنوان کرده‌اند.
وی از مسئولان خواست که برای حل مشکل کم‌آبی و اطمینان از کیفیت آب، برنامه‌های عملی روی دست گیرند تا باشندگان به آب آشامیدنی سالم دسترسی پیدا کنند.
آب آلوده باعث بیماری‌های مختلف می‌شود
داکتر الله‌یار، یکی از داکتران داخله در شفاخانۀ ولایتی دایکندی گفت که دسترسی‌نداشتن به آب آشامیدنی سالم، یکی از مشکلات جدی در بخش صحت است؛ زیرا بدن انسان برای فعالیت‌های روزمره به آب پاک و سالم نیاز دارد.
به گفتۀ او، آب آلوده می‌تواند باعث بیماری‌هایی مانند اسهال، استفراغ، شکم‌درد و عفونت روده شود و در برخی موارد، عوارض جدی‌تری نیز به دنبال داشته باشد.
وی افزود که برای جلوگیری از بیماری‌های ناشی از آب آلوده، باید کیفیت آب آشامیدنی بررسی و زمینۀ دسترسی مردم به آب پاک و سالم فراهم شود.
او توصیه کرد که در صورت دسترسی‌نداشتن به آب سالم، مردم آب را پیش از نوشیدن به‌خوبی بجوشانند تا عوامل بیماری‌زای موجود در آن از بین برود.
فروشندۀ آب: آبی که عرضه می‌شود، صحی است
رحمت‌الله، یکی از فروشنده‌گان آب تانکری در شهر نیلی از صحی بودن آبی که عرضه می‌کند اطمینان داده و گفت که آنان جواز رسمی فعالیت از دولت دارند و مطابق تعهدشان، آب پاک و تصفیه‌شده را از برخی چاه‌ها یا چشمه‌های نزدیک به خانه‌های مردم انتقال می‌دهند.
او گفت: «ما جواز رسمی از دولت گرفته‌ایم و طبق تعهد خود، آب بسیار تمیز و صاف را از برخی چاه‌ها و یا چشمه‌های نزدیک به خانه‌ها می‌بریم؛ از این نگاه هیچ تشویشی نیست.»
مسئول حکومتی: برای حل مشکل کم‌آبی باشنده‌گان نیلی اقداماتی صورت گرفته‌است
خداداد صامت، آمر تنظیم امور آب در حوزۀ فرعی دریای هلمند بالایی در دایکندی، گفت که براساس بررسی ادارات ذی‌ربط، حدود سه هزار خانواده در شهر نیلی به آب آشامیدنی دسترسی ندارند یا دسترسی‌شان محدود است.
او کمبود منابع آب زیرزمینی، افزایش جمعیت و مصرف زیاد آب را از عوامل این مشکل دانست و افزود که کاهش بارنده‌گی و تغییرات اقلیمی نیز سبب پایین‌رفتن سطح آب‌های زیرزمینی و خشک‌شدن چاه‌ها شده‌است.
به گفتۀ صامت، برای حل این مشکل با ادارات مختلف و مقام‌های بالاتر هماهنگی شده و از سرمایه‌گذاران نیز خواسته شده‌است تا در بخش آبرسانی سرمایه‌گذاری کنند.
وی افزود که کار روی برنامۀ اساسی شبکۀ آبرسانی شهر نیلی از سوی شرکت امارتی آبرسانی و کانالیزاسیون افغانستان جریان دارد؛ منبع و مسیر انتقال آب مشخص شده و ساحات داخل شهر نیز سروی شده‌است.
او گفت که دو شرکت خصوصی آبرسانی نیز در ساحات خارج از ماسترپلان شهری فعالیت دارند و در برخی مناطق آب توزیع کرده‌اند. به گفتۀ او، با تکمیل کار این شرکت‌ها، مشکل دسترسی به آب برای شماری از مشترکان تا حدی برطرف خواهد شد.
صامت افزود که باشنده‌گان ساحات شامل ماسترپلان شهری نیز برای تأمین موقت آب تا زمان تطبیق برنامۀ اصلی آبرسانی، پیشنهادهایی به این اداره ارائه کرده‌اند.
به گفتۀ او، مشکل کمبود آب تنها به شهر نیلی محدود نیست و بر اساس سروی ادارات مربوط، ۸۱ قریه در سطح ولایت دایکندی از خشکسالی متأثر شده و باشندگان آن‌ها به آب آشامیدنی دسترسی محدود دارند. همچنان، کشت و زراعت مردم در مناطق مختلف این ولایت نیز از پیامدهای خشکسالی آسیب دیده‌است.
صامت گفت که نظارت بر منابع آب ادامه دارد تا وضعیت کیفیت آن‌ها بررسی و برای جلوگیری از آلودگی اقدامات لازم انجام شود.
